Daniel Kęszycki

Daniel Kęszycki (ur. 1 lipca 1884 w Londynie, zm. 29 października 1936 w Poznaniu) - ziemianin, właściciel majątku w Błociszewie koło Śremu, działacz narodowy, uczestnik powstania wielkopolskiego, konsul generalny RP w Opolu.

Rodzina i młodość spędzona za granicą

Daniel Kęszycki urodził się w Anglii. Jego ojciec, Stefan Kęszycki, syn ziemiańskiego rodu osiadłego w Błociszewie, po udziale w powstaniu styczniowym wyemigrował z kraju, pracował jako lekarz okrętowy na irlandzkim statku (pływał między innymi po morzach Dalekiego Wschodu). Matką Daniela Kęszyckiego była Irlandka Margaret Murphy, która zmarła pięć lat po ślubie. Ojciec Stefan, który tymczasem dorobił się sporego majątku, przeniósł się do Francji, gdzie ożenił się po raz drugi z Estellą D'Epouville i zakupił rezydencję w Ville d'Avray. Daniel Kęszycki ukończył w stopniu porucznika Królewską Akademię Marynarki Handlowej w Londynie, po kilkuletniej służbie awansował na stopień kapitana. Podobnie jak jego ojciec pływał po morzach i oceanach całego świata.

Przyjazd do Polski

Po śmierci ojca Daniel został sprowadzony przez swoją babkę Florentynę (matkę Stefana) do Polski i w 1908 r. objął rodzinny majątek składający się z Błociszewa i Gaju koło Śremu oraz Polwicy w powiecie średzkim. Odbył praktyki rolnicze w dobrach hr. Krzysztofa Mielżyńskiego w Brzóstowni i Mchach. Na początku nie identyfikował się z polskością, po polsku mówił słabo, lepiej znał język angielski, niemiecki i francuski, w którym później spisał swoje wspomnienia. Później (podobno pod wpływem lektury Sienkiewicza) obudziły się w nim patriotyczne uczucia. Swoją antypruską postawę okazał, między innymi wieszając w swoim pokoju podczas I wojny światowej portret króla Wielkiej Brytanii Jerzego V. Bardzo unowocześnił swój majątek, sprowadzał maszyny, traktory, podłączył Błociszewo do sieci elektrycznej i telefonicznej.

Widok pałacu w Błociszewie w 1912 r., wkrótce po objęciu go przez Daniela Kęszyckiego

Udział w powstaniu wielkopolskim

Kiedy wybuchło powstanie wielkopolskie, Daniel Kęszycki wziął w nim czynny udział. Jeszcze przed wybuchem powstania w Poznaniu 27 grudnia 1918 r. Kęszycki działał w Tajnym Komitecie Obywatelskim, później przekształconym w Powiatową Radę Ludową, które w powiecie śremskim przygotowywały się do objęcia władzy po klęsce militarnej Niemiec. W ramach tych przygotowań w powiecie utworzono Straż Ludową, której Kęszycki został komendantem. Po wybuchu powstania 27 grudnia do starć w Śremie jednak nie doszło, ponieważ 30 grudnia niemiecki garnizon w Śremie skapitulował bez walki. Następnie śremską Straż Ludową przekształcono w regularne wojsko powstańcze, tzw. batalion śremski. Za zgodą dowódcy batalionu Stefana Chosłowskiego Daniel Kęszycki złożył komendę Straży Ludowej i w batalionie został dowódcą sekcji czterech ciężkich karabinów maszynowych ze stanem osobowym około 50 żołnierzy. 6 stycznia 1919 r. razem z całym batalionem wyruszył na front, walczył na froncie zachodnim pod Zbąszyniem i Trzcielem , a później w lutym na froncie południowym pod Rawiczem i Miejską Górką.

Podczas powstania Daniel Kęszycki również aktywnie działał w Naczelnej Radzie Ludowej w Poznaniu, w której był zwolennikiem walki zbrojnej, przeciwnym polityce ugodowej. Po walkach na froncie w lutym 1919 r. powrócił do Poznania, gdzie w Naczelnej Radzie Ludowej pracował jako tłumacz języka angielskiego, a od 1 marca był też szefem biura łączności i tłumaczem Komisji Międzysojuszniczej, powołanej przez konferencję pokojową w Paryżu, która tego dnia przybyła do Poznania dla zbadania sytuacji społeczno-politycznej w Wielkopolsce.

Udział w powstaniach śląskich

Zdolności organizacyjne, jakie Daniel Kęszycki wykazał w Poznaniu, sprawiły, że Wojciech Korfanty w 1919 r. zaproponował mu pracę w Centralnym Biurze Informacyjnym w Katowicach. Następnie od 1 kwietnia 1920 r. do 31 marca 1922 r. pełnił funkcję konsula generalnego RP w Opolu, aktywnie działając na rzecz włączenia Górnego Śląska do Polski. Najpierw reprezentował Polskę wobec Komisji Międzysojuszniczej, która przybyła na Śląsk po I powstaniu śląskim, a podczas plebiscytu był przedstawicielem RP przy Komisji Plebiscytowej, ściśle współpracując z Wojciechem Korfantym. W owym gorącym okresie w historii Górnego Śląska był narażony na napady bojówek niemieckich, nosił też przy sobie kastety, których często musiał używać w obronie własnej. Kiedy Komisja Plebiscytowa planowała niekorzystny dla Polski podział Górnego Sląska, przekazał poufną informację o tym Korfantemu, czego skutkiem było ogłoszenie strajku generalnego i wybuch III powstania śląskiego.

Z powrotem w Błociszewie

Po powrocie ze Śląska Daniel Kęszycki krótko pełnił urząd Wysokiego Komisarza RP w Wolnym Mieście Gdańsku, po śmierci żony Julii z Ponikiewskich w 1923 wycofał się jednak z polityki, powrócił do Błociszewa i zajął się wychowaniem ośmiorga dzieci i prowadzeniem gospodarstwa. Udzielał się na rzecz lokalnej społeczności. Był członkiem Koła Powstańców Wojaków w Śremie, w Błociszewie i Gaju utworzył oddział "Krakusów", w którym krzewienie kultury fizycznej łączono z ćwiczeniami wojskowymi, zbudował strzelnicę i hipodrom i w swoim pałacu urządzał amatorskie przedstawienia teatralne. Kęszycki nadal też utrzymywał rozległe stosunki towarzyskie z wybitnymi działaczami politycznymi i osobistościami międzywojennej Polski. Gośćmi w Błociszewie bywali np. Wojciech Korfanty, Janusz Kusociński, Stefan Rowecki (późniejszy dowódca AK), Edward Raczyński (późniejszy prezydent RP w Londynie). W 1933 r. w czasopiśmie "Światowid" opublikował artykuł, w którym polemizował z twierdzeniami niemieckich historyków o niepolskim pochodzeniu Pomorza, przetłumaczył go też na język angielski i francuski i rozesłał do europejskich polityków i gazet.

Daniel Kęszycki zmarł w 1936 r. na zapalenie płuc w poznańskim szpitalu. Został pochowany w mundurze angielskiego marynarza w rodzinnym grobowcu w Błociszewie.

Wspomnienia

Daniel Kęszycki jest autorem wspomnień pisanych w oryginale po francusku, obejmujących lata 1918-1922. Wspomnienia te, będące interesującym źródłem do historii powstania wielkopolskiego i odrodzenia państwa polskiego w byłym zaborze pruskim, obejmują trzy części:

• Część I Wspomnienia z 1919/1922. Księga I. Udział Śremu w Powstaniu wielkopolskim została wydana w 1932 r. i obejmuje okres od końcowych miesięcy I wojny światowej do lutego 1919 r., kiedy to autor zakończył udział z bronią w ręku w powstaniu wielkopolskim.
• Część II Z dni powstania wielkopolskiego została wydana dzięki staraniom syna Wojciecha w 2005 r. i koncentruje się na opisie działalności Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu i wizycie Komisji Międzysojuszniczej. Książka zawiera też wybrane fragmenty z pierwszej części wspomnień.
• Część III miała dotyczyć działalności Kęszyckiego na Górnym Śląsku. Według syna Daniela Kęszyckiego, Wojciecha, rękopis tej części został ukryty przez niego w szybie wentylacyjnym pałacu w Błociszewie w listopadzie 1939 r. i dotychczas nie został odnaleziony.

Bibliografia

• Daniel Kęszycki, Wspomnienia z 1919/1922. Księga I. Udział Śremu w Powstaniu wielkopolskim, Śrem, 1932
• Daniel Kęszycki, Z dni powstania wielkopolskiego, Poznań, 2005
• Słownik biograficzny Śremu, red. Danuta Płygawko, Asam Podsiadły, Śrem, 2008

Linki zewnętrzne

• Wywiad z Marcinem Kęszyckim, wnukiem Daniela