Cyjanek potasu

Cyjanek potasu
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) cyjanek potasu
Inne nazwy i oznaczenia cyjanek, cyjankali
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	KCN
Masa molowa	65,12 g/mol
Wygląd	bezbarwne kryształy
Identyfikacja
Numer CAS	151-50-8
PubChem	9032
Właściwości Gęstość i stan skupienia 1,55 g/cm³; ciało stałe Rozpuszczalność w wodzie 71,6 g/100 ml Temperatura topnienia 634,5 °C () Temperatura wrzenia 1625 °C
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia wg MSDS NFPA wg MSDS Sigma-Aldrich na teren USA Silnie toksyczny (T+) Groźny dla środowiska (N) Zwroty R R26/27/28, R32, R50/53 Zwroty S S1/2, S7, S28, S29, S45, S60, S61 NFPA 704 0 4 0   Numer RTECS TS8750000 Dawka śmiertelna LDLo = 2,86 mg/kg masy ciała, LD50: 5 mg/kg (doustnie, szczur)
Podobne związki
Inne aniony	chlorek potasu
Inne kationy	cyjanek sodu
Podobne związki	cyjanowodór
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Cyjanek potasu (potocznie: cyjanek) – nieorganiczny związek chemiczny, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego. Jest silną trucizną.

Otrzymywanie

Metody otrzymywania cyjanku potasu:

• z cyjanowodoru i wodorotlenku potasu:

HCN + KOH → KCN + H₂O

• w wyniku ogrzewania węglanu potasu z tlenkiem węgla i amoniakiem:

3CO + 2NH₃ + K₂CO₃ → 2KCN + 2H₂O + H₂ + 2CO₂

• z węglanu potasu i mocznika, w 2 etapach przeprowadzanych w wysokiej temperaturze:

• w pierwszym etapie w reakcji węglanu potasu z mocznikiem powstaje cyjanian potasu:

K₂CO₃ + 2 CO(NH₂)₂ → 2KOCN + CO₂ + 2NH₃ + H₂O

• w drugim etapie cyjanian potasu jest redukowany węglem do cyjanku:

KOCN + C → KCN + CO

• synteza z pierwiastków i amoniaku w 3 etapach wysokotemperaturowych (proces Castnera-Kellnera otrzymywania cyjanków metali alkalicznych):

• w pierwszym etapie amoniak reaguje ze stopionym potasem:

2K + 2NH₃ → 2KNH₂ + H₂

• otrzymany amidek potasu poddaje się reakcji z węglem (600 °C):

2KNH₂ + C → K₂CN₂ + 2 H₂

• powstały cyjanamidek potasu po podniesieniu temperatury ulega dalszej reakcji z węglem:

K₂CN₂ + C → 2KCN

Właściwości

Cyjanek potasu tworzy bezbarwne, higroskopijne kryształy o strukturze chlorku sodu. Słabo rozpuszcza się w metanolu, formamidzie, hydroksyloaminie i glicerynie. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie, ulegając dysocjacji na jony K⁺ i CN^-. W obecności wody ulega częściowej hydrolizie z wydzieleniem cyjanowodoru nadającego mu charakterystyczny zapach gorzkich migdałów.

Zastosowanie

• w metalurgii srebra i złota
• w galwanotechnice
• w syntezach chemicznych
• trucizna na gryzonie
• umieszczony w kapsułkach, jako środek umożliwiający szybkie popełnienie samobójstwa np. w trakcie działań wojennych w przypadku schwytania przez wroga.

Zagrożenia

Ilość śmiertelnej dawki cyjanku

Toksyczność

Cyjanek potasu, jak większość pozostałych cyjanków, jest silnie toksyczny. Jego trujące działanie polega na blokowaniu procesu oddychania na poziomie komórkowym poprzez nieodwracalną inhibicję oksydazy cytochromowej, będącej kluczowym enzymem łańcucha oddechowego oraz wtórnie fosforylacji oksydacyjnej. W efekcie, mimo iż transport tlenu z płuc do tkanek jest zachowany, dochodzi do hipoksji tkankowej. Cyjanek potasu łatwo rozkłada się w kwaśnym środowisku wodnym do cyjanowodoru:

KCN + HCl → KCl + HCN

Reakcja ta jest wykorzystywana w komorach gazowych, stosowanych jako forma egzekucji w Stanach Zjednoczonych.

Zatrucie

W wyniku zatrucia cyjankiem potasu, do ratowania stosuje się:

• kortyzon
• węgiel aktywny
• azotyn amylu, azotan(III) sodu, N-4-dimetyloaminofenol, tiosiarczan sodu (odtrutki).

Utylizacji cyjanku dokonuje się przez gotowanie z wodorotlenkiem żelaza(II); powstaje wtedy heksacyjanożelazian(II) potasu K₄[Fe(CN)₆].