Danina
Danina – świadczenie o charakterze przymusowym, funkcjonujące w średniowieczu, uiszczane monarsze przez poddanych.
Spis treści |
[edytuj] Początki danin
Początkowo danina składana była władzom centralnym z podległego terytorium. Nosiła wtedy nazwę trybutu. Gdy zaczęto ściągać daniny z pojedynczych gospodarstw, złożenie trybutu oznaczało uznawanie poddaństwa z zajmowanego terytorium. Taki charakter miały anglosaski danegeld, trybut składany przez Słowian Awarom oraz trybut monarchów piastowskich uiszczany cesarzom I Rzeszy.
[edytuj] Daniny jednostkowe
Wraz ze wzmacnianiem się stosunków społecznych i relacji poddani – monarcha, trybut został zastąpiony przez daninę uiszczaną w naturze lub pieniądzach przez pojedynczych właścicieli gospodarstw (z dymu lub z radła). Daniny były podstawowymi elementami realizowania prawa książęcego.
Daniny składano do grodów, gdzie dobra z tego tytułu uzyskiwane były częściowo kierowane do tezauryzacji, częściowo do konsumpcji przez dwór monarszy, zaś częściowo redystrybuowane (np. żywność i napoje trafiały do karczm, wówczas należących wyłącznie do monarchy).
[edytuj] Rodzaje danin
- Danina opolna – uiszczana w postaci jednej sztuki bydła od opola
- Dań – danina z miodu
- Podworowe, podymne, poradlne – uiszczana najczęściej w nierogaciźnie (ew. nazwa dla wyjątku – powołowe) danina
[edytuj] Schyłek danin
W domenie monarszej daniny przybrały funkcję renty gruntowej, zaś w dobrach świeckich i kościelnych, na przestrzeni wieków od XII do XIV, daniny składane monarsze zostały stopniowo zniesione na mocy immunitetów ekonomicznych lub przekształcone w formy spłacania renty feudalnej.
[edytuj] Bibliografia
- Słownik historii Polski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1969
- Juliusz Bardach, Bogusław Leśnodorski, Michał Pietrzak: Historia ustroju i prawa polskiego. Warszawa: LexisNexis, 2009, s. 91 – 92. ISBN 978-83-7620-192-4.
