Browar we Wrzeszczu
| Browar w Gdańsku-Wrzeszczu b. Danziger Aktien-Bierbrauerei |
|
| Siedziba | Gdańsk Polska |
| Rok założenia | XVIII wiek |
| Rok zamknięcia | 2001 |
| Produkcja piwa | piwa górnej i dolnej fermentacji |
| Marki | do 1945: Artus-Bräu, Artus-Gold, Artus-Pils, Bankenbräu, Caramel, Edelpils, Jopenbier, Jopenquell, Maltzbier, Münchener, Putziger, Uhrbock, Weißbier od 1945: Artus, Gdańskie, Gdańskie Eksportowe, Hevelius, Jasne, Kaper królewski, Karmelowe, Krzepkie, Menora, Mentor, Morskie, Napój piwny, Neptun, Patrycjusz, Pełne, Porter, Prazdrój Gdański, Regatowe, Remus, Special, |
| Dane adresowe | |
| ul. Kilińskiego 6-7 (Labesweg) Gdańsk-Wrzeszcz |
|
Browar we Wrzeszczu – nieczynny browar w gdańskim Wrzeszczu, położony na osiedlu Kuźniczki.
Spis treści |
[edytuj] Historia
[edytuj] Początki
Początki browaru we Wrzeszczu sięgają początków rozkwitu osady dworskiej Kuźniczki (niem. Kleinhammer) w XVI wieku. Wtedy to w Kuźniczkach powstała osada dworska wraz z parkiem, ogrodem oraz obiektami gospodarczymi. W XVIII wieku nad Stawem Parkowym powstał niewielki drewniany browar.
[edytuj] Rewolucja przemysłowa
Pod koniec XVIII wieku browar przeżywał kryzys, lecz w 1869 w związku z budową linii kolejowej Gdańsk Główny – Wejherowo, z powrotem zainteresowali się nim inwestorzy. W 1871 browar przeszedł w ręce spółki Danziger Aktien-Bierbrauerei (DAB), która zburzyła drewniane osiemnastowieczne zabudowania i wybudowała w jego miejsce nowoczesny zakład przemysłowy, dostosowany do standardów narzuconych przez drugą rewolucję przemysłową, który zaczął pracę już w 1873 i osiągał zdolność produkcyjną 60 000 hl piwa rocznie. W tym czasie do browaru doprowadzono także istniejącą do dziś bocznicę ze stacji Gdańsk Wrzeszcz. W 1908 w browarze było zatrudnionych 166 pracowników.
Zakład został dodatkowo rozbudowany w latach 1910-1913, co przyczyniło się do osiągnięcia zdolności produkcyjnej 175 000 hl piwa na rok.
W 1913 spółka przejęła browar w Gdańsku (Alte Danziger Schloßbrauerei), w 1917 słodownię w Wejherowie (Mälzerei Neustadt/Westpr.), oraz w 1918 browar w Sopocie (Bergschlösschen Brauerei Zoppot)[1].
[edytuj] Lata międzywojenne
W dwudziestoleciu międzywojennym browar ponownie przeżywał głęboki kryzys ekonomiczny, lecz nie przeszkodziło to w budowie nowoczesnych, jak na ówczesne czasy, budynków zarządu zakładu. W 1929 zakłady przejęły kolejny browar w Gdańsku (Bierbrauerei Leonhard Waas).
[edytuj] Po II wojnie światowej
Browar w Kuźniczkach ocalał po II wojnie światowej, więc od razu mógł wznowić produkcję. Do 1946 znaczna część produkcji była przeznaczona na rzecz Armii Czerwonej. Formalnie browar upaństwowiono i został wchłonięty przez firmę Państwowe Zjednoczone Browary, jako Państwowy Browar Nr 1 w Gdańsku-Wrzeszczu, któremu w 1950 zmieniono nazwę na Gdańskie Zakłady Piwowarskie. W latach 60. XX wieku przeprowadzono dalszą rozbudowę i zwiększono zdolność produkcyjną do 300 000 hl piwa rocznie.
[edytuj] Współczesność
W 1988 zakładom nadano im. Jana Heweliusza, w 1991 browar został sprywatyzowany pod nazwą Hevelius Brewing Company Ltd., zaś w 2001 zakończono produkcję, m.in. z powodu braku dalszej możliwości rozbudowy browaru i dużej konkurencyjności marek zachodnich. W 1991 browar zatrudniał 480 pracowników[2].
[edytuj] Zabytki
Zespół browaru przy ul. Kilińskiego 25, zbudowany w latach 1871-1930: piwnice słodowni i leżakowni (po 1870), warzelnia (z 1885), szalet (z 1885), magazyn zbożowy (z 1903), stajnia (z 1903), piwnice „wodne” (z 1903), hale obciągu piwa, piwa butelkowego i przeładunku (z 1903), maszynownia (z 1913), willa dyrektora (z 1914), magazyn i suszarnia słodu (z 1927), bednarnia (z 1929), transformatornia (z 1929), budynek dyrekcyjny (z 1937)[3][4].
[edytuj] Przyszłość
W styczniu 2006 teren browaru został sprzedany deweloperowi - Przedsiębiorstwu Budowlanemu Górski, które ma wybudować na jego miejscu osiedle mieszkaniowe, zachowując jednocześnie na nim tradycję warzelniczą. Ma tam powstać bowiem minibrowar[5].
[edytuj] Marki piwa
[edytuj] Produkowane do 1945
- Artus-Bräu
- Artus-Gold
- Artus-Pils (specjalne piwo jasne)
- Bankenbräu (piwo bankowe, ciemne piwo typu monachijskiego)
- Caramel (piwo karmelowe, słodowe)
- Edelpils (piwo jęczmienne, jasne)
- Jopenbier (piwo jopejskie)
- Jopenquell
- Maltzbier (piwo słodowe)
- Münchener
- Putziger (piwo puckie, jasne)
- Uhrbock (piwo ciemne typu Koźlak)
- Weißbier (piwo białe, pszeniczne)
[edytuj] Produkowane po 1945
- Artus
- Eksportowe Specjalne
- Gdańskie
- Gdańskie Eksportowe
- Gdańskie Specjalne
- Hevelius
- Jasne
- Jasne Lekkie
- Kaper królewski
- Karamel
- Karmelowe
- Koźlak
- Krzepkie
- Menora
- Mentor
- Morskie
- Napój piwny
- Neptun
- Patrycjusz
- Pełne
- Porter
- Prazdrój Gdański
- Regatowe
- Remus
- Słodowe Specjalne
- Specjalne
- Świąteczne
- Zdrój
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Abramowicz, Mieczysław: Gdańsk według Guntera Grassa, Urząd Miejski Gdańsk 2007, s. 11
Przypisy
- ↑ Danziger Aktien-Bierbrauerei - Hanseatisches Sammlerkontor für Historische Wertpapiere
- ↑ Dystrybucja produktów jako element marketingu na przykładzie Hevelius Breewing Company Ltd., Politechnika Gdańska, Wydz. Zarządzania i Ekonomii [1991], [w:] [1]
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych. kobidz.pl.
- ↑ Co dalej z browarem we Wrzeszczu?. trojmiasto.pl, 26 września 2007. [dostęp 26 września 2007].
- ↑ trojmiasto.pl – Skończył się browar we Wrzeszczu
