Dao
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Dao | |
| Nazwa chińska | |
| Hanyu pinyin | dào |
| Wade-Giles | tao |
| Zn. tradycyjne | 道 |
| Zn. uproszczone | 道 |
Dao (tao) – podstawowe pojęcie filozofii chińskiej, kluczowe dla taoizmu, ale używane również przez inne kierunki m.in. konfucjanizm. W zależności od autora i szkoły terminowi Dao przypisywane są bardzo różne znaczenia, od „uniwersalnej zasady kierującej wszechświatem” po „metodę postępowania [danej osoby]”.
Spis treści |
[edytuj] Pochodzenie terminu
| Część serii na temat Taoizmu |
|
 |
|
| Wierzenia | |
|---|---|
| Dao · De | |
| Wuji · Taiji | |
| Yin i yang · Wu xing | |
| Qi ·Neidan | |
| Wu wei | |
| Święte księgi | |
| Daodejing · Zhuangzi | |
| Liezi · Daozang | |
| Główni myśliciele | |
| Laozi · Zhuangzi | |
| Zhang Daoling · Zhang Jiao | |
| Ge Hong · Chen Tuan | |
| Wang Chongyang | |
| Szkoły | |
| Wudoumi Dao · Tianshi Dao | |
| Shangqing · Lingbao | |
| Quanzhen · Zhengyi Dao | |
| Xuanxue | |
Sam termin dao jest znacznie starszy niż taoizm. Znak dao (道) pojawia się już w inskrypcjach wróżebnych sprzed ok. 3 tys. lat. Oznaczał wówczas drogę łączącą Niebo z Ziemią[1].
[edytuj] Interpretacje i znaczenia
[edytuj] Konfucjanizm
- Dao pojawia się już w Księdze dokumentów z VI w p.n.e., uznanej przez konfucjanizm za klasykę (patrz: pięcioksiąg konfucjański. Znaczy on tam tyle, co model zachowania, słuszna droga, droga Nieba[2].
- U Konfucjusza dao znaczy tyle co nauka lub mądrość, przekazywana drogą ustną (w klasycznym chińskim inne znaczenie dao to wypowiedzieć). W Dialogach konfucjańskich czytamy: Mistrz rzekł: O, Zengzi! Moje dao, jedną myślą wszystko przenika. Zengzi powiedział: Zaprawdę tak jest[3].
- W idealistycznym ujęciu konfucjanizmu Mencjusza dao jest wzorcem moralnym, Drogą, którą Niebo odcisnęło w sercu człowieka[4].
- W realistycznym ujęciu konfucjanizmu według Xunzi dao powinno być obowiązkowym obiektem badań przez mędrca; jest miarą wszystkich rzeczy[4].
[edytuj] Taoizm
- Zasada leżąca u podstawy wszechświata, ciągle się zmieniająca. Nie można jej zdefiniować, gdyż każda definicja byłaby jedynie przybliżeniem, ponadto jej wprowadzenie spowodowałoby zmianę wszechświata, a więc i definiowanego dao. Mówią o tym pierwsze słowa księgi Daodejing: „Dao, które mogłoby zostać wypowiedziane nie jest wiecznym dao”. Po chińsku dao oznacza także powiedzieć, tak więc wers ten w oryginale brzmi szczególnie paradoksalnie – „Dao, które można dao, nie jest wiecznym dao” (chiń. 道可道非常道). Harmonia z dao (utożsamiana czasem ze znanym w innych wschodnich filozofiach oświeceniem) jest ostatecznym celem taoisty.
- Zgodnie ze źródłosłowem dao oznacza w taoizmie i konfucjanizmie także właściwą drogę życia, drogę cnoty (de).
[edytuj] Psychologia analityczna
Carl Gustav Jung, w swojej przedmowie wydania księgi Daodejing, uznał pojęcie dao za synonim terminu indywiduacja[5].
Przypisy
- ↑ Frederico Avanzini, Religie Chin, WAM, Kraków, 2004, str. 135
- ↑ Frederico Avanzini, Religie Chin, WAM, Kraków, 2004, str. 135-136
- ↑ Dialogi konfucjańskie, IV, 15
- ↑ 4,0 4,1 Frederico Avanzini, Religie Chin, WAM, Kraków, 2004, str. 136
- ↑ Leszek Kolankiewicz: Wstęp. Carl Gustaw Jung - wędrowiec Wschodu. W: Carl Gustav Jung: Podróż na Wschód. Leszek Kolankiewicz (red.). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Pusty Obłok, 1989, s. 17. ISBN 83-85041-09-5.
