Czarni Lwów

Czarni Lwów
Pełna nazwa	I. Lwowski Klub Sportowy Czarni Lwów
Przydomek	Powidlaki
Barwy	czarno-czerwone
Data założenia	sierpień 1903, jako I. LKPN "Sława" Lwów
Debiut w najwyższej lidze	3 kwietnia 1927, godz. 16:00 Warta Poznań - Czarni 0:3 (0:2)
Stadion	Stadion imienia Marszałka Józefa Piłsudskiego Pełczyńska 3, Lwów
Stroje domowe Stroje wyjazdowe

Czarni Lwów – były polski klub piłkarski (później wielosekcyjny sportowy, m.in. z sekcjami: hokeja na lodzie, lekkoatletyczną, narciarską, tenisa ziemnego i bokserską), założony we Lwowie w sierpniu 1903, jako I. Lwowski Klub Piłki Nożnej "Sława" Lwów przez uczniów I i II Szkoły Realnej.

Przez niemal sto lat powszechnie - choć mylnie - uznawany za najstarszy zespół piłkarski utworzony przez Polaków na ziemiach polskich. Współzałożyciel Związku Polskiej Piłki Nożnej (w 1911), a po odzyskaniu niepodległości Polskiego Związku Piłki Nożnej (w 1919) oraz Ligi Piłki Nożnej (w 1926).

Jeden z najbardziej znanych klubów sportowych ze Lwowa. Jego drużyna piłkarska przez 7 sezonów występowała w polskiej I lidze, rozgrywając w niej w sumie 164 mecze, w których zdobyła 141 punktów, przy bilansie bramkowym: 120-186. Spore osiągnięcia zanotowała również sekcja hokejowa, dwukrotnie z rzędu plasując się na podium mistrzostw Polski, w 1935 będąc dodatkowo najlepszą w kraju.

Historia

Założenie klubu

Pierwsi gracze Czarnych

Początki piłki nożnej we Lwowie sięgają roku 1899, gdy do miasta dotarła książka The Football Association, przetłumaczona z języka angielskiego. W latach 1900 - 1903 w I szkole realnej we Lwowie uczniowie uprawiali różne dyscypliny sportu, w tym piłkę nożną. Przed rozpoczęciem roku szkolnego, w sierpniu 1903 roku jedenastu chłopców tej szkoły założyło I. Lwowski Klub Piłki Nożnej "Sława". Prezesem został jeden z założycieli - Kazimierz Sołtyński. W tym samym roku rozegrano dwa pierwsze mecze, wygrane 2:0 i 3:0 z drużyną uczniów szkół średnich. Rok później zdecydowano przyjąć czarno - czerwone barwy i w 1905 roku przyjęto nazwę I. Lwowski Klub Piłki Nożnej "Czarni". Piłkarze rozgrywali mecze w czarnych koszulach z czerwonym pasem i czarnych spodenkach. Pierwszy oficjalny mecz rozegrano w maju 1906 przeciwko Klubowi Gimnastyczno-Sportowemu przy IV Gimnazjum we Lwowie (późniejszej Pogoni), remisując 1:1. 9 lipca 1908 r. zatwierdzono statut klubu i aż do roku 1913 tą datę uznawano za dzień powstania "Powidlaków". 20 lutego 1909 r. zmieniono nazwę na I. Lwowski Klub Piłki Noznej "Czarni" we Lwowie, a 22 listopada następnego roku na I. Lwowski Klub Sportowy "Czarni" we Lwowie, aby podkreślić wielosekcyjność klubu.

W 1911 roku Czarni pojechali do Krakowa i w meczu z Cracovią przegrali 0:3, a dzień później (7 maja) przegrali 0:12 z reprezentacją Austrii. W tym samym roku klub został współzałożycielem Polskiego Związku Piłki Nożnej. 16 maja 1912 w ramach zapasów kwalifikacyjnych o I klasę Czarni zremisowali z Pogonią Lwów 2:2, a 6 października 1912 - w tych samych rozgrywkach - wygrali z AZS Kraków 6:1. W 1913 klub jednak nie przystąpił do jedynej dokończonej edycji piłkarskich mistrzostw Galicji. Rok później "Powidlaki" do tych rozgrywek zakwalifikowali się, a w 1914 w chwili rozpoczęcia wojny plasowali się na 2 miejscu w tabeli.

Po wojnie

Po zakończeniu działań militarnych i odzyskaniu przez Rzeczpospolitą niepodległości Czarni stali się jednym z głównych organizatorów życia piłkarskiego w kraju. 18 czerwca 1920 - w ramach propagowania polskości na Górnym Śląsku - zagrali z tamtejszą reprezentacją, zwyciężając 8:3. Wcześniej jednak zainaugurowali rozgrywki o pierwsze mistrzostwo Polski (we lwowskiej klasie A) - 6 czerwca 1920 ulegając Pogoni 1:3 (0:3), a 13 czerwca 1920 zwyciężając 6:0 (2:0) Polonię Przemyśl. Na skutek agresji bolszewickiej zmagania te przerwano, a w kolejnych sześciu edycjach zawsze lepsi okazywali się rywale zza miedzy. Najbliżej końcowego triumfu byli rok później, plasując się w końcowej tabeli na 1 pozycji ex-aequo z Pogończykami. W decydujących o awansie do fazy finałowej MP'1921 barażach ulegli odwiecznym rywalom - 29 maja 1921 0:5 (0:2), a 19 czerwca 1921 1:2 (1:0). Podczas obchodów 20-lecia klubu do użytku został oddany nowy park. Zorganizowane również turniej, w którym uczestniczyła lwowska Pogoń, a także dwa zespoły z Krakowa: Wisła i Cracovia. Przełom nastąpił w grudniu 1926, gdy uformowano nowoczesną ligę, w której miejsce znaleźli i Czarni. Debiut wypadł okazale, bowiem 3 kwietnia 1927 godz. 16:00 Powidlaki ograli w Poznaniu Wartę 3:0 (2:0), a pierwszego gola zdobył Władysław Sawka. Premierowy sezon ligowy "Powidlaki" ukończyli na bezpiecznym 9 miejscu, a w środku stawki uplasowali się także rok później.

Pierwszy poważniejszy kryzys przyszedł w edycji 1929, gdy w końcowej tabeli o zaledwie 1 punkt wyprzedzili obydwu spadkowiczów - Klub Turystów Łódź i 1. FC Katowice. Jeszcze bardziej łaskawy los okazał się w sezonie 1932, gdy jedyny spadkowicz Polonia Warszawa okazał się gorszy wyłącznie bilansem bramkowym. W międzyczasie zmieniono nazwę z "Klubu Piłkarskiego" na "Klub Sportowy", bowiem w pod szyldem Czarnych powstawały kolejne sekcje, z których największe sukcesy odniosła hokejowa. W sierpniu 1931 Stadion imienia Marszałka Józefa Piłsudskiego zyskał nowoczesne żelbetowe trybuny, bowiem kilka tygodni wcześniej stary, drewniany obiekt - na skutek podpalenia przez ukraińskich nacjonalistów - doszczętnie spłonął. W jego odbudowie wydatnie pomogły dobrowolne składki większości polskich klubów sportowych, co dobitnie świadczyło o niewątpliwej estymie jaką powszechnie darzono Czarnych w całym kraju i ich pozycji na sportowej mapie II Rzeczypospolitej.

Spadek i lwowska A-klasa

W sezonie 1933 Czarni świętowali jubileusz 30-lecia klubu. 1 lipca rozegrano z tej okazji mecz z Gedanią Gdańsk oraz odsłonięto pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego na froncie stadionu. Po zakończeniu sezonu 1933 drużyna piłkarska po raz jedyny została zdegradowana z I ligi, jednak - jak się później okazało - już nigdy do niej nie powróciła. Spadek nastąpił w dość specyficznych okolicznościach i był bezpośrednio związany z reformą najwyższej klasy rozgrywkowej. Po raz pierwszy w historii ekstraklasa została bowiem podzielona na dwie równorzędne 6-zespołowe grupy, z których do fazy finałowej promocję uzyskiwały po 3 czołowe każdej z nich. W grupie wschodniej Czarni pechowo zajęli 4 lokatę (1 punkt za ŁKS Łódź), przez co w drugiej części sezonu musieli walczyć o utrzymanie. W grupie spadkowej zajęli przedostatnie miejsce, opuszczając tym samym szeregi ekstraklasy. Od tego czasu "Powidlaki" występowali wyłącznie we lwowskiej lidze okręgowej, bezskutecznie próbując awansować do ligi. W 1936 po raz ostatni doszło do zmiany nazwy na I. Wojskowo-Cywilny Klub Sportowy "Czarni" Lwów, pod którą występowano do chwili samorozwiązania we wrześniu 1939.

Na górę strony | Początek wątku

Sukcesy

• Mistrzostwa Polski w piłce nożnej:
  • 8 miejsce w I lidze: 1928

Na górę strony | Początek wątku

Poszczególne sezony

Wyniki ze wszystkich sezonów Czarnych Lwów

sierpień 1903: Powstanie klubu 1914: 2.miejsce w niedokończonych mistrzostwach Galicji 1927: 9. miejsce w I lidze 1928: 8. miejsce w I lidze 1929: 11. miejsce w I lidze 1930: 9. miejsce w I lidze 1931: 10. miejsce w I lidze 1932: 11. miejsce w I lidze 1933: 11. miejsce w I lidze. Spadek do lwowskiej klasy A 1934: 1. miejsce w lwowskiej klasie A. 2. miejsce w eliminacjach do I ligi 1935: 1. miejsce w lwowskiej klasie A. 2. miejsce w eliminacjach do I ligi 1936: 1. miejsce w lwowskiej klasie A. 2. miejsce w eliminacjach do I ligi 1937: 4. miejsce w lwowskiej klasie A 1938: 1. miejsce w lwowskiej klasie A. 4. miejsce w eliminacjach do I ligi 1939: 3. miejsce w lwowskiej klasie A

Na górę strony | Początek wątku

Czarni w lidze

• 1920-1926 – lwowska Klasa A
• 1927 – 9. miejsce w I lidze polskiej
• 1928 – 8. miejsce w I lidze polskiej
• 1929 – 11. miejsce w I lidze polskiej
• 1930 – 9. miejsce w I lidze polskiej
• 1931 – 10. miejsce w I lidze polskiej
• 1932 – 11. miejsce w I lidze polskiej
• 1933 – 11. miejsce(spadek) w I lidze polskiej
• 1934-1939 – lwowska Liga okręgowa

Derby Lwowa

Derbami Lwowa określane były mecze pomiędzy Czarnymi i Pogonią Lwów. W 14 meczach "Powidlaki" wygrywały dwa razy, osiem razy Pogoń, a czterokrotnie padł remis. Najwyższe zwycięstwo zanotowano w pierwszych derbach, 10 kwietnia 1927, 3:1 u siebie. Najwyższa porażka to sezon 1928, 4:0 na wyjeździe.

Mecze w I lidze
Mecze	Zwycięstwa Czarnych	Remisy	Zwycięstwa Pogoni
14	2	4	8

Pozostali rywale

Meczach z dwoma innymi lwowskimi rywalami - Lechią i Hasmoneą nigdy nie zakończyły się remisem. Oba mecze z "zielono-białymi" skończyły się zwycięstwami Czarnych, natomiast w rywalizacji z ŻKSem jest remis - po dwie wygrane.

Mecze w I lidze
Mecze	Zwycięstwa Czarnych	Remisy	Zwycięstwa Lechii
2	2	0	0
Mecze	Zwycięstwa Czarnych	Remisy	Zwycięstwa Hasmonei
4	2	0	2

Na górę strony | Początek wątku

Wszystkie nazwy klubu

• 1903 - I. Lwowski Klub Piłki Nożnej "Sława"
• 1905 - I. Lwowski Klub Piłki Nożnej "Czarni"
• 20 lutego 1909 - I. Lwowski Klub Piłki Nożnej "Czarni" we Lwowie
• 22 listopada 1910 - I. Lwowski Klub Sportowy "Czarni" we Lwowie
• 1 listopada 1936 - I. Wojskowo-Cywilny Klub Sportowy "Czarni"

Na górę strony | Początek wątku

Barwy i herb

Czarni posiadają czerwono-czarne barwy. Od nich pochodzi przydomek drużyny - "Powidlaki". Pierwszym kompletem storjów jaki posiadała drużyna były czarne koszule, od których pochodzi nazwa klubu.

Herb Czarnych jest białym okręgiem, w którego obwód wpisane jest złotą czcionką "I. Lwowski Klub Sportowy". W środku znajduje się biała tarcza przedzielona w poprzek czarno-czerwonym pasem, na którym umieszczono złoty napis "Czarni". Pod spodem widnieje data założenia klubu, 1903, zaś na górze (w zależności od wersji) - piłka lub litera "C".

Piłkarze "Powidlaków" na koszulkach nosili duża literę "C" w kolorze czerwonym w czerwonym okręgu. Znajdowała się ona na sercu, w miejscu gdzie zwykle znajduje się herb drużyny.

Na górę strony | Początek wątku

Kibice i rywale

Lwów był w okresie przedwojennym podzielony pomiędzy kibiców Czarnych i Pogoni. Fani obu klubów nie darzyli się sympatią i na derbach Lwowa widać było podział na "Powidlaków" i "Pogoniarzy". Inne kluby lwowskie nie wyróżniały się tak jak Czarni i Pogoń, miały mniejsze grono kibiców (np. żydowska Hasmonea czy pierwszy polski klub piłkarski - Lechia). Rywalizacja odbywała się też na linii Lwów - Kraków. Mecze pomiędzy drużynami z tych miast cieszyły się ogromnym prestiżem i wyzwalały dodatkowe emocje wśród kibiców.

Na górę strony | Początek wątku

Zestawienie wszystkich trenerów

Aż do roku 1930 trenerami "Powidlaków" byli pracownicy klubowi zajmujący się sprawami technicznymi, zajmowali się więc treningiem jako ludzie nie przygotowani do tego typu zadań.

Wszyscy prezesi Czarnych
Prezes	Od	Do
Johan Strnad	1930	1932
Ödön Bodor	1933	1935
Walerian Pappius	1936	do końca

Na górę strony | Początek wątku

Zestawienie wszystkich prezesów

Wszyscy prezesi Czarnych
Prezes	Od	Do
inż. Kazimierz Sołtysiński	sierpień 1903	początek 1907
Józef Wróbel	początek 1907	lipiec 1908
Marian Bilor	lipiec 1908	grudzień 1908
dr Władysław Hojnacki	grudzień 1908	listopad 1911
red. Bronisław Laskowski	listopad 1911	marzec 1912
dr Leonard Stahl	marzec 1913	styczeń 1924
dr Zygmunt Rucker	22 stycznia 1924	1925
Taeusz Höflinger	1925	1928
Adam Koc	1928	1932
Ignacy Cieślikowski	1932	1934
dr Zdzisław Stroński	20 stycznia 1934	9 lutego 1936
płk Ludwik Bittner	9 lutego 1936	styczeń 1938
Ludwik Frankowski	21 stycznia 1938	21 października 1938
płk Ludwik Bittner	21 października 1938	do końca

Na górę strony | Początek wątku

Klubowe rekordy

• Najwięcej meczów w barwach - 143 Franciszek Chmielowski
• Najwięcej goli - 56 Rochus Nastula
• Królowie strzelców - Rochus Nastula w sezonie 1929
• Najmłodszy zawodnik - Antoni Wronka, 17 lat 87 dni
• Najmłodszy strzelec gola - Antoni Wronka, 17 lat 97 dni
• Najstarszy zawodnik - Stefan Witkowski, 38 lat 298 dni
• Najstarszy strzelec gola - Stefan Witkowski, 36 lat 188 dni
• Najwyższa wygrana w lidze - 6:0 z 1.FC Katowice 16 czerwca 1929 w Katowicach
• Najwyższa porażka w lidze - 0:8 z Cracovią 1 listopada 1929 w Krakowie

Na górę strony | Początek wątku

Inne sekcje

Czarni posiadali wiele sekcji poza piłkarską. Hokeiści w barwach "Powidlaków" zdobyli w 1935 roku mistrzostwo. W klubie działały także sekcje: bokserska, tenisowa, narciarska, lekkoatletyczna.

• Mistrzostwa Polski w hokeju na lodzie:
  • 1 miejsce (1): 1935
  • 2 miejsce (2): 1934

Na górę strony | Początek wątku

Przypisy

Na górę strony | Początek wątku

Bibliografia

• Gowarzewski Andrzej: Wilno i Lwów w ekstraklasie. Dzieje polskego futbolu kresowego. GiA, Katowice, 1997. ISBN 83-905424-1-2. 
• Monografia 9-lecia. „Wędrowiec”, 20 lutego 1912. Lwów (pol.). 
• Monografia 20-lecia. „Wiadomości Sportowe”, 25 czerwca 1923. Kraków (pol.). 
• Historia lwowskiej piłki nożnej (pol.). lwow.home.pl. [dostęp 14 listopada 2009].

Linki zewnętrzne

• Informacja o klubie na stronie UkrSoccerHistory (ang. • ros. • ukr.)