Chełmińskie Przedmieście
|
|||
| Status | dzielnica | ||
| Założono | XIII w. | ||
| Strefa numeracyjna | (+48) 056 | ||
| Kod pocztowy | 87-100 | ||
Położenie na planie Torunia |
|||
Chełmińskie Przedmieście (niem. Culmer Vorstadt) – północna dzielnica Torunia.
Spis treści |
[edytuj] Pochodzenie nazwy dzielnicy
Rozwijała się od średniowiecza wzdłuż szlaku handlowego do Chełmna (obecnie Szosa Chełmińska). Osiedle stanowiło niegdyś podmiejskie tereny miasta Torunia, obecnie wtopione i wrośnięte stanowią prawie jego śródmieście. Wjazd na osiedle już od czasów średniowiecza następował od strony Bramy Chełmińskiej (wychodzącej na Chełmno).
Obecnie jest dzielnicą położoną w bezpośrednim sąsiedztwie centrum, jednak ze względów historycznych zachowano w nazwie słowo "Przedmieście".
[edytuj] Historia
Rozwijała się od już od XIII wieku, na rozległym obszarze przed nieistniejącą już Bramą Chełmińską. Było to największe przedmieście dawnego Torunia. Osiedlali się tu liczni rzemieślnicy, działały targi, kramy, tu też działał toruński sąd przedmiejski dla wszystkich przedmieść Torunia.
Na Chełmińskim Przedmieściu istniały średniowieczne kościoły: Kościół św. Jerzego z leprozorium i cmentarzem, Kościół św. Wawrzyńca i Kościół św. Krzyża. O randze przedmieścia świadczy też fakt, że w okolicy kościoła św. Jerzego mieszkali też kupcy a nawet przedstawiciele patrycjatu Torunia.
Dzisiaj niestety w wyniku wielu dziejowych zawieruch wojennych (zwłaszcza wojen szwedzkich w XVII wieku, XVIII wieku i napoleońskich w XIX wieku) oraz rozbudowy Twierdzy Toruń nie przetrwało zbyt wiele zabytkowego, starszego niż 200-letnie, budownictwa. Najstarsze, które istnieje, datuje się na początek XIX wieku. Poza XIX-wieczną zabudową zachował się także średniowieczny układ ulic dzielnicy.
[edytuj] Charakter dzielnicy
Dzielnica duża, rozległa, a jej charakter – bardzo zróżnicowany. W przeważającej części zabudowana, zarówno przez budynki wielo- jak i jednorodzinne. Czas budowy budynków także bardzo szeroki. Znaleźć tu można zarówno najnowsze i nowoczesne budownictwo, budynki z okresu PRL, zabudowę z okresu międzywojennego jak i XIX-wieczne budownictwo szachulcowe (tzw. mur pruski), odchodzące już jednak do przeszłości.
Otoczone innymi osiedlami toruńskimi, ma więc niewiele terenów rekreacyjnych i raczej są one niewielkie lub (te większe) – bardziej oddalone.
Duża bliskość zespołu Starówki, a więc knajp, restauracji, muzeów, kin, teatrów, dużej ilości atrakcji turystycznych, dostępnych nawet na piechotę (do Starego Miasta na piechotę od 10 do 30 minut) czyni to osiedle atrakcyjnym dla mieszkańców. Jest bardzo poszukiwana na rynku nieruchomości.
[edytuj] Infrastruktura
Osiedle posiada kilkanaście szkół, gimnazjów, przedszkoli. Bardzo dobra dostępność placówek handlowych (Polo Market, Netto, Biedronka, Viki, Piotr i Paweł, Filmar, Carrefour Express) oraz największe w województwie Centrum Meblowo-Mieszkaniowe – Galeria Wnętrz AMC (firmy Arpol) tworzące Centrum Handlowe ARPOL wraz z supermarketem Stokrotka, Rossmann, halą targową, Apteką "Tak dla Zdrowia", Centralą Banku Spółdzielczego.
Kilka hoteli, kilka stacji benzynowych, placówek medycznych, jeden prywatny szpital (Centrum Chirurgii) oraz Instytut Ireny Eris.
Na terenie osiedla znajdują się dwie uczelnie wyższe: Wyższa Szkoła Bankowa oraz Toruńska Szkoła Wyższa. Znajduje się także pierwsze w kraju Gimnazjum i Liceum dla wybitnie uzdolnionej młodzieży – Gimnazjum i Liceum Akademickie wraz z internatem, gdzie małych wybitnych uczniów uczą profesorowie toruńskiego uniwersytetu. Ulokowano tu także cel wielu wycieczek religijnych i debat politycznych – katolicką rozgłośnię Radio Maryja i Telewizję Trwam. Znajduje się tu także siedziba Telewizji Toruń.
W południowej części osiedla znajduje się Komenda Miejska Policji oraz dwie toruńskie prokuratury: Toruń Centrum-Zachód oraz Toruń-Wschód. Tutaj także wybudowano największy w województwie multiplex – Cinema City, na 12 sal i ponad 2500 miejsc na widowni.
Komunikacja. Mieszkając na tym osiedlu wszędzie dojedzie się stosunkowo najszybciej, zarówno własnym samochodem, komunikacją miejską (tramwaje, autobusy) czy prywatną.
- międzymiastowa: w bezpośrednim sąsiedztwie Starego Miasta znajdują się dwa regionalne Dworce Autobusowe:
- Veolia Transport Toruń (coraz częściej pojawia się nazwa "Veolia Transport Kujawy"; nowoczesny, świeżo oddany budynek)
- Toruńska Korporacja Autobusowa A-Linia
- miejska: bardzo duża liczba linii autobusowych MZK i TKA, trzy linie tramwajowe (nr 2, 3 i 4) wzdłuż południowej części osiedla
- samochodowa – bardzo dobra komunikacja we wszystkich kierunkach, m.in. drogami:
- 91droga krajowa nr 91) w kier. Gdańska i Łodzi
- 15droga krajowa nr 15 z kier. Inowrocławia, Poznania, Wrocławia do Olsztyna
- 80droga krajowa nr 80 w kier. Bydgoszczy
- 553droga wojewódzka nr 553 w kier. Różankowa
[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne
- Znajdowały się tu w średniowieczu gotyckie kościoły (już nie istnieją):
- Kościół św. Jerzego z leprozorium i cmentarzem,
- Kościół św. Wawrzyńca
- Kościół św. Krzyża.
- Liczne przykłady budownictwa z pruskiego muru z okresu końca XIX wieku, nietypowego dla regionu. Ich powstanie wiąże się z budową Twierdzy Toruń. Wycinano wówczas duże obszary lasu na przedpolu fortów, w związku z czym drewno budowlane było niezmiernie tanie, ponadto zabudowa tego typu była łatwa do zburzenia w przypadku oblężenia twierdzy.
- Przykłady budownictwa secesyjnego z XIX?XX w., w tym kamienic czynszowych
- Sztuczne lodowisko Tor-Tor
- SkatePark (obok Tor-Toru)
- Fort VI Dohna (fragment Twierdzy Toruń) – fort piechoty z lat 1887-1893
- Stadion sportowy
- Cmentarz św. Jerzego – najstarszy funkcjonujący cmentarz w Toruniu (1811), liczne nagrobki zasłużonych torunian
- Cmentarz przy ul. Wybickiego, założony 1919
- Gimnazjum i Liceum Akademickie
Obecnie Chełmińskie Przedmieście intensywnie przekształca się w dzielnicę typowo mieszkaniową o nowoczesnej zabudowie (z uwagi na dobrą lokalizację, bliskość centrum), co powoduje zanikanie charakterystycznych budynków.
