Bankomat
Bankomat – automatyczne urządzenie służące przede wszystkim do wypłaty gotówki za pomocą magnetycznej lub inteligentnej (mikroprocesorowej, chipowej) karty płatniczej. Obecnie bankomaty służą także do drukowania potwierdzeń, dostarczania informacji o stanie konta, przyjmowania wpłat na konto itp. operacji.
Działanie bankomatu opiera się na systemie informatycznym umożliwiającym wymianę informacji z centralą. Na podstawie informacji zawartych na karcie płatniczej i osobistego, poufnego numeru identyfikacyjnego klienta (tzw. PIN-u), zapobiegającemu użyciu karty przez osobę niebędącą właścicielem lub osobą upoważnioną przez właściciela karty, bankomat łączy się z centralnym komputerem i, po otrzymaniu komunikatu wyrażającego zgodę na wykonanie żądanej operacji, uruchamia urządzenie obsługujące wypłatę lub wpłatę gotówki. Możliwe jest także działanie bankomatu w trybie off-line, gdzie do wysokości ustalonej kwoty bankomat nie łączy się z systemem centralnym, ale sam podejmuje decyzje o wypłacie gotówki klientowi - stosowane jest to jedynie przy kartach elektronicznych EMV.
Używanych jest kilka rodzajów bankomatów:
- CD (Cash Dispenser) – służący tylko do wypłaty gotówki,
- ATM (Automated Teller Machine) – wielofunkcyjny bankomat, za którego pomocą możemy, oprócz pobierania gotówki, sprawdzić stan konta, prześledzić historię dokonanych operacji, dokonać przelewu itp.,
- cash recycler - bankomat posiadający, oprócz realizacji wypłat, także możliwość pobierania gotówki od klienta,
- wpłatomat - urządzenie pozwalające na pobieranie gotówki od klienta i zdeponowanie jej wewnątrz urządzenia.
Bankomaty są wyposażone w kasety nominałowe (od 2 do 4) oraz jedną zrzutową na banknoty nieodebrane przez klienta lub odrzucone przez mechanizm wypłacający przed ich wypłaceniem.
Największymi producentami bankomatów są firmy: NCR, Wincor Nixdorf, Diebold. Według szacunków ATM Industry Association, obecnie (2008) na świecie działa ponad 1,7 mln urządzeń tego typu.
W Polsce usługi bankomatowe zwykle są zlecane specjalizowanym firmom na zasadzie outsourcingu, tylko większe banki posiadają własne sieci bankomatów. Często także wewnętrzne umowy międzybankowe pozwalają na bezpłatne korzystanie z bankomatów należących do innego banku. Przykładami firm specjalizujących się w obsłudze bankomatów jest Euronet (wydzielona firma), Wincor Nixdorf (outsourcing pod marką danego banku), Diebold (własna marka Cash4You). Niedawno swoją sieć utworzyła firma eCard, a także planowane jest rozpoczęcie podobnej działalności przez kasy SKOK.
Koszt bankomatu to średnio 11-12 tys. euro[1]
[edytuj] Historia
Pierwszy bankomat został wymyślony w 1939 roku przez amerykańskiego wynalazcę, Ormianina z pochodzenia, Luthera G. Simjiana (1905–1997) i zbudowany jako "Bankograph" w 1960 dla City Bank of New York (obecnie Citibank). Po pół roku został zdemontowany, mniej z powodu trudności technicznych, bardziej z powodu braku akceptacji przez ogół klientów, gdyż najczęściej używali go do składania depozytów gracze wygrywąjący w kasynach i prostytutki, obawiający się identyfikacji[2].
Niezależnie wynalazcą bankomatu był John Shepherd-Barron (1925–2010), a pierwsze urządzenie tego typu na świecie pojawiło się w oddziale Barclays Bank w Londynie 27 czerwca 1967 r. Jak po latach stwierdził w wywiadzie konstruktor, pomysł urządzenia podsunęła mu maszyna wydająca czekoladę. Barronowi udało się namówić szefa Barclays Bank, by poświęcił mu tylko 90 sekund swojego czasu, a to wystarczyło, by przekonać bankiera do pomysłu stworzenia bankomatu: "Jeśli potrafi pan zrobić urządzenie, o jakim pan mówi, kupię je natychmiast" - miał on powiedzieć po krótkiej rozmowie.
Pierwsze bankomaty przyjmowały papierowe karty, kupowane uprzednio w banku. Po przeprowadzeniu transakcji urządzenie zatrzymywało taką kartę. Ponieważ Shepherd-Barron nie opatentował swojego wynalazku (wiązałoby się to bowiem z ujawnieniem systemu kodów), podobne urządzenia zaczęły pojawiać się w innych bankach i krajach. Pod koniec lat 60. XX w. na świecie było 781 bankomatów, z czego 595 w Wielkiej Brytanii[3]. W Polsce pierwszy bankomat pojawił się w drugiej połowie lat 80. w III oddziale Banku Polska Kasa Opieki SA w Warszawie (dziś Bank Pekao) przy ulicy Tadeusza Czackiego.
[edytuj] Budowa bankomatu
Podstawowe elementy składowe to:
- moduł wypłacający
- bankomatowy czytnik kart płatniczych
- monitor
- klawiatura bankomatowa
- moduł szyfrujący (w obecnie produkowanych bankomatach zespolony z klawiaturą)
- komputer sterujący
- drukarka pokwitowań
- sejf (wg klasy zdefiniowanej w normie EN 1143-1)
Opcjonalnie w skład bankomatu mogą wchodzić:
- drukarka dziennika
- drukarka stanów kont
- moduł depozytu kopertowego
- moduł depozytu inteligentnego
- moduł wypłacający monety
- rejestrator obrazu i system kamer
- urządzenia telekomunikacyjne
Przypisy
