Burkina Faso

Burkina Faso Burkina Faso
Flaga Burkina Faso Herb Burkina Faso
Dewiza: (fr.) Unité, Progrés, Justice (Jedność, Postęp, Sprawiedliwość)
Hymn: Une Seule Nuit
Język urzędowy	francuski
Stolica	Wagadugu
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Blaise Compaoré
Szef rządu	premier Luc-Adolphe Tiao
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	74. na świecie 274 200[2] km² 400 km² (0,15%)
Liczba ludności (2009)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	61. na świecie 15 746 232[3]▲ 57,4 osób/km²
Jednostka monetarna	Frank CFA (XOF)
Niepodległość	od Francji 5 sierpnia 1960
Religia dominująca	Islam i Animizm
Strefa czasowa	UTC ±0
Kod ISO 3166	BF/BFA/854
Domena internetowa	.bf
Kod samochodowy	BF
Kod telefoniczny	+226
1  Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.) 2  Dane szacunkowe na lipiec 2009, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.)

Burkina Faso (fr. Burkina Faso) – państwo w Afryce Zachodniej bez dostępu do morza. Dawniej Górna Wolta (Republique du Haute-Volta), w 1984 prezydent Thomas Sankara nadał mu nową nazwę, która oznacza "kraj prawych ludzi" w językach mossi i diula, będących głównymi rdzennymi językami kraju.

Burkina Faso, dawna kolonia francuska, uzyskała niepodległość w 1960 roku. Destabilizacja państwa w latach 70. i 80. XX w.. Pierwsze wielopartyjne wybory we wczesnych latach 90.

Stolicą kraju jest Wagadugu (Ouagadougou), nazywane przez Burkińczyków Ouaga.

Wskaźnik analfabetyzmu wynosi tam około 72% i jest najwyższy na świecie (dane z 2007 roku).

Geografia

Teren kraju jest przeważnie równinny z lokalnymi fałdowaniami, zwłaszcza w zachodniej części kraju, gdzie sięga Wyżyna Gwinejska – znajduje się tu najwyższy szczyt kraju Pic de Nakourou (Tena Kuru) – 749 m n.p.m. przy samej granicy z Mali. Nieco dalej na wschód rozciąga się pasmo Chaîne de Banfora z główną atrakcją turystyczną kraju – wodospadami Cascades de Karfiguéla. Na terenie Burkina Faso rozpoczynają swój bieg także trzy ważne rzeki regionu: Wolta Czarna, Wolta Czerwona i Wolta Biała, które zlewają się następnie, tworząc rzekę Wolta.

Naturalną szatą roślinną państwa jest sawanna. Na południowym zachodzie przy granicy z Mali oraz Wybrzeżem Kości Słoniowej występuje bujna roślinność sawannowa. Na północy natomiast rozciąga się sawanna sucha z niskimi akacjami i kolczastymi krzewami. Na północnym wschodzie kraju występuje roślinność pustynna. Często spotykanymi tu przedstawicielami świata zwierząt są żyrafy, słonie, lwy, zebry i sępy.

Historia

Burkina Faso została skolonizowana w latach 90. XIX w. przez Francję, po pokonaniu miejscowych Mossi. Francuzi wprowadzili na podbitych ziemiach obowiązek pracy przymusowej i rekrutację młodych chłopców do armii francuskiej, co wywołało powszechne niezadowolenie i doprowadziło do wybuchu powstania antyfrancuskiego w 1916 roku. Pierwotnie Burkina Faso była administrowana jako część kolonii Wybrzeże Kości Słoniowej, ale już w 1919 r. została oddzielną kolonią. W latach 1932–1947 kraj został podzielony między kolonie: Niger, Sudan Francuski i Wybrzeże Kości Słoniowej, a następnie zjednoczony jako terytorium zamorskie Francji. Po 1945 roku powstały pierwsze afrykańskie związki zawodowe i partie polityczne, które prowadziły walkę z kolonizatorami. W 1947 roku odzyskała status kolonii francuskiej. Burkina Faso uzyskała autonomię w 1958 roku jako republika Górnej Wolty w ramach wspólnoty Francji, a pełną niepodległość w 1960 roku. W tym samym roku została członkiem ONZ. Pierwszym prezydentem i premierem został Maurice Yaméogo. Zdelegalizował on partie polityczne i doprowadził do kryzysu ekonomicznego kraju, co było powodem wojskowego zamachu stanu w 1966 roku. Władzę w kraju objęła Najwyższa Rada Wojskowa, na czele z pułkownikiem S. Lamizaną. W 1970 roku ogłoszono konstytucję. W 1978 roku nastąpiła restauracja administracji cywilnej, ale już w 1980 roku dokonany został kolejny przewrót pod wodzą Saye Zerbo. Dwa lata później władzę zdobył Jean-Baptiste Ouédraogo. Następny zamach stanu w 1983 roku pozwolił kpt. Thomasowi Sankarze przejąć władzę. W 1984 roku zmieniono nazwę kraju z "Górna Wolta" na "Burkina Faso" (Ziemia Sprawiedliwych). Sankara został obalony w wyniku kolejnego zamachu stanu w 1987 roku, a władzę przejął Blaise Compaoré, który nadal sprawuje władzę. Od 1989 roku następowała demokratyzacja kraju i tworzenie się partii politycznych. W 1991 roku ogłoszono nową konstytucję, zaakceptowaną w referendum. W 2000 roku Zgromadzenie Narodowe wprowadziło poprawki do konstytucji ograniczające czas sprawowania władzy przez prezydenta oraz nowe zasady przygotowywania list kandydatów do parlamentu.

Gospodarka

Kraj biedny, rozwijający się. Jest to efekt systematycznego wzrostu liczby ludności i słabej gleby. Rolnictwo i hodowla zwierząt wytwarzają 32% produktu krajowego brutto, a trudni się nimi 80% ludności czynnej zawodowo. Główne uprawy to: sorgo, proso, kukurydza, orzeszki ziemne, ryż, i bawełna. Przemysł słabo rozwinięty, przede wszystkim tekstylny i przetwórstwa żywności. Niewielka ilość surowców naturalnych jak: miedź, żelazo, rudy manganu i najważniejsze z nich złoto. Kilkaset tysięcy osób co roku migruje do państw sąsiednich w poszukiwaniu pracy, m.in. do Wybrzeża Kości Słoniowej i Ghany.

Klimat

W Burkina Faso występuje klimat głównie tropikalny z dwoma bardzo odrębnymi sezonami. Pora deszczowa występuje na południu kraju od maja do października, a na północy jest krótsza i trwa od lipca do września. Sezon suchy trwa od 8 do 9 miesięcy (od października do czerwca). W porze deszczowej opady w kraju utrzymują się na poziomie między 600 a 900 milimetrów (24-35 cali). W suchej porze wieje silny, północno-wschodni wiatr Harmattan znad Sahary, który przynosi pył i piasek. Burkina Faso jest często nawiedzana przez długotrwałe susze.

Można wyróżnić trzy główne strefy klimatyczne:

• sahelska: występuje w północnej części kraju i zazwyczaj poziom opadów utrzymuje się na poziomie do 600 milimetrów (24 cali) opadów rocznie. Występują wysokie temperatury od 5 do aż 47 °C (40-115 °F).
• sudano-sahelska: rozciąga się między 11° 3' i 13° 5' szerokości geograficznej północnej. Występują pośrednie temperatury i opady.
• sudano-gwinejska: występuje na południu kraju. Poziom opadów wynosi ponad 900 mm deszczu rocznie, a średnie temperatury są na stosunkowo niskim poziomie.

Kultura

Główne gałęzie lokalnego rzemiosła to wyplatanie koszyków, ceramika, barwienie tkanin i wykonywanie przeróżnych skórzanych przedmiotów. Przedmioty takie jak figurki, instrumenty muzyczne i maski, produkowane są często do użytku kościelnego. Wielu artystów produkuje pamiątki dla ciągle rosnącego ruchu turystycznego (Burkina Faso jest jednym z najchętniej odwiedzanych krajów w Afryce Zachodniej).

Atrakcje turystyczne

W Burkinie Faso możemy znaleźć wiele atrakcji turystycznych, oto jedne z nich:

• Muzeum Manega
• święte krokodyle z Sabou
• muzeum w Bobo-Dioulasso
• wodospady w Banfora
• wierzchołki w pobliżu Sindou
• Park Bangr Weogo

Miasta

Większe miasta:

• Wagadugu – stolica
• Bobo-Dioulasso
• Koudougou
• Dori
• Banfora
• Kaya
• Ouahigouya

Demografia

W Burkina Faso szacowana średnia długość życia wynosi poniżej 50 lat. Jest to jedna z najniższych na świecie średnich długości życia. Mężczyźni żyją średnio 42 lata, a kobiety 45 lat. Mediana wieku mieszkańców wynosi poniżej 17 lat. W 2006 r. tempo wzrostu liczby ludności wynosiło 3%.

• Struktura wiekowa:

– mieszkańcy w wieku od 0 do 14 lat stanowią 46.8% liczby ludności kraju,

– mieszkańcy w wieku od 15 do 64 lat stanowią 50.7% liczby ludności kraju,

– mieszkańcy w wieku 65 lat i powyżej stanowią 2,5% liczby ludności kraju.

• Mediana wieku (ogółem): 16,5 lat,

– Mężczyźni: 16,3 lat,

– Kobiety: 16,7 lat.

Sport

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

W sporcie Burkina Faso znana jest głównie z piłki nożnej.

Religia

• Islam – 50%
• Animizm – 31%
• Katolicyzm – 10,2%

• Zielonoświątkowcy – 6,3%:
  • Zbory Boże - 5,8%
  • Kościół Apostolski - 0,2%, oraz inne
• Protestantyzm – 1,8%
• Świadkowie Jehowy - 0,01%

Podział administracyjny

Burkina Faso podzielona jest na 13 regionów^{[potrzebne źródło]} i 45 prowincji.

Ciekawostki

1. W 1980 roku Jan Paweł II odbył pielgrzymkę do Afryki Zachodniej, odwiedzając m.in. Burkina Faso
2. Motto państwowe brzmi: Unité, Progrés, Justice (fr. ‘Jedność, postęp, sprawiedliwość’)

Linki zewnętrzne

• (fr.) Oficjalny portal rządu Burkina Faso