Biskupi chełmińscy

Chorągiew biskupa chełmińskiego spod Grunwaldu

Diecezja chełmińska istniała w latach 1243-1992. Od XIII do XVIII wieku siedzibą biskupów chełmińskich był zamek w Lubawie. U schyłku XVIII w., po I rozbiorze i konfiskacie dóbr biskupich i kapitulnych siedziba ordynariusza została przeniesiona do Chełmży. W 1821 r. bullą De salute animarum teren diecezji został znacznie poszerzony a siedziba biskupów od 1824 r. znalazła się w Pelplinie.

Bullą Totus Tuus Poloniae populus z dnia 25 marca 1992 roku Jan Paweł II zlikwidował diecezję chełmińską. Do pierwotnych jej granic nawiązuje nowo powstała diecezja toruńska, a Pelplin, siedziba biskupów chełmińskich, stał się stolicą diecezji pelplińskiej.

Biskupi diecezjalni

Okres pełnienia funkcji	Imię i nazwisko	Wizerunek	Uwagi
1245 – 1263	Heidenryk		założyciel diecezji chełmińskiej
1264 – 1274	Fryderyk von Hausen
1275 – 1291	Werner
1292 – 1301	Henryk
1303 – 1311	Herman
1319 – 1323	Mikołaj Afri
1323 – 1349	Otton
1349 – 1359	Jakub
1359 – 1363	Jan Schadland
1363 – 1385	Wikbold Dobilstein
1385 – 1390	Reinhard von Sayn
1390 – 1398	Mikołaj Schieffenburg		następnie biskup kamieński
1398 – 1402	Jan Kropidło		książę opolski, następnie biskup kujawski
1402 – 1416	Arnold Stapil
1416 – 1457	Jan Marienau
1457 – 1479	Wincenty Kiełbasa
1480 – 1495	Stefan z Niborka
1496 – 1507	Mikołaj Chrapicki
1508 – 1530	Jan Konopacki
1530 – 1538	Jan Dantyszek		następnie biskup warmiński, książę sambijski
1538 – 1549	Tiedemann Giese		następnie biskup warmiński, książę sambijski
1549 – 1551	Stanisław Hozjusz		następnie biskup warmiński, Penitencjarz Apostolski, kardynał
1551 – 1562	Jan Lubodzieski
1562 – 1571	Stanisław Żelisławski
1574 – 1595	Piotr Kostka
1595 – 1600	Piotr Tylicki		następnie biskup warmiński, włocławski i krakowski, książę siewierski
1600 – 1610	Wawrzyniec Gembicki		następnie biskup włocławski, potem Prymas Polski i Litwy
1611 – 1613	Maciej Konopacki
1614 – 1624	Jan Kuczborski
1624 – 1635	Jakub Zadzik		następnie biskup krakowski, książę siewierski
1635 – 1639	Jan Lipski		następnie Prymas Polski i Litwy
1639 – 1646	Kasper Działyński
1646 – 1652	Andrzej Leszczyński		następnie Prymas Polski i Litwy
1653 – 1655	Jan Gembicki		następnie biskup płocki i kujawski
1656 - 1657	Jan Leszczyński		wcześniej biskup kijowski, zmarł przed ingresem
1658 – 1661	Adam Koss
1662 – 1674	Andrzej Olszowski		następnie Prymas Polski i Litwy
1676 – 1681	Jan Małachowski		następnie biskup krakowski, książę siewierski
1681 – 1693	Kazimierz Jan z Bnina Opaliński
1693 – 1694	Kazimierz Szczuka
1699 – 1712	Teodor Andrzej Potocki		następnie biskup warmiński, książę sambijski, potem Prymas Polski i Litwy
1719 – 1721	Jan Kazimierz de Alten Bokum
1723 – 1730	Feliks Ignacy Kretkowski
1731 – 1733	Tomasz Franciszek Czapski
1736 – 1739	Adam Stanisław Grabowski		następnie biskup kujawski i warmiński
1739 – 1746	Andrzej Stanisław Załuski		następnie biskup krakowski, książę siewierski
1747 – 1758	Wojciech Stanisław Leski
1759 – 1785	Andrzej Ignacy Baier
1785 – 1795	Karol von Hohenzollern		następnie biskup warmiński
1795 – 1814	Franciszek Ksawery Rydzyński
1824 – 1832	Ignacy Stanisław Matthy
1834 – 1856	Anastazy Sedlag
1857 – 1886	Jan Nepomucen Marwicz
1886 – 1898	Leon Redner
1899 – 1926	Augustyn Rosentreter
1926 – 1944	Stanisław Wojciech Okoniewski
1940 - 1945	Karol Maria Splett		Administrator apostolski
1945 – 1946	Andrzej Wronka		Administrator apostolski
1946 – 1972	Kazimierz Józef Kowalski
1973 – 1980	Bernard Czapliński
1981 – 1992	Marian Przykucki

Biskupi pomocniczy

Okres pełnienia funkcji	Imię i nazwisko	Wizerunek	Uwagi
1645 - 1652	Piotr Sokołowski
1650 - 1659	Jan Rakowski
1659 - 1677	Maciej Bystram
1687 - 1700	Tomasz Bogoria Skotnicki
1703 - 1727	Seweryn Szczuka
1728	Franciszek Ignacy Wysocki
1728 - 1749	Maciej Aleksander Sołtyk
1750 - 1784	Fabian Franciszek Pląskowski
1785 - 1806	Iwo Onufry Rogowski
1818 – 1831	Jan Jerzy Wilkxycki
1836 – 1848	Jan Stanisław Kutowski
1850 – 1854	Stanisław Dekowski
1856 – 1881	Jerzy Jeschke
1905 – 1906	Jan Trepnau
1907 – 1927	Jakub Klunder
1928 – 1942	Konstantyn Dominik
1948 – 1973	Bernard Czapliński		następnie biskup diecezjalny chełmiński
1962 – 1995	Zygfryd Kowalski
1982 – 1985	Edmund Michał Piszcz		następnie biskup diecezjalny, później arcybiskup warmiński
1985 – 1987	Henryk Muszyński		później biskup diecezjalny włocławski, następnie arcybiskup gnieźnieński i Prymas Polski
1986 – 1992	Andrzej Śliwiński		później biskup diecezjalny elbląski
1988 – 1992	Jan Bernard Szlaga		później biskup diecezjalny pelpliński

Zobacz też

• diecezja chełmińska
• biskupi pelplińscy, biskupi toruńscy
• diecezja pelplińska, diecezja toruńska

Bibliografia

• Frydrychowicz R., Die Culmer Weihbischöfe. Ein Beitrag zur Diözesangeschichte, Danzig 1905.