Bitwa pod Ulundi

Bitwa pod Ulundi wojna brytyjsko-zuluska 1879
Czas	4 lipca 1879
Miejsce	Ulundi (KwaZulu)
Terytorium	Republika Południowej Afryki
Wynik	Zwycięstwo Brytyjczyków
Strony konfliktu Armia zuluska British Army Dowódcy król Cetshwayo kaMpande Garnet Joseph Wolseley Siły 20000 5317 Straty 1500 zabitych 12 zabitych i 70 rannych

Bitwa pod Ulundi stoczona 4 lipca 1879 r. była decydującym starciem w trakcie wojny Brytyjczyków z Zulusami w Południowej Afryce. Bitwa przyczyniła się do upadku państwa Zulusów.

Wstęp

Po zwycięskiej bitwie pod Kambulą Lord Chelmsford rozpoczął latem 1879 r. reorganizację armii brytyjskiej. Do Południowej Afryki wysłano liczne oddziały wojsk z niemalże całego terytorium Imperium Brytyjskiego. Wkrótce lorda Chelmsforda zastąpił na stanowisku głównodowodzącego Garnet Joseph Wolseley. Nowy dowódca od razu zajął się przygotowywaniem decydującej kampanii.

Armia Zulusów

Armia króla Cetshwayo liczyła 20 tys.wojowników. Podzielona była na liczące 1,5 tys. ludzi regimenty (ambabutho). Każda samodzielna grupa wojowników niezależnie od jej liczebności nazywana była impi. Zulusi stosowali w walce klasyczną wprowadzoną jeszcze przez króla Czakę taktykę. Impi podzielone były na 4 grupy, utrzymujące podczas bitwy odpowiedni szyk przypominający głowę byka. Najsilniejsza militarnie grupa znajdująca się pośrodku i tworząca klatkę piersiową (Isifuba) atakowała przeciwnika frontalnie. Druga i trzecia grupa tworzyły rogi (Izimpondo) i miały za zadanie otoczenie przeciwnika i odcięcie jego dróg ucieczki. Ostatnia czwarta grupa tworzyła rezerwę.

Zulusi uzbrojeni byli w wysokie tarcze sporządzone ze skóry cielęcej (isihlangu). Każda tarcza posiadała barwę, która świadczyła o jej przynależności do danego regimentu. Dodatkowo wojownicy posiadali długie włócznie wojenne (isijula), a część z nich broń palną zdobytą na Brytyjczykach.

Bitwa

Dnia 4 lipca 1879 r. w pobliżu stolicy Zulusów Ulundi doszło do decydującego starcia. W bitwie po stronie Zulusów walczyło 20 tys. wojowników pod wodzą samego króla naprzeciw 5317 Brytyjczyków. Brytyjczycy sformowali czworobok, który został zaatakowany przez Zulusów. Jednak już po pół godzinie atak Zulusów załamał się w ogniu brytyjskiej broni palnej i dział. Kontratak 17 pułku lancerów odrzucił napastników z pola bitwy, po czym rozpoczął pościg. W trakcie bitwy Zulusi utracili 1500 ludzi, po stronie brytyjskiej było 12 zabitych i 70 rannych.

Rezultat

Król Zulusów przeżył bitwę i zbiegł na północ, podczas gdy reszta ocalałych wojowników rozproszyła się w różnych kierunkach. Dwa tygodnie po zakończeniu bitwy Brytyjczycy poinformowali o upadku państwa Zulusów. Miesiąc później pojmany został Cetshwayo. Państwo Zulusów podzielone zostało na 13 odrębnych królestw.

Bibliografia

• Donald Featherstone: Victorian Colonial Warfare – Africa, Cassel, London 1992
• Ian Knight: Zulu War, Osprey Publishing, Oxford 2004