Bogusław XIV
| Bogusław XIV |
|
|
|
| książę darłowski | |
| Okres panowania | od 1606 do 1621 |
| Poprzednik | Bogusław XIII |
| Następca | Ulryk |
| książę bukowski | |
| Okres panowania | od 1617 do 1621 |
| Poprzednik | Jerzy II |
| Następca | Ulryk |
| książę szczeciński | |
| Okres panowania | od 1620 do 1637 |
| Poprzednik | Franciszek |
| Następca | Państwo podzielone w następstwie pokoju westfalskiego (1648) między Brandenburgię (część wschodnia) i Szwecję (część zachodnia) |
| książę darłowsko-bukowski | |
| Okres panowania | od 1622 do 1637 |
| Poprzednik | Ulryk |
| Następca | Państwo podzielone w następstwie pokoju westfalskiego (1648) między Brandenburgię (część wschodnia) i Szwecję (część zachodnia) |
| książę wołogoski i bardowsko-nowopolski | |
| Okres panowania | od 1625 do 1637 |
| Poprzednik | Filip Juliusz |
| Następca | Państwo podzielone w następstwie pokoju westfalskiego (1648) między Brandenburgię (część wschodnia) i Szwecję (część zachodnia) |
| biskup Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego | |
| Okres panowania | od 1622 do 1637 |
| Poprzednik | Ulryk |
| Następca | Ernest Bogusław von Croy |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Gryfici |
| Urodzony | 31 marca 1580 |
| Zmarł | 10 marca 1637 |
| Ojciec | Bogusław XIII |
| Matka | Klara |
| Żona | Elżbieta |
Bogusław XIV zwany Towarzyskim (ur. 31 marca 1580 w Bardo, zm. 10 marca 1637 w Szczecinie[1]) – książę na Darłowie w latach 1606-1621 (wraz z bratem Jerzym II do 1615) i od 1622, książę na Bukowie w latach 1617-1621 i od 1622, książę szczeciński od 28 listopada 1620, wreszcie od 1625 książę wołogoski i całego Pomorza Zachodniego. Od 1623 biskup kamieński, syn Bogusława XIII z rodu Gryfitów.
Spis treści |
[edytuj] Życie i panowanie
Był szóstym dzieckiem i trzecim synem ówczesnego księcia na Bardzie i Nowopolu (Neuencamp), Bogusława XIII i jego pierwszej żony Klary, księżniczki brunszwickiej[2]. Od najmłodszych lat był przygotowywany przez ojca do pełnienia rządów; brał udział w sejmach stanów pomorskich i poznawał ustawodawstwo kraju. W 1606 podróżował do Niemiec, Niderlandów, Anglii, Szkocji, Francji i Włoch[3]. Po śmierci Bogusława XIII w 1606 zarządzał Księstwem Darłowskim, początkowo wraz z bratem Jerzym II, a od 1615 samodzielnie[4]. Rok wcześniej, 27 października 1614 została podpisana umowa małżeńska w Sonderburgu, a po upływie prawie czterech miesięcy – 19 lutego 1615 w Darłowie ożenił się z Elżbietą, córką Jana Młodszego, księcia szlezwicko-holsztyńskiego na Sonderburgu i Elżbiety brunszwickiej z Grubenhagen[5]. Po bezpotomnej śmierci starszego brata, Franciszka, 28 listopada 1620 Bogusław przejął władzę nad Księstwem Szczecińskim, wydzielając w 1621 jedynemu żyjącemu wówczas bratu Ulrykowi okręg Darłowa, Bukowa oraz Kamień[4][3]. W 1622 nadał również swojej siostrze Annie, która wraz z synem Ernestem Bogusławem, księciem Croy w latach 20. XVII w. wróciła na Pomorze, wieś Smołdzino w okolicach Słupska, w rok później także własną siedzibę w Słupsku, w 1625 zaś kompleks lasów wokół góry Rowokół[6]. Po śmierci Ulryka ogłosił się w czerwcu 1623 biskupem kamieńskim, mianując jednocześnie Filipa Juliusza, księcia wołogoskiego – koadiutorem. Po śmierci tego ostatniego w 1625 przyłączył do swojej domeny także Księstwo Wołogoskie i władał odtąd ziemiami całego Pomorza Zachodniego[2].
Okres jego rządów przypadł na czasy wojny trzydziestoletniej – okres bardzo trudny, gdyż wojska kwaterujące na Pomorzu doprowadzały kraj do ruiny (Pomorze ze Szczecinem było dogodnym terenem i bazą operacyjną dla wojsk szwedzkich). Mimo usilnych starań Bogusławowi nie udało się zachować neutralności księstwa. W 1627 został zmuszony do wyrażenia zgody na zakwaterowanie wojsk cesarskich pod dowództwem Albrechta von Wallensteina. W latach 30. XVII w. księstwo przeżywało poważne trudności wewnętrzne – wpływy stanów szlacheckich znacznie ograniczyły władzę księcia[4][7].
W kwietniu 1633 został dotknięty częściowym paraliżem, po którym już nigdy nie powrócił do pełnego zdrowia[2]. W tym samym roku (w czerwcu) desygnował swojego siostrzeńca, Ernesta Bogusława de Croÿ na swojego następcę na urzędzie biskupa kamieńskiego, zabiegał również bezskutecznie o nadanie księciu de Croÿ Lęborka i Bytowa przez króla Polski Władysława IV. W dwa lata później przekazał siostrzeńcowi we władanie również hrabstwa Nowogardu i Maszewa[8]
Zmarł na zamku w Szczecinie, jako ostatni z rodu Gryfitów władca Pomorza Zachodniego. Na mocy sporządzonego testamentu – Brandenburczycy zostali wykluczeni z sukcesji, natomiast Pomorze miało przejść w ręce Szwedów. Podpisany w 1648 pokój westfalski potwierdził polityczny upadek Pomorza, które zostało podzielone między Szwecję i Brandenburgię. Bogusław XIV został pochowany w kościele zamkowym św. Ottona w Szczecinie dopiero 25 maja 1654[4][9].
[edytuj] Genealogia
| Filip I wołogoski ur. 14/15 VII 1515 zm. 14 II 1560 |
Maria saska ur. 15 XII 1516 zm. w okr. 5–7 I 1583 |
Franciszek ur. ? zm. ? |
Klara ur. ? zm. ? |
||||||||||
| Bogusław XIII ur. 9 VIII 1544 zm. 7 III 1606 |
Klara ur. 1 I 1550 zm. 26 I 1598 |
||||||||||||
| Bogusław XIV (ur. 31 III 1580, zm. 10 III 1637) |
Przypisy
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 470-472.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 470.
- ↑ 3,0 3,1 J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 130.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 133.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 471.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 475.
- ↑ J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 130.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 480.
- ↑ J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, ss. 132, 135.
[edytuj] Bibliografia
[edytuj] Opracowania
- Kozłowski K., Podralski J., Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, Szczecin 1985, ISBN 83-03-00530-8.
- Rymar E., Rodowód książąt pomorskich, Szczecin 2005, ISBN 83-87879-50-9.
- Szymański J. W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, ISBN 83-7273-224-8.
[edytuj] Literatura dodatkowa (online)
- Madsen A., Bogislaw XIV. (niem.), [dostęp 2012-03-13].
- Schmidt R., Bogislaw XIV. letzter Herzog von Pommern (niem.) [w:] NDB, ADB Deutsche Bographie (niem.), [dostęp 2012-03-13].
| Poprzednik | Następca | |
| Bogusław XIII | książę na Darłowie 1606-1621 do 1615 wraz z Jerzym II |
Ulryk |
| Jerzy II | książę na Bukowie 1617-1621 |
|
| Franciszek | książę szczeciński 1620-1637 |
Państwo podzielone w następstwie pokoju westfalskiego (1648) między Brandenburgię (część wschodnia) i Szwecję (część zachodnia) |
| Ulryk | książę na Darłowie i Bukowie 1622-1637 |
|
| Filip Juliusz | książę wołogoski książę na Bardzie i Franzburgu 1625-1637 |
| Poprzednik Ulryk |
 |
Biskup Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego 1622-1637 |
|
Następca Ernest Bogusław von Croy |
