Dante Alighieri
| Dante Alighieri | |
 Portret Dantego pędzla Botticellego |
|
| Data i miejsce urodzenia | maj lub czerwiec 1265 Florencja |
| Data i miejsce śmierci | 13. lub 14 września 1321 Rawenna |
| Narodowość | Włoch |
| Dziedzina sztuki | poezja |
| Ważne dzieła | Boska Komedia |
Dante Alighieri OFS (ur. w maju lub czerwcu 1265 we Florencji, zm. 13 lub 14 września 1321 w Rawennie) − włoski poeta, filozof, polityk, kodyfikator języka włoskiego, humanista, tercjarz franciszkański[1].
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Urodził się we Florencji w rodzinie z niższej warstwy arystokracji. Nazwisko Alighieri pochodzi od gockiego Aldiger, które nosiła jego babka z Ferrary[2]. Ród Dantego należał do partii gwelfów; on sam przystał do frakcji białych. Rozpoczął studia retoryki, gramatyki, filozofii, literatury oraz teologii, później studiował wnikliwie filozofię i teologię. Był członkiem ruchu poetyckiego Dolce stil nuovo. Znał i przyjaźnił się z wieloma jego członkami, między innymi Guido Cavalcantim. Około roku 1285 ożenił się z Gemmą di Manetto Donati, która urodziła mu troje (a być może czworo) dzieci. Wcześniej przeżył nieszczęśliwą miłość. Wybranką jego była Beatrycze Portinari, która to przeprowadza go w Boskiej komedii przez Niebo. W latach 1295 – 1300 zaangażował się politycznie, co zostało uwieńczone powołaniem go na urząd priora w roku 1300.
Obywatel Florencji. Musiał ją opuścić, ponieważ frakcja polityczna białych w partii gwelfów przegrała walkę z frakcją czarnych. W efekcie tego został oskarżony, skazany na grzywnę i dwa lata wygnania. Dante nie zapłacił grzywny, przez co ściągnął na siebie karę dożywotniego wygnania, a w przypadku powrotu - spalenie na stosie[3]. Przez resztę życia błąkał się po różnych dworach Włoch i rozwijał talent pisarski. Nigdy jednak nie powrócił do swojej ojczyzny. Zmarł w Rawennie.
[edytuj] Boska Komedia
Najbardziej znanym utworem Dantego jest Boska Komedia – wizjonerski poemat o podróży przez Piekło, Czyściec i Raj, w którym zawarł kwintesencję średniowiecznej myśli kulturalnej i filozoficznej. Dzieło to zostało również nasycone licznymi współczesnymi wątkami z życia społecznego i politycznego.
Widoczna jest w Boskiej Komedii fascynacja symboliką liczb, przede wszystkim liczbami 3 i 9. Zarówno Piekło, Czyściec oraz Raj mają po 9 poziomów (3x3).
Jako pierwszy pisał w dialekcie toskańskim, co uznano za skandal. W tamtym okresie języki narodowe nie figurowały jako literackie, tworzono wyłącznie po łacinie. Dante uważał, że powinno się ją stosować w rozprawach naukowych. Ten pogląd przyjął się w całej Europie.
Dzieło pierwotnie nosiło tytuł "Komedia", którym w średniowieczu określano utwory o szczęśliwym zakończeniu. Dopiero około roku 1500 dodano do tytułu epitet Boska. Stąd obydwa wyrazy zapisujemy wielkimi literami.
Do Piekła, I części Boskiej Komedii, nawiązuje związek frazeologiczny "sceny dantejskie", oznaczający wydarzenia wstrząsające, straszne, budzące grozę; wyrażenie określa zazwyczaj zachowania się tłumu ogarniętego paniką, rozpaczą, w momencie katastrofy, kataklizmu.
[edytuj] Twórczość Dantego
[edytuj] W języku włoskim
- Commedia Divina (Boska Komedia), wyd. 1472
- Convivio (Biesiada)
- Detto d'Amore (Słowa miłosne)
- Il Fiore (Kwiat)
- Vita nuova (Nowe życie)
- Le Rime (Rymy)
[edytuj] W języku łacińskim
- De monarchia (Monarchia)
- De vulgari eloquentia (O języku ludowym)
- Eclogues
- Epistolae
- Quaestio de aqua et de terra
[edytuj] Dante i muzyka
Dante wielokrotnie wypowiadał się o muzyce z wielkim entuzjazmem. Jego poezja inspirowała wielu kompozytorów. W XVI w. do jego poezji komponowano liczne madrygały. W XIX i XX w. jego liryki, a przede wszystkim Boska komedia, zainspirowały kilkadziesiąt utworów w różnych gatunkach, wśród nich Symfonię Dantejską Franciszka Liszta, fantazję symfoniczną Francesca da Rimini Piotra Czajkowskiego, operę Francesca da Rimini Sergieja Rachmaninowa, operę Gianni Schicchi Giacomo Pucciniego. Także w XXI wieku nie ustała fascynacja językiem staro-włoskim czego przykładem jest francuska piosenkarka Emma Shapplin, której twórczość: płyty Carmine Meo i Etterna, nagrane w języku Dantego, rozeszły się w wielomilionowych nakładach.
Przypisy
- ↑ Terziari francescani: Opere e personaggi famosi (wł.). www.ofsvialepiave.jimdo.com. [dostęp 2011-11-23].
- ↑ H.S.Chamberlain: Foundations of the Nineteenth Century, vol. I, Introduction (lorda Redesdale'a), s. xli, Elibron Classics 2005.
- ↑ Średniowieczna myśl polityczna. rogalinski.com.pl Blog Dziennikarski, 7 kwietnia 2010. [dostęp 23 września 2011].
[edytuj] Zobacz też
Ilustracje i media w Wikimedia Commons
Teksty źródłowe w Wikiźródłach
Cytaty w Wikicytatach[edytuj] Linki zewnętrzne
- Boska Komedia online (wł.)
- Liber Liber biblioteca telematica (wł.)
- Dante original texts and translations (wł.)
- Dante Alighieri – utwory (ang.)
