Chiński program kosmiczny
Chiński program kosmiczny ruszył w Chińskiej Republice Ludowej w 1956 roku z pomocą ZSRR. Po rozłamie radziecko-chińskim w 1960 roku, program kosmiczny był kontynuowany chińskimi środkami. Pierwszy chiński satelita, Dong Fang Hong 1, został wystrzelony w 1970 roku, dzięki czemu Chiny stały się piątym w historii mocarstwem kosmicznym. Rozpoczęty w 1968 roku program lotów załogowych przyniósł owoce dopiero w 2003, kiedy Chiny wystrzeliły na orbitę statek Shenzhou 5 z Yang Liweiem na pokładzie. W ten sposób stały się trzecim państwem na świecie, po Rosji i USA, zdolnym wysłać człowieka w przestrzeń kosmiczną.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Początek programu kosmicznego ChRL datuje się na 1956 rok, kiedy Qian Xuesen został deportowany ze Stanów Zjednoczonych po oskarżeniu go o bycie komunistą na fali wydarzeń Maccartyzmu. Po powrocie do Chin został pierwszym dyrektorem programu balistycznego, stając się „ojcem chińskiego programu kosmicznego”.
1 marca 1956 ruszył Projekt 581, 12-letni plan zakładający m.in. umieszczenie pierwszego chińskiego satelity na orbicie do 1959 roku.[1] ChRL wspierał technologicznie Związek Radziecki. Jednak plany tak szybkiego wystrzelenia satelity musiały zostać przesunięte, kiedy w 1960 roku nastąpił rozłam radziecko-chiński i ChRL musiała kontynuować swój program samodzielnie.
W 1962 odbyła się nieudana próba Dongfeng 2 (DF-2), pierwszego chińskiego pocisku balistycznego. Poprawiony DF-2A został z sukcesem wystrzelony w 1964 roku oraz z jego użyciem Chiny dokonały pierwszego udanego testu broni jądrowej.
Z technologii Dongfeng wywodzą się także rakiety nośne Długi Marsz (CZ – Chang Zheng), z których CZ-1 zostały użyta do wystrzelenia Dong Fang Hong 1 (Wschód jest czerwony 1), pierwszego chińskiego satelity. Tym samym w 1970 roku Chińska Republika Ludowa dołączyła do grupy pięciu państw zdolnych samodzielnie wystrzelić satelitę w przestrzeń kosmiczną (po ZSRR, USA, Francji i Japonii).
Dalszy rozwój rakiety Długi Marsz pozwolił ChRL uruchomić w 1985 roku program komercyjny, dzięki któremu zostało wysłane ponad 30 satelitów zagranicznych, głównie w interesie krajów Azji i Europy. Stany Zjednoczone długi czas podchodziły z rezerwą do chińskich usług kosmicznych z powodu obaw przed transferem technologii i w 2000 roku ogłosiły oficjalne embargo.
W 1992 roku ChRL uruchomiła projekt 921-1, znany lepiej jako Program Shenzhou. Celem projektu są załogowe loty kosmiczne. Po wystrzeleniu kilku próbnych rakiet, w tym ze zwierzętami na pokładzie, w 2003 roku wystartował lot Shenzhou 5, na pokładzie którego znajdował się pierwszy chiński kosmonauta, Yang Liwei.
[edytuj] Plany na najbliższą przyszłość
W dokumencie zatytułowanym "Chińskie działania kosmiczne w 2006 roku" opublikowanym przez Radę Państwa zostało zawarte podsumowanie dotychczasowych osiągnięć oraz plany na najbliższe pięć lat i dłużej.[2] Do najważniejszych zadań należą:
- Rozwinięcie rakiet nowej generacji, w tym zwiększenie ładowności do 25 ton przy locie na LEO oraz 14 ton na orbitę geostacjonarną.
- Uruchomienie wysokiej rozdzielczości systemu obserwacyjnego Ziemi, wysłanie szeregu satelitów meteorologicznych.
- Opracowanie planów rozwoju teledetekcji satelitarnej oraz integracja dotychczasowych systemów.
- Rozwinięcie oraz wysłanie na orbitę geostacjonarną satelitów telekomunikacyjnych oraz satelity telewizyjnego, tzw. DBS (zobacz Antena satelitarna).
- Umożliwienie astronautom prac w otwartej przestrzeni kosmicznej, w tym prowadzenie eksperymentów nad kosmicznym rendezvous i dokowaniem.
[edytuj] Niektóre programy kosmiczne
[edytuj] Program Shenzhou
Projekt 921-1, znany lepiej jako Shenzhou (chin.: 神舟; pinyin: Shén Zhōu) to program załogowych lotów kosmicznych. Rozpoczęty w 1992 roku, wzbudzał kontrowersje podobnie jak programy kosmiczne w innych krajach. Pojawiły się pytania, czy Chiny powinny wydawać pieniądze na takie cele, kiedy można było je wydać bezpośrednio na naukę i inne pilne problemy. Poprzednie próby wysłania człowieka w kosmos nie powiodły się z braku funduszy. W mediach pojawiły się jednak komentarze, że eksploracja kosmosu to przeznaczenie ludzkości i Chiny nie mogą pozostać w tyle. Loty kosmiczne są także traktowane prestiżowo, podobnie jak Letnie Igrzyska Olimpijskie 2008 w Pekinie, licząc że sukcesy podniosą międzynarodowe znaczenie ChRL.
[edytuj] Eksploracja księżyca
Chiński Program Eksploracji Księżyca (chin.: 中国探月; pinyin: Zhōngguó Tànyuè; ang. Chinese Lunar Exploration Program, CLEP) został ogłoszony w 2003 roku. W początkowej fazie zakłada bezzałogowe badania Księżyca. Przewiduje realizację trzech etapów do 2020 roku, z czego pierwszy już jest realizowany: wystrzelono sondy Chang'e 1 i Chang'e 2. Dalej planuje się wysłanie łazika podobnego do Spirit czy Opportunity. W przyszłości planowane są także loty załogowe na Księżyc.
[edytuj] Misja na Marsa
Chińska Agencja Kosmiczna (CNSA) ogłosiła w 2006 roku, że ChRL planuje głęboką eksplorację kosmosu, z wyszczególnieniem Księżyca i Marsa.[3] Pierwszy bezzałogowy program badania Marsa powinien trwać w latach 2014-2033, po czym w latach 2040-2060 trwałaby faza lotów załogowych.[4]
Plany te wiążą się z możliwością zaistnienia drugiego międzynarodowego wyścigu kosmicznego, która pojawiła się pod koniec XX wieku, wraz z przejęciem przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) inicjatywy w komercyjnych lotach wykorzystujących rakiety Ariane, a także rywalizując z NASA w bezzałogowej eksploracji kosmosu.
Pierwszą chińska sondą na Marsa był orbiter Yinghuo-1, wystrzelony wraz z rosyjskim lądownikiem Fobos-Grunt za pomocą rakiety Zenit-2M z kosmodromu Bajkonur. Jednak wskutek awarii silnika umożliwiającego dotarcie na orbitę Marsa sonda spłonęła w atmosferze ziemskiej nad Nową Zelandią w niedzielę 15 stycznia 2012.
[edytuj] Kosmodromy w Chinach
Chiny posiadają obecnie cztery kosmodromy. Budowa piątego ma się rozpocząć pod koniec 2008 roku.[5]
- Kosmodrom Jiuquan (używany od 1958 r.)
- Kosmodrom Taiyuan (od 1966 r.)
- Kosmodrom Wenchang (od 1988 r.)
- Kosmodrom Xichang (od 1984 r.)
