Bitwa pod Władypolem
| Kampania wrześniowa (1 IX - 6 X 1939) |
|---|
|
Wybrzeże i Bałtyk (Westerplatte • Gdańsk • Kępa Oksywska • Hel) • granica państwa • Żory • Krojanty • Chojnice • Lasy Królewskie • Mokra (1 IX) • Częstochowa (1-3 IX) • Pszczyna (1-2 IX) • Wyry • Mława (1-3 IX) • Grudziądz (1-4 IX) • Bory Tucholskie (1-5 IX) • Jordanów (2 IX) • Węgierska Górka (2-3 IX) • Bukowiec (3 IX) • Borowa Góra (3-6 IX) • Rajsko (4 IX) • Różan (4-6 IX) • Piotrków (5-6 IX) • Tomaszów Mazowiecki (6 IX) • Pułtusk (6-7 IX) • Łódź (6-8 IX) • Łomża • Wizna (7-10 IX) • Wola Cyrusowa (8 IX) • Iłża (8-9 IX) • Nowogród (8-10 IX) • Warszawa (8-28 IX) • Bzura (9-22 IX) • Jarosław (10-11 IX) • Kałuszyn (11/12 IX) • Przemyśl (11-14 IX) • Brwinów (12 IX) • Lwów (12-22 IX) • Mińsk Mazowiecki (13 IX) • Sochaczew (13-16 IX) • Brześć (14-17 IX) • Modlin (14-29 IX) • Jaworów (15-16 IX) • Hajnówka (17 IX) • Krasnystaw • Kobryń (17-18 IX) • Lasy janowskie (17-20 IX) • Tomaszów Lubelski (17-20 IX i 22-27 IX) • Wilno (18-19 IX) • Wólka Węglowa (19 IX) • Grodno (20-22 IX) • Palmiry (21 IX) • Łomianki (22 IX) • Cześniki (22 IX) • Krasnobród (23 IX) • Husynne (24 IX) • Władypol (26-27 IX) • Szack (28-29 IX) • Parczew (29-30 IX) • Wytyczno (1 X) • Kock (2-6 X) |
Bitwa pod Władypolem bitwa stoczona w dniach 26-27 wrześniu 1939 roku w trakcie wojny obronnej Polski.
17 września 1939 nastąpiła agresja Rosji Sowieckiej na Polskę. W tym czasie toczyły się walki nad Bzurą, broniła się Warszawa, Lwów, Modlin a także Hel. Dowództwo Wojska Polskiego podejmowało próby organizacji obrony na "przedmościu rumuńskim". W związku z szybkim działaniem Frontu Ukraińskiego organizacja obrony na "przedmościu" stała się niemożliwa. Oddziały polskie otrzymały rozkazy przekroczenia granicy rumuńskiej i węgierskiej. Oddziały Nowogródzkiej Brygady Kawalerii gen. Władysława Andersa wycofując się po bitwie pod Tomaszowem Lubelskim w dniach 22-24 września, w sile ok. 3 tys. żołnierzy, 25 września osiągnęły Wólkę Horyniecką, gdzie doszło do wymiany ognia z Niemcami. Po wymianie parlamentariuszy i negocjacjach gen. Anders zwolnił jeńców niemieckich, w zamian Niemcy przepuścili Brygadę bez walk, umożliwiając jej marsz ku granicy. Gen. Anders starał się unikać walk kierując swoje oddziały między cofające się na linię demarkacyjną oddziały niemieckie i zajmujące je oddziały sowieckie. Marsz uniemożliwiły oddziały sowieckie. 26 września Brygada na swej drodze spotkała pod m. Chlipie (Clipie) maszerujące oddziały 12 Armii sowieckiej gen. Tiuleniewa. Gen Anders wysłał parlamentariuszy w celu uzyskania swobodnego przejścia na południe. Nie zostali oni przyjęci przez sowietów, ograbieni i ostrzelani. Doszło do bitew i potyczek w rej. Dernaków, Woli Sudkowskiej i pod Władypolem, stoczonych 26-27 września 1939. W bitwie oprócz oddziałów Nowogrodzkiej BK brał udział 19 Pułk Ułanów Wołyńskich, którego resztki dołączyły do Brygady po rozbiciu Wołyńskiej Brygady Kawalerii w bitwie pod Jacnią, 4 Pułk Ułanów Wileńskich z Wilenskiej BK i 1 Pułk Szwoleżerów z Mazowieckiej BK. Oddziały sowieckie dążyły do okrążenia oddziałów polskich i ich zniszczenia. Czołowe natarcie na Brygadę prowadził 148 pułk kawalerii wsparty czołgami. Do okrążenia Brygady podchodziły oddziały 4 Korpusu Kawalerii i 26 Brygady Pancernej, zabezpieczone z północy przez 99 Dywizję Strzelecką, a z południa przez 5 Korpus Kawalerii. Chcąc uniknąć okrążenia i całkowitego zniszczenia gen. Anders wydał rozkaz 25 i 27 pułkowi ułanów wycofanie w kierunku Rajtarowice. 9 dywizjon artylerii konnej miał zniszczyć działa (nie było amunicji) i odchodzić w tym samym kierunku. 25 Pułk Ułanów miał osłaniać odwrót. Z 26 Pułkiem odchodził gen. Anders ze sztabem Brygady. Po bitwie pod Władypolem rozbite oddziały Nowogródzkiej BK wycofywały się, tocząc walki w półokrążeniu i w małej odległości. Gen. Anders z grupą 200-250 oficerów i żołnierzy przedzierał się do rejonu zbiórki. Kiedy dotarli do gajówki Zielony Gaj w sile ok. 60 ułanów, Anders widząc całkowite okrążenie Brygady nakazał rozformowaniu Nowogródzkiej Brygady Kawalerii i przedzieraniu sie drobnych pododdziałów ku granicy z Węgrami. Rozkazy łącznikami zostały rozesłane do oddziałów. Łącznicy wracali bez ich doręczenia, meldując że wszędzie są sowieci. Z grupy przedzierającej się z gen. Andersem utworzono 6 mniejszych oddziałów i odchodziły one w kierunku granicy z Węgrami. 29 września grupa z gen. Andersem została zaatakowana przez sowietów w m. Jesionki Stasiowe k/Sambora. Gen. Anders dwukrotnie ranny poddał się do niewoli.
Bitwa pod Władypolem zakończyła się klęską i rozproszeniem oddziałów Nowogródzkiej Brygady Kawalerii. Polacy w bitwach i potyczkach zniszczyli ok. 20 czołgów.
[edytuj] Bibliografia
- W. Włodarkiewicz, Polski wrzesien z perspektywy 70 lecia., wyd.: Akademia Podlaska.
