Azotan amonu

Azotan amonu
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) konst. azotan amonu addyt. trioksydoazotan(1−) amonu
Inne nazwy i oznaczenia Stocka azotan(V) amonu inne saletra amonowa, azotan amonowy (dawn.)
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	NH4NO3
Masa molowa	80,04 g/mol
Wygląd	białe krystaliczne ciało stałe
Identyfikacja
Numer CAS	6484-52-2
PubChem	22985
Właściwości Gęstość i stan skupienia 1,72 g/cm³ (20 °C); ciało stałe Rozpuszczalność w wodzie 2130 g/l Temperatura topnienia 169 °C Temperatura wrzenia 210 °C (rozkład następuje od 170 °C)
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów Zagrożenia Uwaga Zwroty H H272, H315, H319, H335 Zwroty EUH brak zwrotów EUH Zwroty P P220, P261, P305+P351+P338 Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia Utleniający (O) Drażniący (Xi) Zwroty R R8, R36/37/38 Zwroty S S17, S26, S36 NFPA 704 0 2 1 OX Numer RTECS BR9050000 Dawka śmiertelna LD50 2217 mg/kg (szczur, doustnie)
Podobne związki
Inne aniony	chloran amonu
Inne kationy	azotan sodu
Podobne związki	azotyn amonu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Azotan amonu, (saletra amonowa), NH₄NO₃ – nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu azotowego i amoniaku.

Otrzymywanie

Powstaje w wyniku zobojętnienia kwasu azotowego amoniakiem:

HNO₃ + NH₃ → NH₄NO₃

lub w reakcji kwasu azotowego z węglanem amonu:

2HNO₃ + (NH₄)₂CO₃ → 2NH₄NO₃ + H₂O + CO₂

Inną metodą jego otrzymywania jest reakcja podwójnej wymiany między azotanem potasu lub sodu i siarczanem amonu:^{[potrzebne źródło]}

(NH₄)₂SO₄ + 2KNO₃ → 2NH₄NO₃ + K₂SO₄

Właściwości

Saletra amonowa jest bezbarwnym, krystalicznym ciałem stałym. Jest higroskopijna. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie (w temperaturze pokojowej 214 g w 100 g H₂O). Proces rozpuszczania się NH₄NO₃ w wodzie jest dość silnie endotermiczny (ΔH^o = 26 kJ/mol), dzięki czemu mieszanina saletry amonowej z lodem jest bardzo dobrą mieszaniną chłodzącą.

Azotan amonu ma właściwości utleniające. Przy podgrzewaniu rozkłada się stopniowo na podtlenek azotu i wodę:

NH₄NO₃ → N₂O + 2H₂O

Topi się w temperaturze 169 °C. W temperaturze 210 °C rozkłada się wybuchowo:

2NH₄NO₃ → 2N₂ + O₂ + 4H₂O

Zastosowanie

Materiał wybuchowy

Dzięki swoim właściwościom azotan amonu jest składnikiem wielu materiałów wybuchowych takich jak ANFO, amonale, amonity, Saletrol, Dynamon K. Wybuchowość saletry amonowej była przyczyną wielu katastrof, na przykład:

• wybuch w składzie chemicznym w Oppau (Niemcy) 21 września 1921 – 561 zabitych;
• katastrofa w Texas City 16 kwietnia 1947 – wybuchło ok. 2300 ton NH₄NO₃, ok. 570 ofiar śmiertelnych;
• katastrofa w Ryongchon (Korea Północna) 23 kwietnia 2004 – kolizja pociągów przewożących saletrę amonową i paliwo, zerwana trakcja elektryczna spowodowała wybuch, 154 ofiary śmiertelne.
• Zamach na World Trade Center w 1993 – 26 lutego 1993 roku pod Północną Wieżą World Trade Center eksplodowała ciężarówka, wypełniona 682 kg azotanu amonu, zaparkowana w podziemnym garażu. W wyniku zamachu zginęło 6 osób, a ponad tysiąc zostało rannych.

Nawóz mineralny

Saletra amonowa jest jednym z najlepszych nawozów mineralnych (zawiera ok. 34% azotu). W celu zmniejszenia właściwości higroskopijnych i wybuchowych saletry nawozowej, dodaje się do niej domieszki magnezji, węglanu wapnia lub gipsu. Tak otrzymane saletry amonowe są produktem uniwersalnym, nadającym się do przedsiewnego i pogłównego nawożenia na wszystkich glebach i pod wszystkie rośliny. Saletra amonowa "30% N" (o zawartości 30% azotu) należy do grupy nawozów amonowo-saletrzanych. Połowę azotu zawiera w formie amonowej, drugą połowę w formie azotanowej. Łączy więc w sobie właściwości zarówno soli amonowych, jak i saletr. Przy stosowaniu na glebach zasadowych pożądane jest przykrycie nawozu glebą w celu uniknięcia strat azotu.

Zobacz też

• kation amonowy
• saletra