Bitwa pod Studziankami

Bitwa pod Studziankami II wojna światowa, front wschodni
Działania na przyczółku warecko-magnuszewskim 1-16 sierpnia 1944 r.
Czas	9-16 sierpnia 1944 r.
Miejsce	Studzianki, 19 km od Kozienic
Terytorium	Polska
Przyczyna	próba zamknięcia przez Niemców wyłomu w rejonie przyczółka warecko-magnuszewskiego
Wynik	zwycięstwo ZSRR i Polski
Strony konfliktu ZSRR Polska III Rzesza Siły 1 Brygada Pancerna, 35. Dywizja Gwardii, 57. Dywizja Gwardii Dywizja "Hermann Göring", 19 Dywizja Pancerna, 562. Dywizja Grenadierów

Pomnik poległym

Tablica informacyjna

Bitwa pod Studziankami - w dniach 9 sierpnia - 16 sierpnia 1944 pod wsią Studzianki (obecnie Studzianki Pancerne), rozpoczęła się bitwa 1 Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte i oddziałów 8 Armii Gwardyjskiej z elementami dwóch niemieckich dywizji pancernych i dywizją grenadierów. Celem Polaków była obrona przyczółka warecko-magnuszewskiego przed niemieckimi oddziałami. Bitwa zakończyła się zwycięstwem sił polsko-radzieckich.

Geneza

1 sierpnia wojska I Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej przeprawiły się przez Wisłę w rejonie Mniszewa i Ryczywołu na tzw. przyczółku warecko-magnuszewskim. 3 sierpnia żołnierze z radzieckiego 101 pułku z 35 Dywizji Gwardii z 4 Korpusu Gwardii zajęli Studzianki i dotarli w rejon Głowaczowa. Spod Wołomina ściągnięto niemiecką dywizję "Hermann Göring", której zadaniem było powstrzymanie radzieckiej 8 Armii Gwardii kontrnatarciem w kierunku na wsie Chodków i Studzianki.

6 sierpnia rozpoczął się marsz polskich jednostek w kierunku przyczółka tzn. 1 Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte, 3 Dywizji Piechoty im. Romualda Traugutta, a następnie 2 Dywizji Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego.

Bitwa

9 sierpnia pierwsze polskie czołgi przeprawiły się na przyczółek, a w tym czasie Niemcy ponownie zajęli Grabnowolę i podeszli pod Studzianki. Postępy Niemców zahamował atak 3 kompanii czołgów z 1 Brygady Pancernej, a 11 sierpnia Niemcy zostali ostatecznie wyparci ze wsi Studzianki po ataku 1 kompanii czołgów podporucznika Świetany. Dzięki temu został zmniejszony wyłom w pozycjach polsko-radzieckich, który został ostatecznie zamknięty 14 sierpnia dzięki koncentrycznemu uderzeniu wzdłuż tzw. Grobli. Walki były zażarte i skrzyżowanie dróg w rejonie Studzianek było przez Polaków zdobywane 7 razy. Ostatecznie 15 sierpnia bitwa zakończyła się likwidacją sił niemieckich zamkniętych w kotle.

Nie był to koniec walk o utrzymanie przyczółka warecko-magnuszewskiego, likwidacja odciętych sił niemieckich trwała jeszcze kilka dni. Następnym etapem było forsowanie Pilicy, o którą oparte były pozycje zarówno niemieckie, jak i polsko-radzieckie.

Duży udział w zwycięstwie miała 1 Brygada Pancerna, która zniszczyła ok. 10 czołgów, 16 dział i moździerzy, 6 transporterów opancerzonych i zdobyła baterię armat przy stratach własnych wynoszących 18 czołgów zniszczonych i 9 uszkodzonych. Była to największa bitwa stoczona przez polskie czołgi na froncie wschodnim.

Pamięć

• Ze składek żołnierzy wybudowano po wojnie w Studziankach szkołę im. 1 Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte, w której znalazła się Izba Pamięci poświęcona bitwie.
• 12 sierpnia 1969 wieś Studzianki otrzymała nazwę Studzianki Pancerne, a w maju 1978 r. odznaczona została Orderem Krzyża Grunwaldu II klasy.
• Herb wsi Studzianki Pancerne projektu Szymona Kobylińskiego to czołg z husarskimi skrzydłami.

Kultura masowa

• Odcinki 3-5 serialu Czterej pancerni i pies rozgrywają się w trakcie tej bitwy.

Bibliografia

• Janusz Przymanowski, "Na celowniku T-VI", Seria Biblioteka Żółtego Tygrysa (tom 1958/08), Wydawnictwo MON, Warszawa 1958.
• Janusz Przymanowski, "Studzianki", Wydawnictwo MON, 1971.