Cmentarz żydowski w Olsztynie
| Cmentarz żydowski w Olsztynie | |
 nr rej. A-2393 |
|
 Zachowane schody na terenie cmentarza |
|
| Miejsce | ul. Zyndrama z Maszkowic 2 Olsztyn |
| Rejestr | KOBiDZ |
| Wpisany do rej. zabytków |
20 kwietnia 1988[1] |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Cmentarz żydowski w Olsztynie – kirkut znajdujący się w Olsztynie przy ul. Zyndrama z Maszkowic 2 (róg ul. Grunwaldzkiej)[2]. Do cmentarza przylega budynek Domu Pożegnań, Bet Tahara zaprojektowanego przez światowej sławy architekta Ericha Mendelsohna[3], w którym odkryto bogate malowidła na sklepieniu[4]. Obecnie budynek jest odrestaurowywany przez Wspólnotę Kulturową Borussia[5].
Spis treści |
[edytuj] Historia
Cmentarz został utworzony w 1818 roku[3] i zajmował powierzchnię 0,48 hektara[6]. Ostatni znany pochówek odbył się w 1940 roku; cmentarz został zamknięty w 1955 roku[6]. Na przełomie lat 1969/1970 cmentarz został zlikwidowany i przemieniony w zieleniec[6], co nastąpiło za zgodą miejscowego konserwatora zabytków[7].
W 1997 roku teren cmentarza został wykorzystany jako plac manewrowy dla pobliskiej budowy mieszkań komunalnych, co przyczyniło się do dalszego zniszczenia pozostałości kirkutu[8].
Na terenie cmentarza nie ocalał ani jeden nagrobek; zachowały się schodki, pozostałości murowanego ogrodzenia oraz fragmenty grobowców wrośniętych w drzewa[6]. Część cmentarnych nagrobków wykorzystano do umocnienia skarpy na zapleczu budynku „Casablanki” górującego nad parkiem zamkowym w Olsztynie[9] część macew została wykorzystana jako surowiec kamieniarski[6].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych dla województwa warmińsko-mazurskiego. [dostęp 14 lipca 2009].
- ↑ Jerzy Pantak: Pod sklepieniem Bet Tahara. 2007-12-27. [dostęp 14 lipca 2009].
- ↑ 3,0 3,1 Andrzej Rzempołuch: Architektura i urbanistyka Olsztyna 1353-1953. Olsztyn: Urząd Miasta w Olsztynie, 2004, s. 84; 139-141. ISBN 83-921324-0-8.
- ↑ Ewa Mazgal: Potrzeba milionów na remont Bet Tahara (pol.). 2009-06-22. [dostęp 14 lipca 2009].
- ↑ Program Dom Mendelsohna (pol.). [dostęp 14 lipca 2009].
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Magdalena Bartnik. Cmentarz pochowany. O likwidacji cmentarza żydowskiego w Olsztynie.. „Borussia”. 37, s. 178-184, 2006. ISSN 0867-6402.
- ↑ Tak Burchard
- ↑ Elżbieta Mierzyńska. Dewastacja Pamięci. Manewry na kirkucie.. „Dziennik Pojezierza”. 223 (2808), s. 9, 1997-11-19. ISSN 0239-2046.
- ↑ Olsztyn 1353-2003. praca zbiorowa pod red. Stanisława Achremczyka i Władysława Ogrodzińskiego; [aut. oprac. Stanisław Achremczyk et al.]. Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych i Towarzystwo Naukowe im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, 2003, s. 545. ISBN 83-87643-38-6. ;
[edytuj] Bibliografia
- Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 50.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Cmentarz żydowski w Olsztynie na portalu Wirtualny Sztetl
- Artur Cyruk: Olsztyn. kirkuty.xt.pl. [dostęp 21 kwietnia 2009].
- Yvonne Meyer: Wiosenne sprzątanie cmentarza (pol.). Olsztyn24, 21 kwietnia 2009. [dostęp 21 kwietnia 2009].
