Brzóza
| Brzóza | |
 Kościół św. Barłomieja w Brzózie |
|
| Państwo |  Polska |
| Województwo | mazowieckie |
| Powiat | kozienicki |
| Gmina | Głowaczów |
| Liczba ludności (2006) | 1100 |
| Strefa numeracyjna | (+48) 48 |
| Kod pocztowy | 26-903 Głowaczów |
| Tablice rejestracyjne | WKZ |
|
Położenie na mapie Polski
  Brzóza
|
|
| Na mapach: | |
Brzóza – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie kozienickim, w gminie Głowaczów. Leży ona na skraju Puszczy Kozienickiej.
Do 1954 roku siedziba gminy Brzóza. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Brzóza to wieś królewska, lokowana w XIV wieku. Przez dłuższy czas miała charakter puszczański. W XVI w. na 44 kmieci notowano 24 bartników. W XVIII wieku Brzózę na mocy uchwały sejmowej otrzymał, w zamian za Falęcice i Nową Wieś Warszawską, kuchmistrz koronny, marszałek Sejmu Rozbiorowego Adam Poniński. Od roku 1788 do 1910 wieś była własnością Ożarowskich, którzy w swych dobrach zakładali nowe wsie, urządzali stawy, rozwijali hodowlę i rolnictwo. Planowali oni przekształcić Brzózę w miasto. Śladem tego jest układ przestrzenny z centralnie usytuowanym rynkiem. W roku 1910 dobra brzóskie nabyła rodzina Heydlów. Najpierw właścicielem był Zdzisław, a później jego syn Wojciech, do którego Brzóza należała do 1941 roku (poniósł śmierć w Oświęcimiu).
[edytuj] Zabytki
We wsi znajduje się neogotycka, jednonawowa świątynia pw. św. Bartłomieja. Powstała ona w miejscu spalonego w 1825 r., drewnianego kościoła, w latach 1854–1856 staraniem gen. Adama Ożarowskiego pod nadzorem Ignacego Leopolda Essmanowskiego. W kościele znajduje się barokowa, rzeźbiona w drewnie ambona z XVIII w., sprowadzona z opactwa cystersów w Oliwie. Z Oliwy pochodzi także cykl płaskorzeźb dłuta Andrzeja Götckena z 1635 r. Dzwon kościelny pochodzi z połowy XIX wieku. Przy drodze do Ryczywołu znajduje się pochodząca z początków XIX w. figura św. Jana Nepomucena. W 1944 roku spalony został neogotycki pałac, wybudowany w poł. XIX w. dla Andrzeja Ożarowskiego. W dawnym przypałacowym parku zachowały się pojedyncze okazy starych buków i jesionów, oraz stawy na rzeczce Brzósce. Obecnie część parku zajmuje szkoła. Przy rynku znajduje się klasycystyczny pomnik na pamiątkę misji w 1839 r. oraz figurka z tablicą upamiętniającą mieszkańców Brzózy poległych w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 r. Przy drodze Sewerynowa rośnie 346 lip i kasztanowców, aleja ta uznana została za pomnik przyrody.
[edytuj] Bibliografia
- Karol Piasecki: Radomskie szlaki piesze. Warszawa: 1990. ISBN 83-7005-279-7.
- Kozienicki Park krajobrazowy. Mapa turystyczna. Kozienice: DTPsystem. ISBN 83-917680-0-7.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Brzóza (1) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
|
|||||||||||||||||
