Brzeg (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w woj. opolskim. Zobacz też: inne znaczenia słowa "brzeg".
Brzeg
Herb Flaga
Herb Brzegu Flaga Brzegu
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat brzeski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1248, 1250
Burmistrz Wojciech Huczyński
Powierzchnia 14,6 km²
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
36 384
2663 os./km²
Strefa numeracyjna
 (+48) 77
Kod pocztowy 49-300
Tablice rejestracyjne OB
Położenie na mapie Polski
Poland location map.svg
"Brzeg"
Brzeg
50°52′N 17°29′E / 50.867, 17.483Na mapach: 50°52′N 17°29′E / 50.867, 17.483
Urząd miejski
ul. Robotnicza 12
49-300 Brzeg
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Brzeg w Wikisłowniku
Strona internetowa

Brzeg (wymowa ?/i, niem. Brieg ?/i) – miasto i gmina w województwie opolskim, siedziba powiatu brzeskiego. Miasto historycznie przynależy do Dolnego Śląska. Położone nad Odrą, na skraju Równiny Grodkowskiej.

Do 31 grudnia 2001 r. Brzeg był również siedzibą wiejskiej gminy Brzeg, przemianowanej na gminę Skarbimierz z siedzibą w Skarbimierzu Osiedlu.

Według danych Państwowej Komisji Wyborczej z 9 października 2011 miasto liczyło 36 384 mieszkańców[1].

Spis treści

[edytuj] Historia

Question book-4.svg
 Ta sekcja od 2009-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Nazwa Brzeg wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie[2].
Ratusz w Brzegu
Kamienice przy rynku
  • Nieco fantastyczna i nie poparta faktami teoria mówi: Ciągłość zasiedlenia tego miejsca udokumentowana źródłami historycznymi sięga blisko 1850 lat. W czasach antycznych istniała tutaj miejscowość o nazwie Budorigum. Została ona odwzorowana na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142-147 naszej ery[3]. O tym, że miejscowość ta znajdowała się w miejscu Brzegu, informuje skorowidz nazw historycznych Orbis Latinus[4] oraz wynika to z położenia wśród innych zidentyfikowanych miejscowości Śląska.
  • 1235 – pierwsza wzmianka o osadzie targowo-rybackiej Wisokibrzeg[5] (Wissokembreghe).
  • 1248 – przywilej lokacyjny ks. wrocławskiego Henryka III
    • wytyczenie na terenie osad Wysoki Brzeg i Małkowice regularnie rozplanowanego miasta z umocnieniami obronnymi
    • zasiedlenie miasta przez kolonistów, w dużej mierze niemieckojęzyczną ludność z Saksonii i Turyngii[6].
  • Od 1311 stolica niezależnego księstwa brzeskiego (potem legnicko-brzeskiego i wołowskiego) – we władaniu najdłuższej linii dynastii Piastów wygasłej w 1675 na Jerzym IV Wilhelmie.
  • W 1329 brzeski ks. Bolesław III Rozrzutny złożył hołd lenny królowi czeskiemu.
  • O Brzegu wspominają Jan Długosz w Historii Polski z XV wieku i Jan Kochanowski[7].
  • Rozkwit w XVI wieku za panowania księcia Jerzego II.
  • W połowie XVII wieku polsko-niemiecka granica językowa przebiegała niedaleko miasta, włączając Brzeg do terytorium o dominacji języka polskiego[8].
  • 10 kwietnia 1741 – bitwa pod Małujowicami. Po zbombardowaniu miasta przez króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego Brzeg przeszedł w ręce Prus.
  • 15 sierpnia 1842 – otwarcie (najstarszej na Śląsku, a co za tym idzie, także najstarszej w obecnych granicach Polski) linii kolejowej Wrocław – Brzeg.
  • do 1914 dynamiczny rozwój miasta na tle szybkiego awansu politycznego, gospodarczego i cywilizacyjnego państwa pruskiego (od 1871 jako części zjednoczonych Niemiec).
    • przyrost ludności: z 11700 mieszkańców (1845) do 29000 mieszkańców (1914)[6].
    • budowa połączeń kolejowych: z Opolem i Katowicami (1843), z Nysą (1848), ze Strzelinem (1894) i z Wiązowem (1910); budowa żeglownego kanału wzdłuż Odry i portu miejskiego (1909)
    • rozwój przemysłu: garbarnia E.W. Molla, (1811), fabryka wyrobów pasmanteryjnych T.T. Heinzego (1830), cukrownia Löbbecka (1846), gazownia miejska (1848), fabryka fortepianów H. Schutza (1874), cukrownia "Concordia" (1876), fabryka ksiąg biurowych Loewenthala (1879), fabryka pieców szamotowych (1887), fabryka wyrobów cementowych H. Bienecka (1902), a także fabryka pojazdów konnych, fabryka maszyn Güttlera, fabryka maszyn rolniczych Przillasa, fabryka krzeseł, fabryka cygar i browar[9].
    • rozwój przestrzenny: wchłonięcie dotychczasowych przedmieści, usunięcie murów średniowiecznych wraz z bramami (1863-1865)
    • okres rządów burmistrza Juliusa Peppela (1895-1910): po włączeniu do miasta nowych terenów, liczba mieszkańców wzrosła o 8 tysięcy; liczne inwestycje: skanalizowanie miasta, doprowadzenie bieżącej wody, wymiana nawierzchni ulic i chodników, wybudowanie elektrowni oraz urządzenie parku (przez wiele lat noszącego nazwę Park Wolności, obecnie Park Wolności im. Juliusa Peppela)[10].
    • w okresie 1878-1928 rada miejska ufundowała liczne pomniki poświęcone niemieckim osobistościom i mężom stanu[11]. Było to zgodne z trendem panującym w Niemczech na przełomie XIX i XX w., równocześnie jednak świadczyło o zwiększaniu się zasobności kasy miejskiej i aspiracji władz Brzegu oraz jego społeczności. Stawianie pomników o określonej tematyce nie pozostawało także bez związku z obecnością w Brzegu i jego okolicach mniejszości polskiej.
  • 1945
    • 23 stycznia – początek radziecko-niemieckich walk o miasto
    • 6 lutego – zdobycie Brzegu przez Armię Czerwoną, stare miasto z szeregiem cennych zabytków legło w gruzach
    • przyłączenie miasta do Polski i wysiedlenie niemieckiej ludności do Niemiec.
  • lata 60. XX w. – odbudowa najważniejszych zabytków miasta, zabudowa starego miasta blokami mieszkalnymi
  • 26 maja 1966 – tzw. pacyfikacja brzeska, wystąpienia ludności miasta w obronie mienia kościelnego, brutalnie stłumione przez oddziały ZOMO i funkcjonariuszy SB.
  • 1992 – opuszczenie miasta przez wojsko rosyjskie

[edytuj] Zabytki

  • renesansowy Zamek Piastów Śląskich z XIII-XVI wieku, zwany Śląskim Wawelem, zespół zamkowy (wraz z kaplicą) jest wpisany na listę zabytków klasy międzynarodowej (według dawnej klasyfikacji – klasy "0").
  • Układ urbanistyczny Starego Miasta, z poł. XIII w., zmieniony po 1945.
  • Kościoły:
  • Barokowe figury Jana Nepomucena i Tadeusza Judy z 1722, postawione przed fasadą kościoła Podwyższenia św. Krzyża w 1755.
  • Pomnik św. Trójcy na pl. Zamkowym, barokowy, wzniesiony w 1731.
  • Ratusz, z XIV wieku, przebudowany w latach 1569-72.
  • Gimnazjum Piastowskie założone w 1569.
  • Kamienice mieszczańskie:
    • Rynek pod nr 19 – renesansowa fasada z 1621 (rekonstrukcja).
    • Rynek, cała pierzeja wschodnia zawiera fragmenty kamienic z XIV wieku.
    • Chopina 1, renesansowa z 1597.
    • Jabłkowa 5, barokowa kamienica Kreyera z 1715.
    • Jabłkowa 7, kamienica z 1797 w stylu empire.
  • Brama Odrzańska z lat 1595-96.
  • Stare Koszary fryderycjańskie, z lat 1781-82.
  • Planty – pozostałości twierdzy bastionowej wzniesionej wokół średniowiecznego miasta. Budowę rozpoczęto od 1572, kilkakrotnie rozbudowywana w XVII, XVIII i XIX wieku, rozebrana w 1807 i zamieniona w XIX wieku na zespół parków, dzisiaj Planty.
  • Ciekawy zespół ulic o zabudowie modernistycznej i eklektycznej, które zostały zabudowane w XIX wieku, po likwidacji twierdzy.
    • Willa Löbbecke z XIX wieku przy ul. Chrobrego, z fontanną z Trytonem (fontanna przeniesiona na zamek).
    • Budynek sądu na rogu ul. Chrobrego i Armii Krajowej. Zbudowany w latach 1898-1903.
    • Willa Neugebauera (właściciela cukrowni "Concordia"; dzisiejsze Nadodrzańskie Zakłady Przemysłu Tłuszczowego) przy ulicy Jana Pawła II. Wzniesiona w 1898 roku w stylu eklektycznym, obiekt otoczony ogrodem, w którym zachowały się liczne krzewy rododendronu i innych roślin.
    • Chłopiec z łabędziem – fontanna w Parku Centralnym.
  • Dawna kaplica cmentarna św. Krzyża, dziś kościół garnizonowy. Obecnego kształtu nabrała w 1724.
Wieża ciśnień przy ulicy Rybackiej

[edytuj] Edukacja

  • przedszkola:
    • Publiczne Przedszkole nr 1
    • Publiczne Przedszkole nr 2
    • Publiczne Przedszkole nr 3
    • Publiczne Przedszkole nr 4
    • Publiczne Przedszkole nr 5
    • Publiczne Przedszkole nr 6
    • Publiczne Przedszkole nr 7
    • Publiczne Przedszkole nr 8
    • Przedszkole Publiczne nr 10
    • Publiczne Przedszkole nr 11
  • szkoły podstawowe:
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stefana Żeromskiego
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Kochanowskiego
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 im. Mikołaja Kopernika
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 8 im. Józefa Lompy (tzw. tysiąclatka)
    • Zespół Szkół nr 1 z Oddziałami Sportowymi w Brzegu (dawna Szkoła Podstawowa nr 6)
    • Zespół Szkół nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi
    • Zespół Szkół Specjalnych (dawna Szkoła Podstawowa nr 7)
  • gimnazja:
    • Publiczne Gimnazjum nr 1
    • Publiczne Gimnazjum nr 3
    • Publiczne Gimnazjum nr 2 (Zespół Szkół nr 1 z Oddziałami Sportowymi)
    • Publiczne Gimnazjum nr 4
  • szkoły średnie:
    • I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego
    • II Liceum Ogólnokształcące im. Zbigniewa Herberta
    • Zespół Szkół Budowlanych im. ks. Jerzego II Piasta
    • Zespół Szkół Ekonomicznych
    • Zespół Szkół Zawodowych nr 1 im. M. Skłodowskiej-Curie
  • szkoły wyższe:
    • Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna
  • technika:
    • Technikum Ekonomiczne
    • Technikum Elektryczne
    • Technikum Handlowe
    • Technikum Hotelarskie
    • Technikum Informatyczne
    • Technikum Mechaniczne
    • Technikum Renowacji zabytków

[edytuj] Kultura

Unbalanced scales lighter one blue.svg
 Treść tej sekcji może nie być zgodna z zasadami neutralnego punktu widzenia.
Zajrzyj na stronę dyskusji i pomóż ją poprawić.
  • Brzeskie Centrum Kultury

Brzeg od wieków był (obok Wrocławia) znaczącym ośrodkiem kulturalnym. Muzyka, literatura i plastyka oraz teatr stanowiły nieodłączny element życia dworu książęcego brzeskich Piastów i miasta. Nawiązując do tradycji mecenatu kulturalnego Piastów Śląskich, obecni animatorzy działań kulturalnych stworzyli z Brzegu jeden z ciekawszych centrów kulturalnych w kraju. Brzeg otwiera swoje bramy przed artystami klasy światowej, a przy tym dba o rozwój lokalnego środowiska artystycznego. Dzięki działalności animacyjnej Muzeum Piastów Śląskich i Brzeskiego Centrum Kultury, miasto Brzeg przyciąga także organizatorów znaczących imprez takich jak Międzynarodowy Festiwal "Wratislavia Cantans", Festiwal Muzyczny "Porozumienie" (obecnie "Eurosilesia") Wrocławski Festiwal Jazzowy "Jazz nad Odrą", Międzynarodowy Konkurs im. F. Liszta, których ranga wykracza daleko poza granice Polski. Koncerty, wystawy, plenery malarskie, jarmarki renesansowe i spektakle odbywają się zarówno w stylowych komnatach i na dziedzińcu Zamku Piastów Śląskich, w kościołach pw. św. Mikołaja, pw. Podwyższenia Krzyża Świętego i pw. Miłosierdzia Bożego, w sali teatralnej Brzeskiego Centrum Kultury, w Galerii Sztuki Współczesnej i Wielkiej Sali Stropowej renesansowego Ratusza, a także w Amfiteatrze Miejskim i na brzeskim Rynku.

Brzeskie Centrum Kultury (do 1992: Brzeski Dom Kultury) zostało otwarte w lutym 1967 po dziesięcioletnim remoncie działającego w latach międzywojennych teatru miejskiego - Brieger Stadttheater.

Brzeskie Centrum Kultury obejmuje swą działalnością:

  • Dom Kultury (przy ul. Mlecznej 5),
  • Galerię Sztuki Współczesnej w brzeskim Ratuszu,
  • Amfiteatr Miejski (na ok. 5.000 widzów) przy ul. B. Chrobrego oraz reaktywowane w listopadzie 2004,
  • Kino "Centrum" działające w budynku Domu Kultury.

Instytucja kultury, jaką jest Brzeskie Centrum Kultury jest organizatorem znaczących imprez artystycznych. W latach 70. organizowane były w trzech edycjach koncerty tzw. "Małego Jazzu nad Odrą", będącego "filią" wrocławskiego festiwalu "Jazz nad Odrą". W ramach imprezy wystąpiły znane gwiazdy europejskiego jazzu i muzyki jazz-rockowej jak: SBB z Józefem Skrzekiem na czele, Novi Singers, Trio Bartkowski-Karolak-Namysłowski, Hagaw, muzycy z Czech i Szwajcarii. Brzeg organizował również Ogólnopolski Festiwal Muzyki Współczesnej "Brzeskie Kontakty Muzyczne", "Opolskie Spotkania Muzyczne", Ogólnopolskie warsztaty dla piosenkarzy i zespołów wokalno-instrumentalnych, w trakcie których wykładowcami byli m.in.: Janusz Kondratowicz, Waldemar Parzyński, Stanisław Śliwiński, Zbigniew Górny, Krzysztof Heering, Krzysztof Barcik, Wojciech Zieliński, Janusz Koman, Marcin Pospieszalski, Elżbieta Zapendowska, Adam Bubiłek i wielu innych.

Oferta kulturalna miasta wzbogaciła się w ostatnich latach o wiele ogólnopolskich imprez: Ogólnopolski Festiwal Teatrów Różnych Form "Theatron", Muzyczną Scenę Młodych "Bariery Kariery" (obecnie Brzeskie Konfrontacje Muzyczne). Do tradycyjnych imprez organizowanych w Brzeskim Centrum Kultury należą też: Przegląd Kolęd i Pastorałek "Brzeskie kolędowanie", Ogólnopolski Festiwal Piosenki Religijnej "Corda Cordi" i Festiwal Piosenki Angielskiej "FACE THE MUSIC" organizowany wspólnie ze Stowarzyszeniem FPA. Wśród laureatów Festiwalu znaleźli się: Alicja Bachleda-Curuś – Zosia z Pana Tadeusza w reżyserii A. Wajdy, Justyna Świrniak – laureatka programu TVN "Zostań gwiazdą", Grzegorz Markocki – laureat telewizyjnej "Szansy na sukces", który zadebiutował w filmie W. Adamka Poniedziałek, Mirosław Witkowski z Nowego Sącza, Monika Urlik z Dzierżoniowa, Kamila Juda z Wrocławia – laureatka "Szansy na sukces" z Budką Suflera, Beata Pieczywek (pseudonim artystyczny: Beata Wald) z Grunwaldu – laureatka "Szansy na sukces" z Beatą Kozidrak i Georgina Tarasiuk z Białej Podlaskiej – laureatka Kategorii Dziecięcej VI FPA.

Tarasiuk wydała swoją pierwszą płytę w Sony Music Polska, a we wrześniu 2003 wystąpiła obok Małgorzaty Walewskiej w koncercie z José Curą w Poznaniu. W wielu swoich wywiadach bardzo wyraźnie stwierdza, że początek jej kariery miał miejsce w Brzegu.

Za to Beata Wald, laureatka Grand Prix VIII FPA w Brzegu, wygrała finał "Szansy na sukces" w Sali Kongresowej w Warszawie w maju 2003. Dominika Gawęda, nowa wokalistka zespołu Blue Café, to również laureatka z Brzegu. Sasha Strunin, połowa duetu The Jet Set, który reprezentował Polskę na festiwalu Eurowizji, to również laureatka festiwalu w Brzegu sprzed 4 lat.

W obradach jury festiwalu, obok Elżbiety Skrętkowskiej, uczestniczyli: Timothy Sanduski, konsul z Konsulatu Generalnego Stanów Zjednoczonych w Krakowie; Simon Thomas, sekretarz Ambasady Brytyjskiej; Paweł Kukiz, lider zespołu "Piersi"; Maria Urbaniak, stylistka TVP 2; Dominika Kurdziel, muzyk i artysta z Krakowa; Edward Spyrka, kompozytor, muzyk i aranżer; John Porter z Warszawy; Adam Bubiłek, muzyk i dyrektor Brzeskiego Centrum Kultury.

Znacznymi sukcesami w ostatnim czasie okazały się: organizacja, po raz pierwszy w 2006, Międzynarodowego Pleneru Malarskiego w ramach cyklicznego projektu "Festiwal kultur – Średniowiecze Brzeg 2006", współfinansowanego ze środków Kontraktu Wojewódzkiego dla Województwa Opolskiego na lata 2005-2006 oraz Międzynarodowego Pleneru Malarskiego "Festiwal kultur – Renesans Brzeg 2008", Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Ulicznej "BuskerBus" Wrocław – Brzeg – Jelenia Góra – Zielona Góra 2008, reaktywowanie w Brzegu w 2006 z bardzo dużym sukcesem po blisko 30 latach przerwy koncertów Międzynarodowego Festiwalu Jazzowego "Jazz nad Odrą w Brzegu", a także zorganizowanie po raz pierwszy w 2008 roku Festiwalu Piosenki Francuskiej.

Bliskie kontakty łączą Brzeg z zaprzyjaźnionymi i partnerskimi miastami: niemieckim Goslar, francuskim Bourg-en-Bresse i czeskim Beroun. Wielkim wydarzeniem okazała się organizacja międzynarodowych warsztatów artystycznych "Kultura dla młodych bez granic – Brzeg 2005", w których udział wzięło około 40 młodych osób z Goslar i Beroun, a także młodzież polska.

  • Miejska Biblioteka Publiczna im. Księcia Ludwika I
  • Wojewódzka Biblioteka Pedagogiczna

[edytuj] Gospodarka

Emblem-documents.svg
 Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru.
Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu.
Zobacz też: Zasady tworzenia list.

Brzeg jest ośrodkiem przemysłowym i gospodarczym, zarówno w województwie opolskim jak i w skali całego kraju. W mieście wyróżnić możemy fabryki maszyn rolniczych, silników elektrycznych, zakłady tłuszczowe, cukiernicze. Do największych zakładów obecnie należą:

  • PWC "Odra" S.A. – jeden z największych w Polsce producentów wyrobów cukierniczych (m.in. chałwy)
  • "Agromet Pilmet" sp. z o.o. – producent maszyn rolniczych, rozsiewacze, rozrzutniki, kombajny ziemniaczane, sadzarki, opryskiwacze polowe i sadownicze
  • Kruszwica S.A. Zakłady Tłuszczowe w Brzegu
  • Brzeska Fabryka Pomp i Armatury Meprozet sp. z o.o.
  • Fabryka Silników Elektrycznych "Besel" S.A. Grupa Cantoni
  • "Bartling-Polska" sp. z o.o. Zakład Produkcyjny Opakowań z Tworzyw Sztucznych,

[edytuj] Pomniki przyrody

W Brzegu jest 51 pomników przyrody: lipa srebrzysta, 17 Dębów szypułkowych, Dąb burgundzki, Dąb czerwony, 24 Platany klonolistne, Jesion wyniosły, Cis pospolity, Tulipanowiec amerykański, Buk pospolity, 2 Miłorzęby chińskie, Cypryśnik błotny[potrzebne źródło]

[edytuj] Sport

[edytuj] Media lokalne

  • Nowa Trybuna Opolska – oddział w Brzegu
  • Radio Opole – oddział w Brzegu
  • Gazeta Brzeska – najstarsza w Brzegu, ukazuje się od 1990 r., obecnie bezpłatny dwutygodnik, wydawca prywatny
  • Kurier Brzeski – tygodnik wydawany od 1993 r., obecnie przez Brzeską Oficynę Wydawniczą s.c.
  • Panorama Powiatu Brzeskiego – lokalny tygodnik wydawany przez Media Art sp. z o o., dystrybuowany na terenie powiatu brzeskiego,
  • Forum Brzeg (forumbrzeg.pl) — dyskusyjno-informacyjne forum mieszkańców miasta Brzeg
  • Brzeg.com.pl – Portal Miejski
  • Express Brzeski - od marca 2010 r., gazeta grupy Expressy Dolnośląskie wydawana raz na miesiąc
  • Brzeska Regionalna - ukazuje się od września 2011 r., bezpłatny tygodnik dystrybuowany na terenie całego powiatu
  • TwójBrzeg.pl - miejski portal informacyjny

[edytuj] Komunikacja

Brzeg posiada dobrze rozwiniętą komunikację kolejową i autobusową. Dworzec PKP w Brzegu jest obsługiwany przez PKP-Intercity oraz Przewozy Regionalne. Miasto posiada bezpośrednie połączenia kolejowe z Opolem, Wrocławiem, Krakowem, Warszawą, Katowicami, Poznaniem, Szczecinem, Zieloną Górą, Lublinem, Kielcami, Przemyślem, Zamościem, Nysą i in. Komunikację autobusową zapewnia przedsiębiorstwo PKS Brzeg. Ważniejsze kierunki to Wrocław, Opole, Grodków, Namysłów, Nysa, Karpacz, Strzelin, Wiązów i in. W niedziele uruchamiany jest specjalny kurs do Szklarskiej Poręby.

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

[edytuj] Miasta partnerskie

[edytuj] Urodzeni w Brzegu

[edytuj] Ludzie związani z Brzegiem

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Wybory do Sejmu i Senatu 2011. pkw.gov.pl, 9 października 2011.
  2. ↑ Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – "Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750"
  3. ↑ LacusCurtius • Ptolemy's Geography — Book II, Chapter 10
  4. ↑ ORBIS LATINUS – Letter B
  5. ↑ Opolszczyzna, listopad 1961, str. 5
  6. ↑ 6,0 6,1 Heinz Stoob, Peter Johanek (Hrsg.), Waldemar Grosch (Bearb.): Deutsches Städtebuch: Bd. 1., Schlesisches Städtebuch. Stuttgart, 1995, s. 54
  7. ↑ Jan Kochanowski: Dzieła polskie. Warszawa: 1972, s. 64-65. Cytat: fragment utwóru Satyr, albo dziki mąż, gdzie jest wzmianka o handlu wołami w mieście Brzegu: To największe misterstwo, kto do Brzegu z woły, A do Gdańska wie drogę z żytem a z popióły. 
  8. ↑ Dorota Borowicz: "Mapy narodowościowe Górnego Śląska od połowy XIX wieku do II Wojny Światowej". Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2004, s.33. ISBN 83-229-2569-7
  9. ↑ Krystian Heffner: Brzeg – historia i współczesność. Opole, 1987, s. 35
  10. ↑ Paweł Pawlita: Julius Peppel – zasłużony dla rozwoju miasta. Panorama Powiatu Brzeskiego. [dostęp 27=września 2009].
  11. ↑ 11,0 11,1 Romuald Nowak: Pomniki Brzegu. Panorama Powiatu Brzeskiego. [dostęp 14 września 2009].
  12. ↑ Antonina Żaba: Freski w kościele w Brzegu. "Spotkania z Zabytkami", 6/2008. [dostęp 10 września 2009].

[edytuj] Bibliografia

  • Historyczne dziedzictwo Ziemi Brzeskiej. Historia lokalna na przykładzie wybranych powiatów, miast i gmin" (zbior.) red. A. Peszko, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej & Powiat Brzeski, 2005, ISBN 83-920550-8-X

[edytuj] Linki zewnętrzne

Commons in image icon.svg
  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Brzeg (miasto)
p • d • e
Miasta województwa opolskiego
Miasta powiatowe POL województwo opolskie COA.svg
Miasta gminne
p • d • e
Powiat brzeski
Miasta
Brzeg • Grodków • Lewin Brzeski
 POL powiat brzeski (opolski) COA.svg
Gminy miejskie
Brzeg
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Brzeg_(miasto)&oldid=31355899”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach

Polecamy: Pozycjonowanie, wózki dziecięce, Kino domowe, Viagra, Kredyty