Cmentarz Remuh

Cmentarz żydowski stary (Cmentarz Remuh)
nr rej. A-33 z 18 XI 1932 oraz A-200/M z 3.IV.1973
Widok od ul. Jakuba. Światło w oknie synagogi Remuh
Państwo	Polska
Miejscowość	Kraków
Adres	ul. Szeroka 40
Typ cmentarza	wyznaniowy
Wyznanie	judaizm
Stan cmentarza	nieczynny
Powierzchnia cmentarza	ok. 0,75 ha
Data otwarcia	ok. 1551
Data ostatniego pochówku	1850
Zarządca	Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie
Położenie na mapie Cmentarz żydowski stary (Cmentarz Remuh)
50°03′09″N 19°56′49″E
Multimedia w Wikimedia Commons

Stary cmentarz żydowski zwany również Cmentarzem Remuh (lub Remu) – najstarszy cmentarz żydowski w Krakowie i jeden z najstarszych w Europie, założony w 1535.

Położony jest na Kazimierzu przy synagodze Remuh. Wejście na cmentarz znajduje się obok synagogi przy ulicy Szerokiej 40. Nekropolia ma powierzchnię ok. 0,75 ha.

Historia

W 1552 zostały w tym miejscu postawione pierwsze macewy. W Polsce starsze nagrobki znajdują się jedynie we Wrocławiu i Lublinie. Z nakazów władz austriackich cmentarz został zamknięty w 1800 z przyczyn zdrowotnych, podobnie jak wiele innych starych cmentarzy Krakowa położonych w ścisłym centrum miasta. Mimo tego pochówki odbywały się tutaj do połowy XIX wieku. Gmina żydowska na początku XX wieku rozpoczęła restaurację cmentarza.

Podczas II wojny światowej na terenie cmentarza było wysypisko śmieci. Ocalało wówczas zaledwie 10–20 macew, w tym nagrobek rabina Mojżesza Isserlesa. W 1959 na terenie cmentarza odbyły się wykopaliska archeologiczne, podczas których odnaleziono kilkaset kamiennych macew, 700 stel nagrobnych i sarkofagów. Cmentarz został odnowiony. W wewnętrzną część muru wbudowano fragmenty płyt nagrobków, tworząc tzw. Ścianę Płaczu. Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1552.

Ciekawostka

Sądzi się, że najstarszą częścią cmentarza Remuh jest obecny skwer znajdujący się w północnej części ulicy Szerokiej, przed synagogą. Do czasu II wojny światowej część ta była ogrodzona wysokim murem. Obecnie ogrodzony jest niskim, metalowym płotkiem w kształcie menor. Znajduje się na nim głaz z tablicą upamiętniającą 65 000 mieszkańców Krakowa i okolic, pochodzenia żydowskiego, zamordowanych przez Niemców podczas II wojny światowej.

• 

  Wejście na cmentarz

• 

  Część południowa cmentarza

• 

  ul. Szeroka-Pomnik upamiętniający 65000 Żydów z Krakowa i okolic zamordowanych przez Niemców

• 

  Skwer na ul. Szerokiej-prawdopodobnie najstarszy cmentarz żydowski czynny przed 1552 r.

• 

  Widok cmentarza przez okno w murze od ul. Jakuba

• 

  Widok ogólny cmentarza

Znane osoby pochowane na cmentarzu Remuh

• Mojżesz Isserles (zm. 1572) – krakowski rabin, talmudysta, filozof.
• Miriam Belli (zm. 1617) – siostra rabina Mojżesza Isserlesa.
• Izrael ben Józef – fundator synagogi Remu.
• Izaak Ha-lewi (zm. 1799) – rabin, talmudysta.
• Izaak Jakubowicz (zm. 1653) – fundator synagogi Izaaka.
• Izaak Landau (zm. 1768) – rabin.
• Natan Spira (zm. 1633) – kabalista, rabin, kaznodzieja.
• Mordechaj Saba (zm. 1576) – kabalista, kaznodzieja, znawca gramatyki hebrajskiej.
• Joel Sirkes (zm. 1641) – rabin, talmudysta, znawca prawa halachicznego.
• Samuel bar Meszulam (zm. 1552) – nadworny lekarz Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta.
• Jom Tow Heller (zm. 1654) – rabin.
• Eliezer Damask (zm. 1847) – rabin, lekarz i uczony.
• Mordechaj Margaliot (zm. 1617) – rektor krakowskiej jeszywy.
• Eliezer Aszkenazy (zm. 1585) – lekarz.

Galeria

• 

  Wejście do synagogi i na cmentarz

• 

  Mur od strony ulicy Jakuba

• 
• 
• 
• 

Zobacz też

• Nowy cmentarz żydowski w Krakowie
• Cmentarze Krakowa

Bibliografia

• Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 202-206. 

Linki zewnętrzne

• Historia cmentarza – strona miasta
• Cmentarz Remuh w Krakowie (www.izrael.badacz.org)
• Cmentarz Remuh w Krakowie (www.kirkuty.xt.pl)
• Judaica w Krakowie
• Galeria zdjęć macew