Bitwa pod Valmy
 |
Ten artykuł jest teraz edytowany przez Belissariusa. Aby zapobiec konfliktom edycji prosimy nie edytować strony do czasu usunięcia tej wiadomości. Nazwa użytkownika, który dodał tę wiadomość, jest wyświetlona na stronie historii. Jeżeli ta strona nie była edytowana od paru godzin, prosimy usunąć szablon. |
| Bitwa pod Valmy I koalicja antyfrancuska |
|||||||||||||||||
 Bitwa pod Valmy
|
|||||||||||||||||
| Czas | 20 września 1792 | ||||||||||||||||
| Miejsce | Valmy | ||||||||||||||||
| Terytorium | Francja | ||||||||||||||||
| Przyczyna | najazd wojsk koalicyjnych na Francję | ||||||||||||||||
| Wynik | zwycięstwo Francuzów | ||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
.gif&filetimestamp=20070605173148){kind=small}
| I koalicja antyfrancuska |
|---|
|
Verdun - Valmy - Jemappes - Mainz - Neerwinden - Famars - Hondschoote - Wattignies - Kaiserslautern - Froeschwiller - Tourcoing - Tournay - Ushant (Ouessant) - Fleurus (I) - Fleurus (II) - Tripstadt - Groix - Quiberon - Montenotte - Mondovì - Lodi - Ettlingen - Lonato - Castiglione - Würzburg - Rovereto - Bassano - Arcole - Rivoli - Przylądek św. Wincentego - Fishguard - Kamperduin |
Bitwa pod Valmy – bitwa, która powstrzymała ofensywę austriacko-pruską podczas wojny z Francją 20 września 1792 roku. Wycofanie się − w jej rezultacie − Prusaków z wojny ocaliło Francję przed możliwą inwazją i ugruntowało w Europie przekonanie o sile francuskiego rewolucyjnego rządu. Była to pierwsza bitwa, w której zwyciężyła zasada levée en masse.
Spis treści |
[edytuj] Podłoże
Uwięzienie (a następnie zgilotynowanie) króla Ludwika XVI spowodowało ucieczkę z kraju wielu rojalistów, w tym arystokratów i ponad 6000 oficerów armii królewskiej. Monarchowie europejscy z obawą obserwowali rozwój sytuacji we Francji obawiając się, że podobne ruchy rewolucyjne mogą rozpocząć się również w ich państwach. W sierpniu 1791 roku, na usilne prośby emigrantów francuskich, król Prus Fryderyk Wilhelm II wszedł w alians z cesarzem Austrii Leopoldem II z zamiarem zdławienia rewolucji. Otrzymali moralne i finansowe wsparcie monarchów Rosji, Szwecji i Hiszpanii[1].
W lutym 1792 roku ogłoszono oficjalnie powstanie koalicji, do której przyłączyła się Sabaudia. W odpowiedzi francuskie Zgromadzenie Narodowe wypowiedziało w kwietniu wojnę Austrii. Tymczasem nastąpiło coś, czego nikt się nie spodziewał: wobec ucieczki wielu oficerów, w nowej armii francuskiej masowo awansowali doświadczeni podoficerowie, a w szeregi zaciągali się ochotnicy zwabieni nadzieją łatwego awansu („buława w plecaku”), a rewolucyjna armia rosła w siłę, choć szeregowemu żołnierzowi brak było zaprawy i ostrzelania[1].
[edytuj] Wojna
Wojna rozpoczęła się atakiem Armé du Nord Dumourieza na Niderlandy Austriackie, ale nieostrzelani rekruci francuscy przy każdym starciu z przeciwnikiem rzucali się do ucieczki, co przekonało pruskich i austriackich dowódców, że podbój Francji będzie łatwy[1]. Gdy armie austriacko-pruskie przekroczyły granicę, sytuacja uległa zmianie[1].
Uderzenia miały dokonać trzy równolegle prowadzone zgrupowania armijne. Karol Brunszwicki, na czele 42 tysięcy Prusaków, 5 tysięcy Hesów i około 8 tysięcy francuskich emigrantów, maszerował z Koblencji w kierunku Lotaryngii. Na północ od niego szedł 15-tysięczny korpus austriacki z Belgii, a na południe inny korpus austriacki w sile 14 tysięcy ludzi. Wszystkie trzy armie miały wejść do Francji między Armée du Nord Dumourieza i Armée du Centre Kellermanna[1].
Dumouriez, po krótkim a bezskutecznym oporze w Lesie Argońskim, wycofał się na dogodne pozycje pod Sainte-Menehould. Jego artyleria stanęła w pobliżu młyna w Valmy[2].
[edytuj] Bitwa
20 września Prusacy, zajmujący pozycje na wzgórzu La Lune, rozpoczęli ostrzał artyleryjski. Francuzi odpowiedzieli i kanonada trwała siedem godzin[3].
[edytuj] Rezultaty
Wielu historyków wojskowości uznaje, że była to jedna z przełomowych bitew w dziejach świata[4]. Po Valmy do walki stawały nie małe armie zawodowców dowodzone przez arystokratów-oficerów, a całe narody, co oznacza narodziny europejskich nacjonalizmów. Zmianie ulec miała taktyka z mobilną artylerią i piechotą atakującą nie w szyku liniowym a kolumnami, co pozwalało na dokonywanie wyłomów w froncie przeciwnika[5].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 P.K.Davis: 100 Decisive Battles, s.264.
- ↑ Z.Ryniewicz: Bitwy świata, s.576.
- ↑ Z.Ryniewicz: Bitwy świata, s.577.
- ↑ William Doyle, The Oxford History of the French Revolution, 1989, J.F.C. Fuller, A Military History of the Western World, t.2, New York 1955, Georges Lefebvre, The French Revolution from its Origins to 1793, London 1962.
- ↑ P.Davis: 100 Decisive Battles, s.268.
[edytuj] Bibliografia
- Jan Baszkiewicz, Stefan Meller: Rewolucja francuska 1789-1794: Społeczeństwo obywatelskie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1983. ISBN 83-06-00848-0.
- Paul K. Davis: 100 Decisive Battles: From Ancient Times to the Fresent. Oxford University Press, 2001. ISBN 978-0-19-514366-9.
- Zygmunt Ryniewicz: Bitwy świata: Leksykon. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1995. ISBN 83-214-1046-4.
