Bolesław Zapomniany
Bolesław Mieszkowic, nazywany również Zapomnianym lub Okrutnym – legendarny król Polski w latach 1034–1038, domniemany pierworodny syn Mieszka II.
Wspomina o nim późne, bo XIV-wieczne źródło, Kronika wielkopolska. Podaje ona, że po śmierci Mieszka II rządy objął jego pierworodny syn Bolesław. Według kroniki z powodu srogości i okropnych zbrodni życie źle skończył. Z przyczyny jego niegodziwości miał zostać wymazany ze spisu królów i książąt polskich i skazany na wieczne zapomnienie.
W rocznikach Kapituły Krakowskiej pod datą 1038 roku umieszczono zapis dotyczący zgonu króla Bolesława; skoro Chrobry zmarł w 1025 roku, a Szczodry ponad pół wieku później (1081), mogło jedynie chodzić o ich nieobecnego w poczcie królów i książąt polskich imiennika. Pośrednio jego istnienie potwierdza także Rocznik małopolski, w którym Bolesław III Krzywousty nazwany jest Bolesławem IV, oraz zniszczony w XIX wieku Kodeks tyniecki Bolesława Szczodrego z figurującą przy jego imieniu rzymską cyfrą III. To daje podstawy, by sądzić, że między Chrobrym a Śmiałym był jeszcze jeden Bolesław.
Informacje zawarte w Kronice Wielkopolskiej zostały w zbliżonej wersji, ale po licznych stylistycznych przeróbkach, powtórzone w późniejszych o cały wiek Rocznikach Mazowieckich i odleglejszych w czasie, piętnastowiecznych Rocznikach Świętokrzyskich, jednak w obu tych dziełach imię Bolesław, nie wiadomo czemu, zmieniono na Włodzisław. Jest jeszcze umieszczone w Tabula regnum Poloniae z końca XIV wieku wiele mówiące zdanie: Jeden waleczny król wymazany został z rzędu panujących.
Postać Bolesława Zapomnianego występuje również w wielu obcych dziełach, m.in. w niemieckiej Kronice z Braunweiler, gdzie jest mowa o okrutnym prześladowaniu Ryksy (Rychezy) przez syna, w Kronice Czechów Kosmasa i w Kronice węgierskiej Chartiritusa Biskupa – fragment o wojskowej pomocy, jakiej udzielić miał Bolesław II Węgrom.
W starszej historiografii polskiej toczył się na temat istnienia Bolesława poważny spór[1]. Argumenty zwolenników istnienia księcia, między innymi Tadeusza Wojciechowskiego, Oswalda Balzera, Romana Grodeckiego, Feliksa Konecznego, Stanisława Zakrzewskiego, Zygmunta Wojciechowskiego były następujące:
- Przeznaczenie Kazimierza Odnowiciela do stanu duchownego miało świadczyć o tym, że na następcę Mieszka II był przeznaczony jakiś inny syn i to starszy. Gall Anonim pisze o dzieciństwie Kazimierza: jako pacholę do klasztoru przez rodziców był ofiarowany i tamże w Piśmie świętem wykształcony.
- Imię Kazimierz nie było dotąd spotykane w dynastii piastowskiej, natomiast pierworodny syn Mieszka II mógł zostać nazwany imieniem wielkiego dziadka, Bolesława Chrobrego.
- Nie wiadomo, kto rządził Polską w latach 1034–1039, w tym czasie bowiem Kazimierz mieszkał w Niemczech, a tron polski nie mógł być tak długo pusty.
Milczenie Galla Anonima o Bolesławie tłumaczono pomijaniem przez kronikarza konfliktów związanych ze sporami o władzę (lub też dodatkowo jego udziałem w wystąpieniu antykościelnym[1]). Ponadto sytuacja za bardzo przypominała stosunki Bolesława Krzywoustego z bratem Zbigniewem by mogła być poruszona przez nadwornego piewcę wielkości tego pierwszego.
Życie Bolesława datowano na lata 1014–1038.
Większość współczesnych historyków[2] wyraża opinię, iż Bolesław Zapomniany stanowi wymysł kronikarza starającego się zapełnić lukę w informacjach źródłowych[3] lub też, że nastąpiło we wspomnianej kronice pomieszanie Mieszkowica z Bezprymem, pierworodnym synem Bolesława Chrobrego[4]. O Bolesławie Zapomnianym nie wspominają żadne źródła mu współczesne, nie występuje także w przekazie Galla Anonima, który odmiennie opisuje losy kraju po śmierci Mieszka II.
Postać Bolesława Zapomnianego w literaturze polskiej pojawia się w powieściach Bogusława Sujkowskiego Bolko Zapomniany, Karola Bunscha Bracia i Bezkrólewie, Rafała Dębskiego Kiedy Bóg zasypia, Anny Grudzińskiej Mnich oraz Zbigniewa Wojtysia Pierścień Bolesława.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 'Zniknął w mrokach średniowiecza' - Polityka, Sławomir Leśniewski /09.10.2007
- ↑ Kazimierz Jasiński: Rodowód pierwszych Piastów. Warszawa: Volumen, 1993, s. 128. ISBN 83-85218-32-7.
- ↑ Jerzy Wyrozumski: Historia Polski do roku 1505. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984, s. 95. ISBN 83-01-03732-6.
- ↑ Gerard Labuda: Mieszko II król Polski (1025–1034): Czasy przełomu w dziejach państwa polskiego. Kraków: Secesja, 1992, s. 155, seria: Rozprawy Wydziału Historyczno-Filozoficznego / Polska Akademia Umiejętności (Kraków). 73. ISBN 83-85483-46-2.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- poczet.com: Bolesław Zapomniany (Okrutny) - analiza źródeł
[edytuj] Literatura dodatkowa
- Zygmunt Wojciechowski: Bolesław Mieszkowic. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 2: Beyzym Jan – Brownsford Marja. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1936, s. 253–254. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 8304032910
|
|||||||||||||||||||||||
