Beryl (minerał)
| Beryl | |||||
|
|||||
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |||||
| Skład chemiczny | (Be3Al2(SiO3)6Fe,Cr,Mn,V,Cs) | ||||
| Twardość w skali Mohsa | 7,5–8 | ||||
| Przełam | nierówny | ||||
| Łupliwość | niedoskonała, równolegle do ściany podstawy | ||||
| Układ krystalograficzny | heksagonalny | ||||
| Gęstość minerału | 2,63–2,80 g/cm³ | ||||
| Właściwości optyczne | |||||
| Barwa | szeroka gama barw | ||||
| Rysa | biała | ||||
| Połysk | szklisty | ||||
| Współczynnik załamania |  i  (długość fali ~ 590 nm) |
||||
| Dodatkowe dane | |||||
 |
Ten artykuł zawiera jedynie listę źródeł lub linki zewnętrzne, więc jego weryfikowalność pozostaje częściowo niejasna, z powodu niewystarczającej liczby przypisów umieszczonych w tekście artykułu. |
Beryl – minerał należący do grupy krzemianów pierścieniowych. Nazwa pochodzi od greckiego berillos – morska zieleń.
Tworzy wiele poszukiwanych odmian kamieni szlachetnych:
- szmaragd – zielony
- akwamaryn – błękitny
- biksbit – czerwień agrestowa
- beryl złoty – złocistożółty
- goshenit – bezbarwny
- heliodor – jasnożółtozielony
- morganit – delikatnie różowy do fioletowego, łososiowy
oraz inne odmiany barwne o nieujednoliconych, handlowych lub potocznych nazwach:
- beryl zwyczajny – biały, szary
- bazzyt – niebieski
- beryl gwiaździsty – wykazuje asteryzm
- maksiks – odmiana o zabarwieniu bladoniebieskim
– różniące się własnościami optycznymi i zabarwieniem, a niekiedy innym składem domieszek.
Spis treści |
[edytuj] Właściwości
Kryształy rozwinięte w postaci słupów sześciobocznych, wydłużone lub spłaszczone; izomeryczne; często prążkowane lub wytrawione, zakończone płaskimi ścianami dwuścianu podstawowego lub rzadko – ścianami piramid. Jest kruchy, przezroczysty, odznacza się wyraźnym dichroizmem – odcienie żółtawozielone i niebieskozielone. Kryształy berylu mogą osiągać bardzo duże rozmiary, np. jeden z największych znanych kryształów na świecie to beryl znaleziony na Madagaskarze o wymiarach 3,5 × 18 m, 143 m³ objętości i wadze ok. 380 ton[1][2].
[edytuj] Złoża
Beryl powstaje w fazie pegmatytowo-pneumatolicznej zastygania skał magmowych oraz podczas procesów metasomatozy kontaktowej. Spotyka się go w pegmatytach, skałach metamorficznych i okruchowych. Występuje z kwarcem, chryzoberylem, fenakitem, ortoklazem, turmalinem, topazem.
[edytuj] Lokalizacja największych złóż
- akwamaryn i pozostałe odmiany są bardziej pospolite; piękne kryształy spotyka się w Brazylii – Minas Gerais i w Pakistanie.
USA – Dakota, Kalifornia, Utah; Rosja – Płw. Kolski, Ural; Madagaskar, RPA, Cejlon, Włochy, Szwecja, Norwegia, Czechy.
W Polsce spotykany na Dolnym Śląsku (głównie w pegmatytach i granitach).
[edytuj] Zastosowanie
- Wykorzystywany jako ruda berylu (metalu podobnego do glinu), który jest używany do wyrobu bardzo twardych stopów (z miedzią).
- Szmaragd jest to jeden z najwyżej cenionych kamieni szlachetnych (od lat 40. ubiegłego wieku znane są sposoby otrzymywania ich drogą syntezy, mogą być nawet doskonalsze od występujących w przyrodzie).
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Peter C. Rickwood. The largest crystals. „Amer. Mineralogist”. 66 (9-10), s. 885-907, 1981.
- ↑ Maciej Bąbel, Danuta Olszewska-Nejbert, Krzysztof Nejbert. The largest giant gypsum intergrowths from the Badenian (Middle Miocene) evaporites of the Carpathian Foredeep. „Geological Quarterly”. 54 (4), 2010.
[edytuj] Bibliografia
- G.G. Gormaz: Atlas mineralogii.
- N. Sobczak: Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych.
