Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela
Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela została uchwalona 26 sierpnia 1789 r. przez Konstytuantę. Stworzona przez rewolucję francuską, wywodziła się z filozoficznych i politycznych nurtów oświecenia i masonerii (Rousseau, Wolter, Diderot, J. Locke).
Spis treści |
[edytuj] Geneza
W trakcie trwania Wielkiej Rewolucji Deklaracja stanowiła jej podstawowy dokument programowy. Zredagowana według projektu Lafayette'a była wyrazem zmian zachodzących we Francji. Z 4 na 5 sierpnia Konstytuanta znosząc ustrój feudalny dała początek nowej ery w państwowości tego kraju. Wydanie samej Deklaracji było tylko początkiem szerokiego zakresu prac jakie zostały podjęte.
[edytuj] Rozwiązania szczególne
W jej treści można było wyodrębnić dwie podstawowe grupy zagadnień:
- Zasady organizacji państwa:
- suwerenność narodu francuskiego
- trójpodział władzy (wzorowana na podziale Monteskiusza)
- Wolności i prawa obywatelskie (fundamentalne i nienaruszalne):
- wolność fizyczna i duchowa (wolność słowa i wyznania)
- prawo własności
- bezpieczeństwo
- opór przeciwko wszelkim formom ucisku
- równość wobec prawa i sądu
- nietykalność osobistą
- równy dostęp do urzędów i stanowisk
[edytuj] Cel
Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela miała na celu zapobieganie nadużyciom władzy (jakie występowało w monarchii absolutnej) umacniając podstawy nowego burżuazyjnego porządku.
Była daleko posuniętym osiągnięciem z dziedziny praw człowieka, dając im konstytucyjną wręcz gwarancję.
Deklaracja pojawiła się w preambule Konstytucji francuskiej z 1791 r. i stanowiła inspirację dla powstających konstytucji w niektórych państwach.
[edytuj] Prawa mężczyzn i prawa kobiet
Zapisy Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela obejmowały równouprawnieniem jedynie mężczyzn. Wbrew apelom Nicolas de Condorcet'a Konstutuanta odrzuciła objęcie kobiet prawami człowieka, co skłoniło Olimpię de Gouges do opublikowania Deklaracja Praw Kobiety i Obywatelki we wrześniu 1791 roku.
[edytuj] Bibliografia
- Sójka-Zielińska K., Historia prawa, wyd. 4, Warszawa 1993.
- Krystyna Kamińska, Andrzej Gaca, Historie powszechna ustrojów państwowych, TNOiK 2002.
