Cesária Évora
| Cesária Évora | |
 |
|
| Imię i nazwisko | Cesária Joana Évora |
| Data i miejsce urodzenia | 27 sierpnia 1941 Mindelo |
| Data i miejsce śmierci | 17 grudnia 2011 São Vicente |
| Gatunek | morna, coladeira, fado |
| Zawód | wokalistka |
| Aktywność | 1957-2011 |
| Odznaczenia | |
  |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
| Strona internetowa | |
Cesária Joana Évora (ur. 27 sierpnia 1941 w Mindelo na Wyspach Zielonego Przylądka[1], zm. 17 grudnia 2011[2] na São Vicente[3]) – piosenkarka wykonująca mornę, nazywana często "bosonogą divą" ze względu na swój zwyczaj występowania bez obuwia.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Cesária Évora była córką kucharki, jedną z siedmiorga rodzeństwa. Po śmierci ojca, jako 10-letnie dziecko, trafiła do sierocińca pod opiekę sióstr zakonnych. Po dwóch latach nauki gotowania i szycia rzuciła naukę i w wieku 16 lat zaczęła występować w portowych barach w swoim rodzinnym mieście Mindelo[4]. Wtedy też zarejestrowała pojedyncze nagrania dla radia. W 1975 przestała występować po paśmie niepowodzeń. Po pewnym czasie powróciła do muzyki, by nagrać dwie płyty: zbiorową, w Portugalii, wraz z innymi piosenkarkami z Republiki Zielonego Przylądka, oraz solową. Obie pozostały bez dużego rozgłosu.
W 1986 w Lizbonie poznała Francuza i mieszkańca Wysp Zielonego Przylądka, José da Silva, przyszłego agenta i producenta, który zaprosił 47-letnią artystkę do Paryża. Dwa pierwsze albumy: La Diva aux pieds nus (1988) i Distino di Belita (1990), stanowiły próbę zaistnienia na rynku. Kolejny, Mar Azul (1991), był pierwszym całkowicie akustycznym, po jego wydaniu zrodziło się określenie "Bosonoga Diva". Trzeci album (1992), z tytułową piosenką Miss Perfumado i Sodade, sprzedał się w dziesiątkach tysięcy egzemplarzy zdobywając złotą płytę. Po jego wydaniu zaśpiewała recital w paryskiej Olympii. Wkrótce potem ukazały się kolejne albumy: Cesária (1995) i Cabo Verde (1997), obydwa były nominowane do nagrody Grammy, a Évora uznana została za muzyczne odkrycie lat dziewięćdziesiątych. Po tym sukcesie podpisała nowe kontrakty z BMG France, dla którego nagrała albumy Café Atlantico i Sâo Vicente di Longe.
Cesária Évora wzięła udział w nagraniu muzyki do filmów: Bésame mucho, w filmie Wielkie nadzieje Alfonso Cuaróna (1998) i Ausencia, w filmie Underground Emira Kusturicy. Sama pojawiła się w epizodycznej roli matki młodego mieszkańca Wysp Zielonego Przylądka w filmie Pola Cruchtena Black Dju i w kilkuminutowej sekwencji w O Testamento do Senhor Napomuceno Francesca Manso. Śpiewała także w duetach, m.in. z Teofilo Chantre (Cabo Verde), Eleftherią Arvanitaki, Tanią Libertad, Adriano Celentano, Bernardem Lavilliers, a także, na życzenie Cesárii, z Charlesem Aznavourem. Chęć wspólnego zaśpiewania z Cesárią wyraziła nawet Madonna. Największy rozgłos zyskał utwór śpiewany w duecie z Salifem Keitą na płycie Moffou - Yamore. Wydane także zostały remiksy jej piosenek - Club Sodade.
W 2004 jej kolejne płyty otrzymały status złotych i platynowych. Płyta Voz d’Amor (Głos miłości) zdobyła nagrodę Grammy w kategorii World Music. W 2004 Évora otrzymała nagrodę Victoires de la Musiques i Medaille des Arts et de la Litterature. Ostatnia płyta Cesárii, Rogamar (2006), potwierdza przywiązanie artystki do muzycznej tradycji jej kraju i jej pozycję w artystycznym świecie w gatunku World Music. Na początku 2007 płyta została nominowana do Victoires de la Musique.
Cesária wspierała młodych muzyków z Wysp Zielonego Przylądka oraz finansowała ich koncerty. Brała także aktywny udział w muzycznych przedsięwzięciach, mających zwrócić uwagę świata na problemy m.in. Afryki. Wzięła udział w nagraniach takich płyt jak Drop The Debt (2002, w apelu o anulowanie długów najuboższych krajów świata), RedHot+Rio, (nagrana w celu pomocy w walce z AIDS), Gaïa (promującą ochronę środowiska naturalnego), Crianças di terra (promującą budowę wiosek dziecięcych). W marcu 2003 Cesária Évora jako pierwsza piosenkarka została ambasadorem Światowego Programu Żywnościowego przy ONZ.
Prywatnie Cesária była przywiązana do Cabo Verde i Mindelo, zarówno w życiu jak i na scenie wykazywała się skromnością i spontanicznością. Śpiewała wyłącznie po kreolsku (w dialekcie z São Vicente) lub po portugalsku (z wyjątkiem Besame mucho, na potrzeby filmu). Miała zasadę, że nigdy nie bisuje dwa razy. Identyfikowała się z tytułową "kobietą z wysp" (Amdjer de nos terra), z płyty Voz d'Amor.
[edytuj] Dyskografia
- La Diva aux pieds nus (1988);
- Distino di Belita (1990);
- Mar Azul (1991);
- Miss Perfumado (1992);
- Sodade, les plus belles mornas de Cesária (1994);
- Cesária (1995);
- Cabo Verde (1997);
- Café Atlantico (1998);
- São Vicente di Longe (2001);
- Cesária Évora Anthology (2002);
- Live in Paris (DVD, 2002);
- Voz d'amor (2003);
- Club sodade - Cesária Évora by... (2003);
- Live d'amor (DVD, 2004);
- Rogamar (2006).
- Nha Sentimento (2009).
[edytuj] Wideografia
- Lusafrica (1995 – VHS);
- Cesária Évora, ARTE 2000;
- Cesária Évora Live in Paris Lusafrica - BMG 2002;
- Live d’Amor au Grand Rex - BMG 2004.
[edytuj] Odznaczenia
Przypisy
- ↑ Steve Huey: Cesária Évora Biography (ang.). allmusic.com. [dostęp 2010-03-27].
- ↑ Słynna piosenkarka Cesaria Evora nie żyje. Polskie Radio, 2011-12-17. [dostęp 2011-12-17].
- ↑ Cesaria Evora nie żyje. 2011-12-17. [dostęp 2011-12-17].
- ↑ [http://www.washingtontimes.com/news/2011/dec/17/grammy-winning-singer-cesaria-evora-dies-at-age-70/ The Washington Times: Grammy-winning singer Cesaria Evora dies at age 70>, 17 grudnia 2011
- ↑ Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). presidencia.pt. [dostęp 2011-12-17].
- ↑ Légion d'honneur pour Césaria Evora, "diva aux pieds nus et à la voix d'or" (fr.). ladepeche.fr, 2009-02-09. [dostęp 2011-12-17].
