Centralna Biblioteka Judaistyczna
| Centralna Biblioteka Judaistyczna | |
 Budynek Centralnej Biblioteki Judaistycznej w okresie międzywojennym |
|
| Data założenia | 1879 |
| Lokalizacja |  Warszawa |
| Adres | ul. Tłomackie 5, Warszawa |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Centralna Biblioteka Judaistyczna też Główna Biblioteka Judaistyczna - nieistniejąca obecnie biblioteka gromadząca zbiory związane z judaizmem i historią Żydów w Polsce.
Została założona w latach 1879-1880 jako biblioteka Wielkiej Synagogi w Warszawie z inicjatywy Ludwika Natansona, który pomysł jej założenia przedstawił już w 1860. Środki na założenie biblioteki zostały zebrane w drodze zbiórki publicznej. W dalszym istnieniu wspomagały ją zarówno osoby prywatne jak i komitet synagogi. Przez wiele lat, aż do 1914 działała przy bibliotece Komisja Historyczna, której zadaniem było pozyskiwanie zbiorów, to jest głównie dokumentów archiwalnych kahałów i rozmaitych rękopisów. Pracami tej komisji kierował Samuel Poznański. Wieloletnim bibliotekarzem był Mojżesz Moszkowski.
W 1927 z inicjatywy Mojżesza Schorra rozpoczęto prace przy wznoszeniu siedziby biblioteki. Zakończyły się one w 1936 kiedy to oddano do użytku gmach przy ul. Tłomackie. W budynku swą siedzibę miał także Instytut Nauk Judaistycznych.
W czasie II wojny światowej w budynku biblioteki mieściły się kolejno: siedziba Żydowskiej Samopomocy Społecznej, punkt etapowy dla Żydów wysiedlonych z Niemiec i magazyn mebli zrabowanych w getcie. Przetrwał, choć uszkodzony, zarówno powstanie w getcie warszawskim jak i powstanie warszawskie. Zbiory biblioteki zostały zrabowane przez Niemców. Po wojnie ich część udało się odzyskać.
Obecnie w dawnym budynku biblioteki mieści się Żydowski Instytut Historyczny.
[edytuj] Bibliografia
- Zofia Borzymińska, Rafał Żebrowski: Polski słownik judaistyczny. Dzieje, kultura, religia, ludzie. T. 1. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2003, s. 189-191. ISBN 83-72551-75-8.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Centralna Biblioteka Judaistyczna na portalu Wirtualny Sztetl
