Bismarck (1940)

Bismarck
Bismarck w 1940 r.
Historia
Stocznia	Blohm und Voss
Położenie stępki	1 lipca 1936
Wodowanie	14 lutego 1939
Kriegsmarine
Wejście do służby	24 sierpnia 1940
Los okrętu	zatopiony 27 maja 1941
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność	standardowa: 45 000 t pełna: 53 000 t
Długość	251 m
Szerokość	36 m
Zanurzenie	9,33 m (max. 10,55 m)
Prędkość	30 węzłów (51,8 km/h)
Zasięg	9280 Mm przy 16 węzłach; 8870 Mm/19 w
Załoga	108 oficerów, 2500 marynarzy
Napęd
3 turbiny Blohm & Voss o łącznej mocy 163 tys. KM, 3 śruby
Uzbrojenie
8 dział 380 mm 12 dział 150 mm 16 dział 105 mm 16 dział 37 mm 20 dział 20 mm
Opancerzenie
burty: 320 mm pokład pancerny: 80-100 mm pokład górny: 50 mm
Wyposażenie lotnicze
4 samoloty Arado Ar 196
Multimedia w Wikimedia Commons

„Bismarck”„" widok sylwetki

Bismarck – niemiecki pancernik z okresu II wojny światowej. Główna jednostka liczącego dwa okręty typu Bismarck.

Historia

Budowę okrętu rozpoczęto 1 lipca 1936 roku w stoczni Blohm und Voss w Hamburgu, jako budowę nr 509. Okręt zwodowano w dniu 14 lutego 1939 roku. Pancernik „Bismarck” wszedł do służby w Kriegsmarine 24 sierpnia 1940 roku. Jego dowódcą został komandor Ernst Lindemann. 28 września 1940 „Bismarck” wyszedł w swój pierwszy rejs do Gotenhafen (okupacyjna nazwa Gdyni), która miała być jego głównym portem postojowym. Okręt został przeznaczony wraz z „Scharnhorstem”, „Gneisenau”, „Prinz Eugenem” i „Tirpitzem” do działań korsarskich przeciwko konwojom zaopatrzeniowym. Zasadniczo ciężkie okrety niemieckie miały zakaz podejmowania walki z równoważnym przeciwnikiem w postaci pancerników i krążowników Royal Navy.

Operacja Rheinübung i pościg za pancernikiem

Rozkazem z 22 kwietnia 1941 roku dowódca flotylli admirał Günther Lütjens nakazał rozpoczęcie akcji Rheinübung. Okręt flagowy dowódcy floty „Bismarck” i „Prinz Eugen” miały przebić się na północny Atlantyk i niszczyć aliancki tonaż. 5 maja na pokład okrętu wszedł Hitler, który wiązał duże nadzieje z okrętem.

Grupa operacyjna – pancernik, ciężki krążownik i eskorta niszczycieli – wyszła w morze 19 maja, biorąc kurs na Cieśniny Duńskie. 21 maja okręty zacumowały w fiordzie w Bergen, gdzie zostały wykryte przez samoloty RAF. Do wykrycia i zniszczenia niemieckiej grupy dowódca Home Fleet admirał sir John Tovey wyznaczył armadę w skład, której wchodziły jednostki : HMS „Prince of Wales”, „King George V”, „Hood”, „Repulse” i „Victorious”.

22 maja niemieckie pancerniki wyszły ponownie w morze kierując się na północ, na tzw. Drogę Duńską. 23 maja lewym trawersem minęły Islandię, osiągając granicę lodów, i obrały kurs na południe. Podczas tego manewru „Bismarck” został dostrzeżony przez brytyjski ciężki krążownik HMS „Suffolk” i wezwany potem do pomocy HMS „Norfolk”, do którego „Bismarck” otworzył nieskuteczny ogień. 24 maja doszło do spotkania grupy niemieckiej z „Hoodem” i „Prince of Wales”. W trakcie pojedynku artyleryjskiego został zatopiony ówczesny największy brytyjski okręt „Hood”, a „Bismarck” został trafiony trzema pociskami kalibru 356 mm. Uszkodzenia spowodowały m.in. ograniczenie maksymalnej prędkości „Bismarcka” do 28 węzłów. Lütjens postanowił płynąć do portu w St. Nazaire i odkomenderował „Prinz Eugena” do prowadzenia samodzielnych działań. „Prinz Eugen” wziął kurs na Brest, do którego bezpiecznie dopłynął 1 czerwca. Mimo licznych manewrów „Bismarckowi” nie udawało się zerwać kontaktu z brytyjskimi jednostkami, które były wyposażone w radary. „Bismarck” stoczył krótką potyczkę z „Prince of Wales” oraz z samolotami z lotniskowca „Victorious”. W pościg za „Bismarckiem”, prócz okrętów już zaangażowanych w działania, Admiralicja brytyjska rzuciła wszystkie jednostki operujące w tej partii akwenu: pancerniki HMS „Rodney” i „Ramillies”, krążownik liniowy „Renown”, lotniskowiec „Ark Royal”, krążowniki „Sheffield”, „London”, „Edinbourgh” i grupę 21 niszczycieli.

Mimo tak licznego pościgu 25 maja udało się „Bismarckowi” wymanewrować okręty brytyjskie i zerwać kontakt z pościgiem. Przez 31 godzin „Bismarck” płynął niezauważony w kierunku francuskich portów. Dopiero 26 maja o 10:30 „Bismarck” został namierzony przez załogę latającej łodzi Catalina, a „Sheffield” nawiązał kontakt wzrokowy z niemieckim pancernikiem o godz. 17:40. Admirał Tovey rozkazał samolotom z „Ark Royal” wykonanie ataku torpedowego. Atak samolotów Swordfish okazał się skuteczny; jedna z torped trafiła w stery „Bismarcka”, który stracił zdolność do manewrowania. Na pomoc „Bismarckowi” wysłano U-Booty operujące w Zatoce Biskajskiej. Około 22:30 najpierw polski niszczyciel ORP „Piorun”, a potem angielski „Zulu” odkryły „Bismarcka”. 27 maja o godzinie 08:43 dowódcy „King George V” i „Rodneya” zobaczyli uszkodzonego „Bismarcka”. Do tych okrętów dołączyły jeszcze „Norfolk” i ciężki krążownik HMS „Dorsetshire”. Wywiązała się zażarta bitwa. O godzinie 09:31 ciężka artyleria na „Bismarcku” zamilkła. Anglicy wstrzymali ogień o 10:16. O godzinie 10:25 ciężki krążownik „Dorsetshire” odpalił w stronę pancernika 2 torpedy, a w chwilę potem trzecią. Dziesięć minut później „Bismarck” zaczął pogrążać się w morzu, po czym przewrócił się do góry stępką i zatonął. Z 2220 zaokrętowanych na „Bismarcku” marynarzy uratowało się 115 rozbitków.

Według relacji części członków załogi „Bismarcka”, po godz. 10 komandor podporucznik Gerhard Junack otrzymał rozkaz samozatopienia okrętu, w następstwie czego założył i ok. 10.20 odpalił w siłowni pancernika ładunki wybuchowe, które spowodowały zalewanie kadłuba wodą i w konsekwencji zatonięcie okrętu. Teza o samozatopieniu „Bismarcka” jest kontrowersyjna, liczni autorzy nie dają wiary tym relacjom, lecz podzielają ją na podstawie analizy możliwych przyczyn zatonięcia m.in. W. Garzke i R. Dulin.

Zobacz też

• Tirpitz – bliźniaczy okręt
• Radziecko-niemiecka umowa handlowa (1940)

Plany modelarskie

• Mały Modelarz 4-5-6/2005

Linki zewnętrzne

• Operacja „Rheinübung” (pol.)
• Bismarck & Tirpitz (ang.)
• (ang.) http://www.kbismarck.com/
• (pol.) http://www.konflikty.pl/artykul-marynarkawojenna-570.html
• (pol.) http://web.archive.org/web/*/http://www.kriegsmarine.com.pl