Cyprian Godebski (pisarz)

Cyprian Godebski
Godziemba
Data urodzenia	1765
Data śmierci	19 kwietnia 1809
Miejsce śmierci	Raszyn
Rodzina	Godebscy

Śmierċ Cypriana Godebskiego pod Raszynem

Nagrobek Godebskiego na Powązkach

Cyprian Godebski herbu Godziemba (ur. 1765 w Polesiu Wołyńskim, zm. 19 kwietnia 1809 w Raszynie) – pułkownik Wojska Polskiego, poeta i prozaik, redaktor Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych, członek Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, wolnomularz; ojciec Franciszka Ksawerego, dziad rzeźbiarza Cypriana. Godebski zapoczątkował nurt literatury pozostającej w ścisłym związku z walką wyzwoleńczą, stworzył ideał żołnierza-poety.

Biogram

Urodził się na Polesiu Wołyńskim, uczył się w szkole pijarów w Dąbrownicy a po ukończeniu szkoły pracował w Łucku w sądownictwie. W czasie pobytu w wojsku na Wołyniu wstępuje do tajnych organizacji wojskowych przygotowujących rewolucję. Nie brał czynnego udziału w Powstaniu Kościuszkowskim, pracował jedynie w komitecie organizacyjnym prowadzącym wysyłkę legionów. Na skutek przechwycenia jego korespondencji przez władze rosyjskie został aresztowany, udało mu się jednak zbiec. Następnie przedostał się do Włoch, gdzie u boku gen. Franciszka Ksawerego Rymkiewicza prowadził wśród żołnierzy II Legii pracę oświatową i redagował pismo legionowe "Dekada Legionowa" (nazywana też "Dekadą"). W czasie walk pod Weroną został ciężko ranny. W Lyonie zaciągnął się do Legii Nadwiślańskiej.

Po pokoju lunewilskim – rozczarowany do Legionów – podał się do dymisji i zajął się pracą literacką. Jako poeta debiutował w "Nowym Pamiętniku Warszawskim" w roku 1802. Reaktywował w 1804 roku (wraz z Ksawerym Kosseckim) czasopismo Zabawy Przyjemne i Pożyteczne. 30 września 1805 został przyjęty do loży masońskiej Świątynia Mądrości.

Wkrótce znowu jednak znalazł się w szeregach i w 1807 roku z wojskami francuskimi powrócił do Polski. Dowodził 4 Pułkiem Piechoty Legii Kaliskiej, skoszarowanym w Kaliszu i podporządkowanym dowódcy 2 Dywizji gen. Józefowi Zajączkowi. Później został mianowany komendantem twierdzy modlińskiej.

Po wkroczeniu do Księstwa Warszawskiego armii austriackiej wziął udział w walkach i zginął dowodząc w bitwie pod Raszynem. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 10-IV). Jego śmierċ przedstawił January Suchodolski na obrazie pt. Śmierċ Cypriana Godebskiego pod Raszynem.

Wdowa, Justyna Godebska, otrzymała od rządu Księstwa roczą rentę 4 000 złotych. Hrabina Stanisławowa Potocka przesłała jej list: "Mości Pani Godebska, gdy mąż Wielmożnej Pani poległ w obronie ojczyzny każdego Polaka i Polki, powinnością jest czuwać nad losem osieroconej po obrońcy kraju familii" Do listu Potocka dołączyła 18 000 złotych.

Dzieła

• 1805 – Grenadier-filozof. Powieść prawdziwa wyjęta z dziennika podróży r. 1799
• 1805 – Wiersz do Legionów Polskich
• 1821 – Dzieła wierszem i prozą. Po śmierci autora zbierane po większej części drukiem nieogłoszone
• bajki i elegie

Ponadto Godebski tłumaczył francuskie regulaminy wojskowe na potrzeby Armii Księstwa Warszawskiego

• Regulamen musztry dla piechoty Wojska Polskiego, przełożony z francuskiego na polskie [przekład francuskiego regulaminu z 1791 przez Cypriana Godebskiego]. Jasna Góra: 1807 (reprint 2000 ?). 

31 marca 1927 minister spraw wojskowych nadał imię pułkownika Cypriana Godebskiego Szpitalowi Wojskowemu w Modlinie.

W 1959 roku imię pułkownika Cypriana Godebskiego zostało nadane szkole podstawowej w Raszynie.

Bibliografia

• Dzienniki Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 1927
• Marek Ruszczyc: Polacy czasów niewoli. Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, 1987. ISBN 83-203-1349-x. 

Linki zewnętrzne

• Cyprian Godebski (1765-1809)