Biblia królowej Zofii
Biblia królowej Zofii, Biblia szarospotacka, Biblia Szaroszpotacka, Biblia Szaroszpatacka – najstarsza zachowana próba przetłumaczenia Starego Testamentu na język polski. Została wykonana na zlecenie żony Władysława Jagiełły, królowej Zofii Holszańskiej. Przekład ukończony został w latach 1453-1455. Jednym z autorów tłumaczenia był kapelan królowej Andrzej z Jaszowic.
Przekładu dokonano w oparciu o wcześniejsze przekłady czeskie. Biblia nie została ukończona – uzupełnienia iluminacji pojawiały się jeszcze w XVI wieku.
Od roku 1708 biblia znajdowała się w bibliotece kolegium kalwińskiego w Sárospatak na Węgrzech. Od nazwy tej miejscowości pochodzi druga nazwa tego zabytku literatury. Do II wojny światowej zachowało się 185 kart, a na nich Stary Testament do księgi Estery. Odnaleziono także fragmenty dalszych ksiąg Starego Testamentu, natomiast nie jest pewne, czy przełożono również Nowy Testament. Zabytek uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej. Do dziś dnia dotrwały pojedyncze karty m.in. dwie karty znajdują się w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu, fragment karty jest w Bibliotece Muzeum Narodowego w Pradze.
Tekst Biblii Szaroszpatackiej jest jednak znany z późniejszych wydań i opracowań. W 1856 r. w Poznaniu Marian Jaroszyński wydał chromolitografię fragmentu Biblii Szaroszpatackiej. Całość tekstu po raz pierwszy ukazała się we Lwowie w 1871 r. w publikacji "Biblia Królowej Zofii żony Jagiełły. Z Kodeksu Szaroszpatackiego. Nakładem Księcia Jerzego Henryka Lubomirskiego wydał Antoni Małecki". Kolejne wydanie, mające charakter fototypiczny pochodzi z Krakowa z 1930 r. i jest nim wydana w nakładzie 220 egz. pozycja pt. "Biblia Szaroszpatacka. Podobizna Kodeksu Biblioteki Ref. Gimnazjum w Szaroszpataku. Wydał Ludwik Bernacki". Ostatnie w końcu dostępne opracowanie Biblii Szaroszpatackiej pt. "Biblia Królowej Zofii (Szaroszpatacka) wraz ze staroczeskim przekładem Biblii" pochodzi z lat 1965-1971 i wydane zostało przez Stanisława Urbańczyka i Vladimira Kyasa w ramach wydawnictw źródłowych Ossolineum.
[edytuj] Bibliografia
- Andrzej z Jaszowic, Jerzy Henryk Lubomirski, Antoni Małecki, "Biblia Królowej Zofii żony Jagiełły z kodeksu szaroszpatackiego" Druk. Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Lwów 1871
- Encyklopedia Wiedzy o książce. Wrocław 1971
- B. Miodońska, Małopolskie malarstwo książkowe 1320-1540. Warszawa 1993
- Zbiory rękopisów w bibliotekach i muzeach w Polsce. Warszawa 1988
- E. Potkowski, Książka rękopiśmienna w kulturze Polski średniowiecznej. Warszawa 1984
- B. Bieńkowska, H. Chamerska, Tysiąc lat książki i bibliotek w Polsce. Wrocław 1992
- W. Semkowicz, Paleografia łacińska. Kraków 1951
- Z. Satała, Poczet polskich królowych, księżnych i metres. Szczecin 1990
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Informacje o "Biblii królowej Zofii", w tym ilustracje
- Fragment Księgi Rodzaju
- Biblia Królowej Zofii w wydaniu Antoniego Małeckiego z 1871 r. ze zbiorów Polskiej Biblioteki Internetowej
- 2 karty Biblii królowej Zofii przechowywane w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
