Bełżec
| Bełżec | |||
|
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo | lubelskie | ||
| Powiat | tomaszowski | ||
| Gmina | Bełżec | ||
| Liczba ludności (2006) | 2 723 | ||
| Strefa numeracyjna | (+48) 84 | ||
| Kod pocztowy | 22-670 | ||
| Tablice rejestracyjne | LTM | ||
|
Położenie na mapie Polski
  Bełżec
|
|||
| Na mapach: | |||
| Strona internetowa miejscowości | |||
Bełżec – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Bełżec, na szlaku komunikacyjnym Lublin-Lwów 17E372 . Siedziba gminy Bełżec. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.
Wieś leży na terenie Roztocza Środkowego, 8 km na południe od Tomaszowa Lubelskiego oraz 16 km od przejścia granicznego w Hrebennem.
Spis treści |
[edytuj] Etymologia nazwy
Nazwa Bełżec pochodzi od narzeczowego bełzy (bełży) się, 'bieli się'; prasłowo, tylko w polskim zachowane (jak np. uścieć, uścić się). Podobne: Bełz, Bełżyce, Bełza.[1]
[edytuj] Historia
W czasie II wojny światowej, pod koniec 1941 roku, Niemcy założyli w Bełżcu obóz zagłady SS-Sonderkommando Belzec utworzony w ramach operacji Einsatz Reinhardt. Metody zagłady opracowane w obozie bełżeckim zostały następnie wykorzystane w obozach w Sobiborze i Treblince. Do obozu hitlerowcy wywieźli około 500 tys. Żydów z Polski i zagranicy (w tym około 300 tys. z dystryktu Galicja). Deportacje z zagranicy objęły Żydów z Austrii, Czechosłowacji oraz Niemiec. Kilka tysięcy Polaków[potrzebne źródło] przywożono na zagładę z pobliskich miejscowości i ze Lwowa, głównie za udzielanie pomocy Żydom i za przynależność do organizacji konspiracyjnych. Obóz został zamknięty w grudniu 1942 roku. W ciągu kilku kolejnych miesięcy trwał demontaż urządzeń obozowych oraz zacieranie śladów zbrodni. Ofiary uśmiercano w prymitywnych komorach gazowych, a ich ciała grzebano w masowych mogiłach. W okresie od stycznia do kwietnia 1943 roku groby te zostały rozkopane, a zwłoki spalono na stosach wykonanych z szyn kolejowych. W ciągu kolejnych miesięcy Niemcy zdemontowali urządzenia obozowe, teren zniwelowali i zalesili, zaś ostatnich więźniów wysłali do Sobiboru.
Wieś została wyzwolona 21 lipca 1944 r. przez oddziały AK Obwodu tomaszowskiego, przed nadejściem wojsk sowieckich.
Na miejscu byłego obozu zagłady znajduje się mauzoleum.
[edytuj] Postacie i wydarzenia związane z Bełżcem
- Stefan Kobos ps. "Wrzos", ostatni komendant Samodzielnego Obwodu WiN Tomaszów Lubelski - Aresztowany w Brzezinach 21 stycznia 1956 r. przez UB na terenie gospodarstwa p. Szczepańskiego, który (wraz synami, sam) działał w WiN - oraz pomagał w ukrywaniu się Stefana Kobosa - "Wrzosa". Stefan Kobos w okresie swojej okupacyjnej działalności podziemnej zatrudniony był pod "przykrywką" pracownika kolei w Bełżcu.
- Pilot polskiego Dywizjonu 303 sierżant Leon Zygarlicki, mieszkaniec Bełżca, poległ w czasie walk we Francji, podczas inwazji alianckiej w Normandii D-Day, "D+11", 17 czerwca 1944 r. Pochowany został na cmentarzu wojennym w Bayeux we Francji.[2]
- 4 lipca 1944 r. bombardowanie przez lotnictwo sowieckie pociągów niemieckich z amunicją, stojących na stacji Bełżec. Wielogodzinne wybuchy i pożary. Zniszczony dworzec kolejowy, dziesiątki domów i gospodarstw. Ofiary w ludności cywilnej, zabici i ranni.[3]
- 7 sierpnia 1971 r. wieś odwiedził prymas Polski Stefan Wyszyński oraz kardynał Karol Wojtyła [4]
[edytuj] Sprawiedliwi wśród Narodów Świata z Bełżca
- Julia Pępiak - od 1941 r. do wyzwolenia ukrywała przed niemieckim SS i Gestapo żydowską matkę z dzieckiem Salomeę Helman z córką Bronią. Odznaczona pośmiertnie medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata przez Yad Vashem w Jerozolimie.[5]
- Cecylia i Maciej Brogowscy - od 1941 r. do końca II wojny światowej przechowywali żydowską dziewczynkę Irenę Sznycer. Pośmiertnie odznaczeni medalem Sprawiedliwi wśród Narodów Świata przez Yad Vashem w Jerozolimie.[6]
[edytuj] Atrakcje turystyczne
- Cerkiew św. Wasyla w Bełżcu
- Olbrzymi jałowiec - wysokość 7,5 metra
- Kościół parafialny pw. Matki Bożej Królowej Polski
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Zdjęcia cmentarza i cerkwi
- Historia Żydów w Bełżcu na portalu Wirtualny Sztetl
Przypisy
- ↑ prof. Aleksander Brückner: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków 1927, s. 20, Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
- ↑ Brytyjski Cmentarz Wojenny w Bayeux
- ↑ Kolej w Bełżcu
- ↑ Małgorzata Mazur, Nieproszony kardynał, Tygodnik Zamojski nr 16 z 20 kwietnia 2011 r.
- ↑ Sprawiedliwość po latach. Agnieszka Pabiańczyk, Edycja warszawska 48/2000
- ↑ Historia rodziny Brogowskich - Bełżec
[edytuj] Galeria
-
Obóz zagłady - mauzoleum
-
Cerkiew w Bełżcu
-
Dworzec PKP w Bełżcu
-
Ochotnicza Straż Pożarna
|
||||||||
|
|||||
