Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza
| Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza | |
| Nazwa chińska | |
| Hanyu pinyin | Zhōnggúo Rénmín Jiěfàng Jūn |
| Wade-Giles | Chung-kuo Jen-min Chieh-fang Chün |
| Zn. tradycyjne | 中國人民解放軍 |
| Zn. uproszczone | 中国人民解放军, w skrócie: 解放军 |
Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza (ChALW, ALW, skrót ang. PLA) – chińskie siły zbrojne obejmujące wojska lądowe, marynarkę, lotnictwo, a także broń jądrową oraz siły kosmiczne. ChAL-W są największymi liczebnie siłami zbrojnymi na świecie, pod bronią ma 2,25 mln. żołnierzy, a łącznie z formacjami paramilitarnymi – 3,25 mln. W razie zagrożenia jest w stanie zmobilizować ponad 7 mln ludzi. Ponadto dysponuje 216 mln. rezerwistów. Liczba ludzi zdatnych do służby wojskowej w Chinach w wieku 18-49 lat wynosi ok. 343 mln. Budżet Chińskiej armii wynosi 78 miliardów dolarów, stanowi 1,5% PKB podczas gdy budżet amerykańskiej armii stanowi 4,4% PKB[1].
W przeciwieństwie do sił zbrojnych m.in. na Zachodzie, chińska armia nie podlega kontroli rządu, lecz partii komunistycznej. Przy tym relacje między partią a armią są złożone i wielostronne. Jak twierdzi Jason Kelly triadę rządzącą obecnie Chinami tworzą armia, partia i rząd. Wojskowi w teorii podlegają władzom cywilnym, ale wchodzą w skład Komitetu Centralnego KPCh i Politbiura. Poparcie armii decyduje w rozgrywce między poszczególnymi frakcjami w partii[2].
Spis treści |
[edytuj] Historia
Armia została utworzona w 1 sierpnia 1927 roku jako Armia Czerwona (红军), zbrojne ramię Komunistycznej Partii Chin. Obecną nazwę przyjęła w czerwcu 1946 roku. W 1949 r. po pokonaniu w wojnie domowej armii Kuomintangu, stała się jedynym chińskim wojskiem na kontynencie.
[edytuj] Kampanie Chińskiej Armii Czerwonej i Armii Ludowo–Wyzwoleńczej
- 1931–1945: II wojna światowa (walczyła u boku wojsk Kuomintangu w drugiej wojnie chińsko-japońskiej)
- 1945–1950: chińska wojna domowa przeciw armii Kuomintangu; zajęcie Tybetu
- Grudzień 1951–1953: wojna koreańska (żołnierze ChALW walczyli w niej w tzw. oddziałach ochotników)
- 1955: pierwszy kryzys w Cieśninie Tajwańskiej
- 1958: drugi kryzys w Cieśninie Tajwańskiej
- 1959: zdławienie antychińskiego powstania w Tybecie
- Październik 1962 – listopad 1962: wojna chińsko-indyjska
- 1969-1978: zatargi graniczne z ZSRR
- 1974: bitwa morska z Południowym Wietnamem w pobliżu Wysp Paracelskich
- 1979: wojna chińsko-wietnamska
- 1986: zatarg graniczny z Wietnamem
[edytuj] Siły strategiczne
Ogólna liczba chińskich zasobów broni jądrowej nie jest znana. Chiny utrzymują te dane w ścisłej tajemnicy. W 2005 r. wg różnych źródeł ChRL miała posiadać od 80 do 2000 głowic różnego typu. W 2004 r. władze ChRL poinformowały o redukcji swoich zasobów broni nuklearnej. Przedstawiciele władz utrzymują również, że spośród wszystkich mocarstw nuklearnych ChRL posiada najmniejszy arsenał. Sugerowałoby to, że ChRL posiada mniej niż 200 głowic. Kilka pozarządowych organizacji analitycznych głównie ze Stanów Zjednoczonych i Japonii szacuje chiński arsenał na ok. 400 głowic. Wywiad Stanów Zjednoczonych ocenia że ChRL posiada nie więcej niż 200 głowic. W ciągu ostatnich 20 lat ChRL poczyniła znaczny postęp w dziedzinie miniaturyzacji i technologii informatycznej oraz zakupiły przynajmniej 20 nowoczesnych rosyjskich rakiet SS-100[potrzebne źródło] i izraelskich systemów kontroli, co podniosło poziom technologiczny chińskiego arsenału do poziomu mogącego stanowić poważne zagrożenie dla każdego potencjalnego przeciwnika, również Stanów Zjednoczonych. ChRL prowadzi również intensywne prace nad modernizacją swoich sił strategicznych. W tej chwili posiada 4 pułki bombowców strategicznych różnego typu oraz ok. 5 dużych atomowych jednostek podwodnych (klasa 092 Xia i 094 Yin) mogących dokonać ataku za pomocą pocisków balistycznych.
ChRL nie przyznaje się do posiadania broni chemicznej i biologicznej. ChRL podpisała 13 stycznia 1993 Konwencję o broni chemicznej zobowiązując się do nie produkowania i nie rozprzestrzeniania tego rodzaju broni. Jeżeli chodzi natomiast o broń biologiczną ChRL jest również sygnatariuszem międzynarodowej konwencji jednak źródła rosyjskie donoszą o wypadkach jakie miały miejsce w północnych Chinach w latach 80 XX w., które mogły mieć związek z produkcją lub testowaniem broni biologicznej. CIA podejrzewa ChRL o posiadanie niewielkiego arsenału obu wyżej wymienionych rodzajów broni.
[edytuj] Siły lądowe
Liczą 2 300 000 żołnierzy, zorganizowane w 7 regionach wojskowych i 28 okręgach wojskowych. Strukturę wojskową tworzą 24 zintegrowane grupy armii każda licząca po 43 500 żołnierzy. W składzie każdej z grup znajdują się także 3 dywizje piechoty, brygada czołgów, artylerii i obrony powietrznej. Łącznie są: 84 dywizje piechoty, 10 dywizji pancernych, 11 dywizji wsparcia artylerii, 14 brygad pancernych i 2 brygady kawalerii. Łącznie ok. 8000 czołgów, 4000 wozów opancerzonych i 25,000 jednostek artylerii. Armia wciąż posiada dużo przestarzałego radzieckiego i rosyjskiego uzbrojenia. Obecnie Armia Ludowo-Wyzwoleńcza szybko się modernizuje. Chiny posiadają liczne programy badawcze i w ciągu ostatnich 15 lat wprowadziły do swojego uzbrojenia dużo nowoczesnych maszyn własnej produkcji np. czołgi Typ 99 czy bojowe wozy piechoty ZBD-97. ChALW opracowała również oryginalny system laserów polowych służący do "oślepiania" wrogich urządzeń optycznych.
[edytuj] Uzbrojenie
Czołgi podstawowe
Czołgi lekkie
Bojowe wózy piechoty
[edytuj] Marynarka wojenna
Łącznie liczy 260 000 marynarzy, w tym obrona wybrzeża, lotnictwo morskie i wojska desantu morskiego.
[edytuj] Duże okręty wojenne
Lotniskowce
- Lotniskowiec typu Admirał Kuzniecow (1) : Shi Lang (w fazie prób morskich)
Niszczyciele
- Niszczyciele rakietowe typu 052C (3)
- Niszczyciele rakietowe typu 052B (2)
- Niszczyciele rakietowe typu 052 (1)
- Niszczyciele rakietowe typu 051C (2)
- Niszczyciele rakietowe typu 051B (1)
- Niszczyciele rakietowe projektu 956 (4)
- Niszczyciele rakietowe typu 051 (11)
w sumie – 25
Fregaty
- Fregaty rakietowe typu 054A /Jiangkai II (10)
- Fregaty rakietowe typu 054 /Jiangkai I (2)
- Fregaty rakietowe typu 053H3 /Jiangwei II (10)
- Fregaty rakietowe typu 053H2G /Jiangwei I (4)
- Fregaty rakietowe typu 053H1G /Jianghu V (6)
- Fregaty rakietowe typu 053HT-H /Jianghu IV (1)
- Fregaty rakietowe typu 053H2 /Jianghu III (3)
- Fregaty rakietowe typu 053H1 /Jianghu II (8)
- Fregaty rakietowe typu 053H /Jianghu I (2)
w sumie – 46
[edytuj] Okręty podwodne
- Okręty podwodne typu 093 (4)
- Okręty podwodne typu 091 (2)
- Okręty podwodne typu 092 (1)
- Okręty podwodne projektu 629/Golf (1)
- Okręty podwodne typu 041 (4)
- Okręty podwodne typu 039 (13)
- Okręty podwodne projektu 877/Kilo (12)
- Okręty podwodne projektu 633/Romeo (18)
w sumie – 59
[edytuj] Lotnictwo
Łącznie liczy 470 000 żołnierzy wraz z siłami strategicznymi i obrony przeciwlotniczej zorganizowanej w 7 regionów. Siły powietrzne posiadają ok. 2640 maszyn. Ich poziom techniczny jest bardzo różny ale podobnie jak w wypadku pozostałch formacji, siły powietrzne ulegają szybkiej modernizacji. W 1985 PLAAF wykorzystywał 5300 samolotów myśliwskich, głównie przestarzałe kopie MiG-17, MiG-19 i MiG-21, obecnie ta liczba spadła do tysiąca, ale połowa z nich to względnie nowoczesne maszyny czwartej generacji. Chiny intensywnie pracują nad uniezależnieniem swojego przemysłu lotniczego od Rosji, która od lat 50-tych była jedynym dostawcą sprzętu lotniczego i technologii ich produkcji. Rosjanie oskarżają przy tym Chiny o kradzież własności intelektualnej, ponieważ produkują i modyfikują sprzęt wbrew porozumieniom licencyjnym (dotyczy to głównie zmodernizowanych Su-27SK produkowanych jako J-11 oraz rozwijanej kopii Su-33, a także podzespołów lotniczych takich jak silniki do tych smolotów). Owocem współpracy z Pakistanem jest lekki myśliwiec Chengdu FC-1, zaprojektowany jako tani następca J-7. W dziedzinie śmigłowców Chiny blisko współpracują z Francją, większość współczesnych śmigłowców to licencyjne produkty Eurocoptera.
| Samolot | Producent | Typ | Wersja | Liczba sztuk | Uwagi | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Samoloty myśliwskie | |||||||||
| Chengdu J-10 | myśliwiec wielozadaniowy | J-10A/B
J-10S |
190 | wzorowany na IAI Lavi | |||||
| Su-30 | myśliwiec wielozadaniowy | Su-30MKK
Su-30MK2 |
~76
24 |
||||||
| Shenyang J-11 | myśliwiec wielozadaniowy | J-11A
J-11B |
120 | kopia Su-27 | |||||
| Suchoj Su-27 | myśliwiec przewagi powietrznej | Su-27SK
Su-27UBK |
53
16 |
||||||
| Shenyang J-8 | myśliwiec przechwytujący | J-8A/J-8B | 180 | wzorowany na MiG-21 i Su-15 | |||||
| Chengdu J-7 | myśliwiec | J-7 | 290 | kopia MiG-21 | |||||
| Samoloty szturmowe | |||||||||
| Xi'an JH-7 | myśliwiec szturmowy | JH-7/A | 60 | ||||||
| Nanchang Q-5 | samolot bliskiego wsparcia | Q-5 | 230 | rozwinięcie MiG-19 | |||||
| Bombowce | |||||||||
| Xi'an H-6 | bombowiec strategiczny | H-6 | 110 | Licencyjna kopia Tu-16, produkowane są zmodernizowane H-6K. | |||||
| Samoloty wczesnego ostrzegania | |||||||||
| KJ-2000 | wczesne ostrzeganie | KJ-2000 | 5 | Zmodyfikowane w Chinach Ił-76. | |||||
| KJ-200 | wczesne ostrzeganie | 2 | Na bazie Y-8, czyli kopii An-12. | ||||||
| Samoloty szkolno-treningowe | |||||||||
| Nanchang CJ-6 | szkolenie wstępne | CJ-6 | 300+ | rozwinięcie Jak-18A | |||||
| Hongdu JL-8 | szkolenie podstawowe | JL-8 | 190 | ||||||
| Hongdu L-15 | szkolenie zaawansowane | L-15 | 2 | ||||||
| Samoloty transportowe | |||||||||
| Ił-76 | strategiczny transportowiec | Ił-76MD | 20 | ||||||
| Harbin Y-12 | lekki transportowiec | Y-12 | ? | ||||||
| Harbin Y-11 | lekki transportowiec | Y-11 | 50 | ||||||
| Shaanxi Y-8 | taktyczny transportowiec | Y-8 | 45 | ||||||
| Xi'an Y-7 | lekki transportowiec | Y-7 | 80 | ||||||
| Shijiazhuang Y-5 | lekki transportowiec | Y-5 | 300 | ||||||
| Bombardier Challenger 600 | transport VIP | CL 601 | 5 | ||||||
| Powietrzne tankowce | |||||||||
| Ił-78 | tankowiec powietrzny | Ił-78 | 0 | Zamówiono 8. | |||||
| Xian H-6 | tankowiec powietrzny | H-6U | 10 | ||||||
| Śmigłowce | |||||||||
| Changhe Z-11W | bojowy/wielozadniowy | Z-11W | 40 | licencyjny Eurocopter Écureuil | |||||
| Harbin WZ-9 | bojowy/wielozadniowy | WZ-9 | 30 | licencyjny Eurocopter Dauphin | |||||
| Aérospatiale SA 342 Gazelle | bojowy/wielozadniowy | SA 342 | 8 | ||||||
| Mi-8 | transportowy | Mi-8 | 20 | ||||||
| Mi-17 | transportowy | Mi-17 | 240 | ||||||
| Changhe Z-11 | użytkowy | Z-11 | 20 | licencyjny Eurocopter Écureuil | |||||
| Changhe Z-8 | transportowy | Z-8 | 35 | licencyjny Super Frelon | |||||
| Harbin Z-9 | użytkowy | Z-9 | 100 | licencyjny Eurocopter Dauphin | |||||
| Eurocopter AS 532 Cougar | transportowy | AS 532 | 6 | ||||||
| Sikorsky UH-60 Black Hawk | transportowy | S-70C | 24 | ||||||
| Harbin HC-120 | Śmigłowiec szkolny | HC-120 | 26 | Zamówiono 130, licencyjny EC120 Colibri. | |||||
[edytuj] Sztab Generalny ChAL-W
Koordynuje działania chińskich sił zbrojnych. Rozpoznaniem, wywiadem wojskowym i analizą wywiadowczą zajmuje się Er Bu Qingbao Bu (pol. fonet. Er Bu Ćinbao Bu) Główny Zarząd Wywiadowczy Sztabu Generalnego ChAL-W.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Chiny oszczędzają na armii (pol.). pb.pl, 2010-03-04. [dostęp 2011-10-30].
- ↑ P. Majka, Siły zbrojne Chińskiej Republiki Ludowej po 1989 roku, "Histmag.org", 19 czerwca 2009.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- P. Majka, Siły zbrojne Chińskiej Republiki Ludowej po 1989 roku, "Histmag.org", 19 czerwca 2009.