Borys Czertok
Borys Czertok (ros. Борис Евсеевич Черток; ur. 1 marca 1912 w Łodzi, zm. 14 grudnia 2011 w Moskwie) – rosyjski konstruktor rakiet i jeden z głównych twórców radzieckiego programu kosmicznego. Był konstruktorem systemów sterowania do radzieckich rakiet nośnych, a przez wiele lat zastępcą Naczelnego Konstruktora, Siergieja Korolowa.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Urodził się w Łodzi znajdującej się wówczas na terenach zaboru rosyjskiego, ale wkrótce jego rodzina przeprowadziła się do Moskwy. Początkowo, od 17 roku życia pracował jako elektryk, jednak jego pasją była elektronika. W 1930 roku rozpoczął pracę w fabryce lotniczej, równocześnie studiował. Studia ukończył w 1940 roku i rozpoczął pracę w biurze Wiktora Bołochowitina, gdzie zdobył swoje pierwsze doświadczenia związane z techniką rakietową. Miały one związek z systemami eksperymentalnego samolotu myśliwskiego BI-1, który jednak nigdy nie wszedł do produkcji seryjnej.
W kwietniu 1945 roku, tuż przed zakończeniem II Wojny Światowej, trafił do specjalnej komisji, której zadaniem było poznanie tajników niemieckiej techniki użytej do konstruowania rakiet V-2 na terenach dawnej III Rzeszy.
W sierpniu 1946 roku rozpoczęła się kariera Czertoka w biurze konstrukcyjnym Siergieja Korolowa, którego został zastępcą. Pracował nad systemami sterowania radzieckich statków kosmicznych Wostok, Woschod i Sojuz oraz rakiet nośnych, takich jak R-7 (zwana Siemiorką), czy N1, za której pomocą kosmonauci ZSRR mieli dotrzeć na powierzchnię Księżyca. Po fiasku tego projektu pozostał w przedsiębiorstwie RKK Energia jako zastępca szefa projektów. W 1992 roku przeszedł na emeryturę.
Czertok otrzymał wiele odznaczeń, w tym Order Lenina, Order Zasług dla Ojczyzny, Order Bohatera Pracy Socjalistycznej i inne zaszczytne w ZSRR tytuły i nagrody. Był również autorem czterech tomów wspomnień pt. Rakiety i ludzie (Ракеты и люди), napisanych w latach 90. XX wieku.
[edytuj] Publikacje
[edytuj] W języku angielskim
- Boris Chertok, Rockets and People, 2005. ISBN 0160732395
- Boris Chertok, Rockets and People, Volume 2: Creating a Rocket Industry, 2006. ISBN 0160766729
- Boris Chertok, Rockets and People, Volume 3: Hot Days of the Cold War', 2009. ISBN 9780160817355
[edytuj] W języku rosyjskim
- Черток Б.Е. Ракеты и люди — М.: Машиностроение, 1999
- Черток Б.Е. Ракеты и люди. Фили — Подлипки — Тюратам — М.: Машиностроение, 1999
- Черток Б.Е. Ракеты и люди. Горячие дни холодной войны — М.: Машиностроение, 1999
- Черток Б.Е. Ракеты и люди. Лунная гонка — М.: Машиностроение, 1999
[edytuj] Bibliografia
- Boris Chertok, Rocket Pioneer, Dies at 99
- Zmarł Czertok. Ten łodzianin wysłał Gagarina w kosmos
- M. J. Solnica, Boris Czertok nie żyje, www.kosmonauta.net, 15.12.2011.
