Brunon Antoni Nowakowski

Brunon Nowakowski
Data i miejsce urodzenia	26 września 1890 Strzałkowo,
Data i miejsce śmierci	27 lutego 1966 Katowice
Odznaczenia

Brunon Antoni Nowakowski (ur. 26 września 1890 w Strzałkowie, zm. 27 lutego 1966 w Katowicach) - polski lekarz, jeden z pionierów polskiej higieny i medycyny pracy, prof. zw. dr hab. med.

Działalność naukowa

W 1914 roku uzyskał dyplom lekarza oraz uprawnienia do wykonywania praktyki lekarskiej. W 1919 roku objął kierownictwo nad laboratorium bakteriologicznym w Równem, gdzie odkrył nową odmianę paratyfusu A. Po uzyskaniu stopnia doktora wszech nauk lekarskich oraz przejściu do rezerwy w st. mjr lekarza został mianowany pierwszym asystentem w Pracowni Higieny Wojskowego Instytutu Sanitarnego w Warszawie. W latach 1924-26 odbył stypendium Rockefellerowskie w Anglii. Po powrocie powołał do życia Oddział Higieny Pracy w Szkole Higieny w Warszawie, a także nawiązał kontakty z Instytutem Spraw Społecznych w Warszawie oraz z Zakładem Ubezpieczeń od Wypadków we Lwowie. Kierownik Katedry Higieny na Wydz. Lekarskim Uniwersytetu Wileńskiego oraz Katedry Higieny na Wydziale Lekarskim UJ(1939). Po wybuchu II Wojny Światowej internowany do Rumunii, gdzie został powołany na lekarza Ambasady Polskiej w Bukareszcie. W 1941 utworzył Polski Wydział Lekarski na Uniwersytecie w Edynburgu oraz został kierownikiem Katedry i Zakładu Higieny. Reprezentant interesów polskich w Komisji Zdrowia ONZ ds. Pomocy i Odbudowy. W 1946 roku zajął się przywracaniem do życia Katedry Higieny na Wydz. Lekarskim UJ. W tym samym czasie powierzono mu obowiązki organizatora, a później rektora(20 marca 1948 r.) Śląskiej Akademii Medycznej. Dzięki jego staraniom powołano w 1950 r. Instytut Medycyny Pracy w Przemyśle Węglowym i Hutniczym. Autor wielu podręczników dotyczących higieny i medycyny pracy, referatów, recenzji, artykułów(ok. 150). Członek wielu organizacji i polskich stowarzyszeń m.in Instytutu Spraw Społecznych, Komitetu Higieny Ogólnej i Społecznej PAN, Rady Naukowej przy MZiOS, Pol. Tow. Lekarskiego, Komitetu Stałego Międzynarodowego Stowarzyszenia Medycyny Pracy w Genewie oraz Fińskiego Stowarzyszenia Medycyny Pracy. Został odznaczony m.in Krzyżem Komandorskim OOP, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Niepodległości, Odznaką "Za wzorową pracę w służbie zdrowia", Nagrodą Państwową I st. Uhonorowany doktoratem honoris causa ŚAM. Zmarł 27 lutego 1966 r. w Katowicach, został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Działalność patriotyczna

Członek tajnej organizacji młodzieżowej Związek Marianów, Tow. Tomasza Zana, organizacji młodzieżowej Zet, uczestnik powstania wielkopolskiego, lekarska służba wojskowa na frontach II wojny światowej.

Najważniejsze prace

• Higiena społeczna dla społeczników (1948)
• Higiena ze szczególnym uwzględnieniem higieny pracy. Wykłady przeznaczone dla studiujących w Państwowym Technikum Korespondencyjnym (1951)
• Zasady wietrzenia i ogrzewania zakładów pracy (1953, wyd. 2 - 1955)
• Higiena ogólna (1956, wyd. 2 - 1958)
• Zasady higieny pracy w przemyśle (1963, wyd. 2 - 1967)

Bibliografia

1. A. Puzio, Brunon Nowakowski 1890-1966. Pionier polskiej higieny i medycyny pracy, organizator i pierwszy rektor Śląskiej Akademii Medycznej im. Ludwika Waryńskiego w Katowicach, Katowice 1988
2. K. Nowak, Brunon Antoni Nowakowski, K. Nowakowski, Udział krakowskich lekarzy w fenomenie Polskiego Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu w Edynburgu, Kraków 2006, s. 19-20
3. H. Jakólecki, Z. Stęplewski, Brunon Nowakowski - człowiek i jego dzieło, "Ann. Acad. Med. Siles." 1989, t. 18-19, s. 225-232