Browar Karscha
| Browar Karscha | |
 Browar Karscha (2010) |
|
| Browar Karscha | |
| Siedziba | Kielce, Wzgórze Karscha |
| Rok założenia | 1872[1] |
| Rok zamknięcia | po 1916 |
|
Położenie na mapie Kielc
  Browar Karscha
|
|
| Na mapach: | |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Browar Karscha – nieistniejący browar, położony w Kielcach na Wzgórzu Karscha przy skrzyżowaniu ulic Jana Pawła II i Ogrodowej, wybudowany w latach 1869–1872.
[edytuj] Historia
Pierwotnie teren, na którym znajduje się Browar Karscha, należał do rozciągającego się do Sukowa biskupiego folwarku zwanego Psiarnią, upaństwowionego pod koniec XVIII w., podobnie jak inne dobra biskupów krakowskich[2]. W 1847 Aleksander Dunin Borkowski został mianowany budowniczym powiatu kieleckiego, zaś trzy lata później, najprawdopodobniej z protekcją naczelnika powiatu kieleckiego Tomasza Zielińskiego, otrzymał w wieczystą dzierżawę za roczny czynsz 9 rubli[3] ową posiadłość na wzgórzu. Borkowski wybudował tam dwór według swojego projektu, oficynę, stajnię i wozownię. Od strony południowej założył ogród[4].
W 1868 Borkowskiego pozbawiono stanowiska ze względu na to, że nie miał protekcji naczelnika. Został więc zmuszony do odsprzedania posiadłości pochodzącemu z Radomia Ludwikowi Strumpfowi za 15. tys rubli[3]. Nowy właściciel na zakupionej ziemi wybudował w latach 1869–1872 browar według projektu Franciszka Ksawerego Kowalskiego[4]. Zakład stał się jednym z najnowocześniejszych tego typu na ziemiach polskich[5]. W 1878 zyskał on napęd parowy o mocy 35 koni. W najlepszych latach swojej działalności browar zatrudniał 64 pracowników[2].
Pod koniec XIX w. właścicielem browaru stał się inny radomski przemysłowiec, Teodor Karsch, który zakupił go za 205 728 rubli[6]. Z jego polecenia dobudowano od strony wschodniej funkcjonującą do dziś oficynę[2]. Po 1916 produkcja piwa zaczęła podupadać, choć w okresie międzywojennym produkowano jeszcze gatunkowe wódki i likiery[6]. W 1921 w browarze pracowało 30 pracowników, budynki powoli uległy dewastacji. Po zakończeniu II wojnie światowej wywłaszczono je z przeznaczeniem na magazyny. Część z nich została rozebrana, a w 1958 dwór został przejęty przez państwo[4].
[edytuj] Obecnie
Obecnie Wzgórze Karscha jest własnością prywatną. Wyjątkiem jest budynek starego browaru[7]. W 2007 pojawił się pomysł na budowę kamienic wzdłuż ul. Jana Pawła II i zabudowę pozostałości ogrodu. Developer postanowił otworzyć w budynku restaurację oraz wybudować obok apartamentowce, na co nie zgodził się konserwator zabytków[8].
Przypisy
- ↑ Budowę rozpoczęto w 1869.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Dorota Kosierkiewicz. Jak to z browarem było. „Kielce Plus”, s. 11, 13 czerwca 2010. Kielce.
- ↑ 3,0 3,1 Rubel był wówczas jednostką monetarną używaną w Królestwie Kongresowym.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Jak to z browarem było... (pol.). swietokrzyskie.org.pl. [dostęp 14 czerwca 2010].
- ↑ W latach 1795–1918 Rzeczpospolita Obojga Narodów znajdowała się pod zaborami.
- ↑ 6,0 6,1 Jan Zieliński: Kielce w Polsce Ludowej. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1978, s. 34.
- ↑ Wzgórze Karscha – co miasto zrobi z obskurnym budynkiem po browarze? (pol.). echodnia.eu. [dostęp 14 czerwca 2010].
- ↑ Zastrzeżenia do zabudowy wzgórza Karscha (pol.). gazeta.pl. [dostęp 14 czerwca 2010].
