Centaury (mitologia)
malowidło na amforze czarnofigurowej,
VI wiek p.n.e., Staatliche Antikensammlungen
w Monachium.
rzymska mozaika, II wiek n.e.,
Altes Museum w Berlinie.
Centaury i centaurydy (także centaurowie, lm gr. Κένταυροι Kéntauroi, łac. Centauri, gr. Kentaurides, łac. Centaurides, lp gr. Κένταυρος Kéntauros, łac. Centaurus, pol. centaur, gr. Kentauris, łac. Centauris, pol. centauryda) – w mitologii greckiej pół ludzie, pół konie. Były to mityczne istoty o mieszanej budowie[1]. Górna część ich ciała (tułów, głowa, ręce) była podobna do ciała człowieka, natomiast dolna miała kształt konia[1][2].
Uchodziły za potomstwo Kentaurosa i klaczy magnezyjskich lub Iksjona i widziadła (chmury) Nefele, której Zeus nadał postać Hery[1][3].
Tworzyły prymitywne plemię. Zamieszkiwały góry i lasy Tesalii oraz Arkadię[2]. Obyczaje miały dzikie, to jest żywiły się surowym mięsem upolowanych zwierząt, kilkakrotnie usiłowały porwać lub zgwałcić kobiety, łatwo się upijały[1][4].
Przebywając na dworze króla Lapitów Pejritoosa, jako jego weselni goście z powodu nadmiaru wypitego przez nich wina wszczęli bójkę. Walkę z nimi podjęli znani mityczni herosi: Herakles, Nestor i Tezeusz. Walka centaurów z Lapitami znana była jako centauromachia[5].
Wizerunki centaurów można odnaleźć na metopach Partenonu, w Tezejonie oraz w malarstwie ściennym w Pompejach.
Spis treści |
[edytuj] Słynne centaury
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 59. ISBN 83-04-04673-3.
- ↑ 2,0 2,1 Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 232. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
- ↑ Pierre Grimal, op.cit., s. 160. ISBN 83-04-04673-3.
- ↑ Bohaterowie. W: Jan Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 144. ISBN 83-210-0677-9.
- ↑ Jorge Luis Borges, Zofia Chądzyńska (tłum.): Księga istot zmyślonych. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2000, s. 29. ISBN 83-7255-740-3.
[edytuj] Bibliografia
- Centaurs (ang.). W: Greek myth index [on-line]. 2007. [dostęp 2010-10-26].
- Centaurides (ang.). W: Greek myth index [on-line]. 2007. [dostęp 2010-10-26].
- Aaron J. Atsma: Kentauroi Thessalioi (ang.). W: The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art. [on-line]. 2000–2010. [dostęp 2010-10-26].
- Aaron J. Atsma: Kentauroi Peloponnesioi (ang.). W: The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art. [on-line]. 2000–2011. [dostęp 2010-10-26].
- Aaron J. Atsma: Kentaurides (ang.). W: The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art. [on-line]. 2000–2010. [dostęp 2010-10-26].
- Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 140. ISBN 83-01-03529-3.
- Carlos Parada: Centaurs (ang.). W: Greek Mythology Link [on-line]. [dostęp 2010-10-26].
- Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 123: Centauri (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2011-02-17].
- William Smith: Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1867, T. 1, s. 666: Centauri (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2010-10-26].
