Bartolomeu de Gusmão
Bartolomeu de Gusmão, urodzony Bartolomeu Lourenço (ur. w 1685, Santos-São Paulo (Brazylia), zm. 18 XI, 1724 w Toledo, (Hiszpania) – portugalski duchowny i wynalazca, między innymi pierwszego w dziejach działającego pojazdu powietrznego.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Został jezuitą w Bahia w wieku 15 lat, lecz opuścił zakon w 1701 roku. Udał się do Portugalii i znalazł mecenasa w Lizbonie - markiza d'Abrantes. Dokończył studia na uniwersytecie w Coimbra, zajmując się głównie matematyką i filologią, lecz otrzymał tytuł doktora prawa kanonicznego. Wyróżniał się świetną znajomością wielu języków i doskonałą pamięcią.
W roku 1709 wysłał petycje do króla Portugalii Jana V, prosząc o przywilej-patent na swój wynalazek pojazdu powietrznego i o zachowanie tego w ścisłej tajemnicy. Zachowała się ta prośba i rysunek statku. Francesco Lana de Terzi twierdził, że pojazd był zbudowany na bazie barki rzecznej, zaopatrzonej w system rur, do których miało wlatywać powietrze. Statek miał też napęd śmigłowy w postaci miedzianych kul i magnesów. Publiczny test maszyny miał mieć miejsce 24 VI 1709 roku, lecz według większości źródeł Gusmao odwołał test z braku odpowiednich metali.
Poświadczona źródłowo jest próba jaką przeprowadził Gusmao 8 sierpnia 1709 w hallu Casa da India w Lizbonie, kiedy zaprezentował kulę ze śmigłem latającą aż pod sufit. Król nagrodził wynalazcę ofiarując mu katedrę profesorska w Coimbrze.
W latach 1713-1716 podróżował po Europie, patentując w Holandii swój wynalazek: "Sistema de lentes para assar carne ao Sol", atribuído ao padre Gusmão. Przez jakiś czas żył i pracował w Paryżu, gdzie spotkał swego brata Aleksandra, sekretarza ambasady portugalskiej we Francji.
Gusmao otrzymał miejsce w założonej w 1720 Academia Real da Historia jako jeden z jej 50 członków.
W roku 1722 został kapelanem dworskim. Zajmował się wynalazkami - balonem na gorące powietrze i projektem statku powietrznego, który miał być napędzany przez gaz zgromadzony w trójkątnej komorze. Śmierć uniemożliwiła mu dokończenie projektu. Opowieść o tym, że portugalska inkwizycja miała ścigać go z powodu jego wynalazków, jest najprawdopodobniej fałszywa, a przyczyna śledztwa musiała leżeć gdzie indziej. Gusmao uciekł do Hiszpanii i zmarł na gorączkę w Toledo.
W 2004 roku jego ciało przewieziono do Brazylii. Obecnie jest pochowany w katedrze w Sé.
[edytuj] Pisma wydane przez Bartolomeu de Gusmão
- Manifesto summario para os que ignoram poderse navegar pelo elemento do ar (Krótki manifest do tych, którzy nie wierzą w możliwość żeglowania w powietrzu; 1709);
- Varios modos de esgotar sem gente as naus que fazem agua (1710);
- pisma z nabożeństw.
[edytuj] Ciekawostki
W swej powieści Veritas włoscy dziennikarze Rita Monaldi i Francesco Sorti zapewniają, że egzemplarz wiedeńskiej gazety Wiennerisches Diarium z 1709 roku donosił o przylocie do Wiednia pilota lecącego w passarola. Pilota miano według nich wtrącić do więzienia, ponieważ Wiedeńczycy bali się takich nowości jak statek latający.
[edytuj] Adaptacje powieściowe
- Azhar Abidi, Passarola Rising (2006)
- Rita Monaldi, Francesco Sorti, Veritas
- Jose Saramago, Baltazar i Blimunda
[edytuj] Bibliografia
- Bartholomeu Lourenço de Gusmão (Catholic Encyclopedia, 1913)
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Piotr Górny: Historia baloniarstwa (pol.). [dostęp 2009-11-21].
- Balonowe rocznice roku 1783 - Lotnicza Polska - (pol.). 2008-06-05. [dostęp 2009-11-21].
- Gusmao, Bartolomeu de. Reproduction fac-similé d'un dessin à la plume de sa description et de la pétition adressée au Jean V. (de Portugal) en langue latine et en écriture contemporaine (1709) retrouvés récemment dans les archives du Vatican du célèbre aéronef de Bartholomeu Lourenco de Gusmão "l'homme volant" portugais, né au Brésil (1685-1724) précurseur des navigateurs aériens et premier inventeur des aérostats. 1917 (Lausanne : Impr. Réunies S. A..)in French and Latin.
