Burebista
Burebista – władca Daków w I w. p.n.e. (do 44 r. p.n.e.), najbardziej znany (obok Decebala) z ich królów, pod którego rządami plemiona dackie zostały zjednoczone, a obszar państwa dackiego osiągnął największe w historii rozmiary.
[edytuj] Panowanie
Burebista w 1. połowie I w. p.n.e. (być może już w latach 80.) zjednoczył plemiona dackie. Swą siedzibą uczynił fortecę Sarmizegetusa Regia w południowo-zachodnim Siedmiogrodzie. Według Jordanesa, opierającego się na wcześniejszych autorach, bliskim współpracownikiem Burebisty miał być kapłan o imieniu Deceneus. Prowadził szereg zwycięskich wojen z sąsiadującymi plemionami, stopniowo rozszerzając zasięg swojej władzy. Pokonał w długiej wojnie federację plemion celtyckich z Panonii (m.in. Bojów, niszcząc ich główny ośrodek w rejonie Bratysławy). Korzystając z zaangażowania Rzymu w trzecią wojnę z Mitrydatesem opanował Dobrudżę z licznymi greckimi miastami m.in. Histrią, Tomis, a nawet położonym bardziej na południe Odessos. Pokonał Bastarnów sięgając po ziemie między Karpatami a Dniestrem, łącznie z długim pasem wybrzeża czarnomorskiego pomiędzy deltą Dunaju i ujściem Dniestru, opanowując tamtejsze greckie miasta (m.in. Tyras, zniszczył wówczas także położoną dalej na wschód Olbię).
W 48 r. p.n.e. Burebista zaangażował się w rzymską wojnę domową, wiążąc się sojuszem z przeciwnikami Cezara. Klęska Pompejusza w bitwie pod Farsalos i jego rychła śmierć postawiła Burebistę przed niebezpieczeństwem odwetowego ataku Cezara. Ten jednak nie zdążył swego planu zrealizować, zamordowany w 44 r. p.n.e. Burebista zmarł krótko później (okoliczności jego śmierci nie są znane, być może również został zamordowany). Po jego śmierci państwo Daków rozpadło się na kilka niezależnych królestw.
[edytuj] Bibliografia
- Juliusz Demel: Historia Rumunii. Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1970, s. 46–47.
- Paul MacKendrick: The Dacian Stones Speak. Chapel Hill: The University of North Carolina Press, 1975, s. 48, 52–53, 145–146. ISBN 0807849391. [dostęp 10 sierpnia 2009 r.]. (ang.)
- Ioana A. Oltean: Dacia. Landscape, colonisation and romanisation. London: Routledge, 2007, s. 43, 46–48. ISBN 0203945832. [dostęp 10 sierpnia 2009 r.]. (ang.)
- Matthew Bunson: A Dictionary of the Roman Empire. New York: Oxford University Press, 1995, s. 63. ISBN 0195102339. [dostęp 10 sierpnia 2009 r.]. (ang.)
- John T. Koch: Celtic Culture. A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO, 2006, s. 225, 549–550. ISBN 1851094407. [dostęp 10 sierpnia 2009 r.]. (ang.)
- Barry Cunliffe: The Oxford Illustrated History of Prehistoric Europe. Oxford: Oxford University Press, 2001, s. 404–407, 436. ISBN 0192854410. [dostęp 10 sierpnia 2009 r.]. (ang.)
- István Lázár: Transylvania. A Short History. Simon Publications, 1997, s. 12–13. ISBN 1931313210. [dostęp 10 sierpnia 2009 r.]. (ang.)
- András Mócsy: Pannonia and Upper Moesia. A History of the Middle Danube Provinces of the Roman Empire. London: Routledge & K. Paul, 1974, s. 17–21. ISBN 0710077149. [dostęp 10 sierpnia 2009 r.]. (ang.)
