Bergamo

Bergamo
Herb
Państwo	Włochy
Region	Lombardia
Prowincja	Bergamo
Wysokość n.p.m.	259 m
Powierzchnia	39,6 km²
Populacja (I 2010)  • liczba ludności  • gęstość	120 694▲ 3047,8/km²
Numer kierunkowy	035
Kod pocztowy	24100
Kod ISTAT	016024
Położenie na mapie Włoch Bergamo
45°42′N 9°40′E
Multimedia w Wikimedia Commons

Bergamo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Bergamo. Dawna nazwa miejscowości to Bergomum.

W Bergamo w 1826 urodził się Francesco Nullo, pułkownik, przyjaciel i powiernik Giuseppe Garibaldiego, dowódca ochotników włoskich, tzw. garibaldczyków, którzy wzięli udział w polskim powstaniu styczniowym 1863. Bergamo posiada również swój klub piłkarski - Atalanta Bergamo, w której grał między innymi Christian Vieri.

Według danych na styczeń 2010 gminę zamieszkiwało 120 694 osób przy gęstości zaludnienia 3048 os./1 km².

W miejscowości znajduje się stacja kolejowa Bergamo oraz port lotniczy Bergamo obsługujący połączenia tanich linii lotniczych do Mediolanu.

Historia

• XII wiek p.n.e. - pierwsze ślady osadnictwa na terenie Górnego Miasta (Bergamo Alto)
• I wiek p.n.e. - Rzymianie zajmują osadę celtycką i przemianowują z celtyckiego Bergheim (miasto na wzgórzu) na Bergomum
• 575 - Longobardowie ustanawiają miasto stolicą swego księstwa
• 1098 - mieszkańcy miasta w proteście przeciwko władzy miejscowego biskupa tworzą własny rząd
• 1165 - miasto przyłącza się do ligi Lombardzkiej
• 1295 - początek panowania w mieście rodu Viscontich
• 1428 - zostaje podbite przez Republikę Wenecką
• 1815 - zostaje włączone do terytorium Austrii
• 1859 - miasto przechodzi pod władanie Królestwa Sardynii, a później wchodzi w skład zjednoczonych Włoch

Zabytki

• Górne Miasto (Bergamo Alta)
  • Mury obronne z XVI w.
  • Piazza Vecchia - plac miejski przy którym znajduje się Palazzo della Ragione zbudowany w latach 1538-1554, zaliczany do najstarszych publicznych pałaców we Włoszech. Wewnątrz, w Salone delle Capriate zachowały się cenne freski z okresu od XIV do XVI wieku. Naprzeciwko Palazzo della Ragione znajduje się Palazzo Nuovo, gdzie ma siedzibę jedna z najważniejszych bibliotek historycznych we Włoszech - Biblioteka Angelo Mai
  • Piazza del Duomo - plac miejski przy którym znajduje się Capella Colleoni, kaplica zaprojektowana przez Giovanni Antonio Amadeo jako mauzoleum dla rodu Colleoni oraz katedra św. Aleksandra o neoklasycystycznej fasadzie;
  • Wieża Miejska - budowla z XI-XII w.
  • Bazylika Santa Maria Maggiore, bazylika będąca przykładem lombardzkiego stylu romańskiego. Jest to trójnawowy kościół zbudowany pomiędzy XII a XIV wiekiem. Wejście do kościoła zdobi uskokowy portyk gotycki zwieńczony podwójną loggią z rzeźbami świętych autorstwa Giovanniego da Campione. Wnętrze w stylu barokowym;
• Dolne Miasto (Bergamo bassa)
  • Accademia Carrara, galeria sztuki założona pod koniec XVIII wieku przez hrabiego G. Carrarę w neoklasycystycznym pałacu. W galerii eksponowane są głównie obrazy malarzy weneckich, m.in. Tycjana, Tintoretta, Canaletta czy Veronesego;
  • kościoły Santo Spirito, San Bernardino, Sant'Alessandro i San Bartolomeo.

Osoby związane z Bergamo

Postacie historyczne

• Cidno, legendarny założyciel Bergamo
• Aleksander z Bergamo, żołnierz rzymski, święty męczennik, patron Bergamo
• Aripert II, książę, a później król longobardzki

Artyści

• Carlo Ceresa (1609–1679), malarz
• Andrea Fantoni (1659–1734), rzeźbiarz
• Giovan Battista Caniana (1671–1754), architekt i rzeźbiarz
• Gianmaria Benzoni (1809–1873), rzeźbiarz
• Luigi Bettinelli (1824-1892), malarz
• Cesare Zonca (1857–1935), rzeźbiarz
• Luigi Brignoli (1881–1952), malarz
• Pasquale Arzuffi (1897–1965), malarz
• Tilio Nani (1901–1959), rzeźbiarz
• Giacomo Manzù (1908-1991), rzeźbiarz
• Trento Longaretti (1916), malarz
• Piero Brolis (1920–1978), rzeźbiarz
• Cesare Danova (1926-1992), aktor
• Giulio Bosetti (1930-2009), aktor i reżyser
• Luigi Arzuffi (1931–1995), malarz i rzeźbiarz
• Ermanno Olmi (1931), reżyser i scenarzysta
• Giorgio Pasotti (1973), aktor

Architekci i inżynierowie

• Giovanni i Bartolomeo Bon, rzeźbiarze i architekci z XV w.
• Mauro Codussi (1440–1504), architekt
• Giovanni Antonio Amadeo (1447–1522), architekt Cappella Colleoni
• Cosimo Fanzago (1591–1678), rzeźbiarz i architekt
• Giacomo Quarenghi (1744-1817) architekt i malarz

Duchowni

• Albert z Prezzate (1025-1095), zakonnik i święty
• Grzegorz Barbarigo (1625-1697), biskup i święty
• Giuseppe Alessandro Furietti (1684-1764), kardynał, archeolog i erudyta
• Wincencja Gerosa (1784–1847), zakonnica i święta
• Bartłomieja Capitanio (1807–1833), zakonnica i święta
• Antonio Agliardi (1832-1915), kardynał
• Angelo Giuseppe Roncalli (1881-1963) papież Jan XXIII
• Giacomo Radini-Tedeschi, biskup
• Bruno Foresti (1923), arcybiskup
• Livio Fanzaga (1940), dyrektor Radia Maria

Dziennikarze

• Vittorio Feltri (1943)

Intelektualiści

• Gasparino Barzizza (1360–1431), humanista
• Ambrogio Calepio (1435-1511), językoznawca
• Donato Calvi (1613-1678), literat
• Giacomo Carrara (1714-1796), historyk sztuki
• Paolina Secco Suardo zwana Lesbia Cidonia (1746–1801), poetka
• Giuliano Donati Petténi (1894–1930), poeta, pisarz, muzykolog i dziennikarz
• Giuliana Donati Petténi (1922–2008), eseistka i pisarka
• John Stewart Allitt (1934–2007), muzykolog

Matematycy

• Carlo Emilio Bonferroni
• Oscar Chisini (1889–1967)

Muzycy

• Giuseppe Antonio Capuzzi (1755–1818), kompozytor i skrzypek
• Padre Davide da Bergamo (1791–1863), zakonnik, organista i kompozytor
• Gaetano Donizetti (1797–1848), kompozytor
• Alessandro Ravelli (1880-1971), kompozytor i muzyk
• Gianandrea Gavazzeni (1909-1996), muzyk
• Roby Facchinetti (1944), muzyk i piosenkarz
• Ivan Cattaneo (1953), piosenkarz
• Il Bepi, śpiewak
• Madrugada (1972-1978), zespół rocka progresywnego
• Fabrizio Frigeni (1976), gitarzysta, kompozytor

Przedsiębiorcy

• Cristoforo Benigno Crespi (1833–1920), przedsiębiorca w sektorze tekstylnym
• Silvio Benigno Crespi (1868–1944), przedsiębiorca , wynalazca i polityk

Postacie mediów

• Fabrizia Carminati (1955)

Politycy i związkowcy

• Gabriele Camozzi (1823–1869), patriota i polityk
• Francesco Cucchi (1834–1913), patriota i polityk
• Bortolo Belotti (1877–1944), polityk liberalny, historyk i prawnik
• Carlo Cremaschi (1917–1984), polityk i partyzant
• Severino Citaristi (1921–2006), polityk DC
• Carlo Fatuzzo (1944), polityk Partii Emerytów
• Valerio Bettoni (1948), polityk
• Roberto Bruni (1949), polityk i były burmistrz Bergamo
• Pier Giorgio Caprioli (1952), związkowiec
• Roberto Calderoli (1956), polityk Ligi Północnej
• Gianantonio Arnoldi (1958), polityk

Sportowcy

• Piermario Morosini, piłkarz Udinese.
• Elio Gustinetti, piłkarz i trener
• Cristiano Doni, piłkarz i kapitan e Atalanty
• Roberto Donadoni, trener i były piłkarz
• Simone Moro, alpinista

Żołnierze

• Pandolfo III Malatesta (-1427), kondotier
• Bartolomeo Colleoni (1395-1475), kondotier
• Elia Marchetti (1839-1863), uczestnik powstania styczniowego
• Antonio Locatelli (1895-1936), lotnik, dziennikarz i polityk
• Leonardo Caprioli (1920), Przewodniczący ANA 1984-1998.

Inni

• Giacomo Costantino Beltrami (1779–1855), odkrywca źródeł Mississippi
• Alba Coralli (1818–1886), patriota
• Walter Bonatti (1930), alpinista i reporter
• Renato Cortesi (1939), aktor dubbingujący

Galeria

• 

  Panorama Bergamo Alta

• 

  Panorama Bergamo Alta

• 

  Palazzo Nuovo

• 

  Basilica di Santa Maria Maggiore - fasada

• 

  Basilica di Santa Maria Maggiore - wnętrze

• 

  Basilica di Santa Maria Maggiore - Cappella Colleoni

• 

  Cappella Colleoni - wnętrze

• 

  Palazzo della Ragione

Miasta partnerskie

• Olkusz, Polska
• Greenville, USA
• Pueblo, USA
• Miluza, Francja
• Twer, Rosja
• Pereira, Kolumbia
• Bengbu, Chińska Republika Ludowa
• Buenos Aires, Argentyna
• Cochabamba, Boliwia

Bibliografia

1. Tim Jepson: Przewodnik National Geographic - Włochy. Warszawa: G+J RBA Sp. z o.o.& Co. Spółka Komandytowa, 2002, s. 122-123. ISBN 83-88132-80-6. 
2. Włochy północne. Wyd. I. Bielsko-Biała: Pascal sp. z o.o., 2008, s. 160-165. ISBN 978-3-8297-6558-9. 

Linki zewnętrzne

• Źródło danych: Istituto Nazionale di Statistica