Deklaracja praw
 |
Ten artykuł od 2011-09 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Deklaracja praw (ang. Bill of Rights) – wydana w Anglii w 1689. Zaprzysiągł ją Wilhelm III Orański. Została zaakceptowana przez parlament 16 grudnia 1689 roku.
W trzynastu punktach wyliczała podstawowe nadużycia władzy, popełnione przez dynastię Stuartów. Jednocześnie przy każdym z tych punktów sformułowano nowe zasady prawne, które odnosiły się do uprawnień monarszych. Ich celem było zapobieżenie nawrotowi absolutyzmu.
Najważniejsze postanowienia Bill of Rights:
- król nie mógł wykonywać prawa suspensy (czyli zawieszania ustaw parlamentu wobec wszystkich osób) bez zgody parlamentu;
- bezwzględny zakaz udzielania dyspensy (czyli uchylania ustaw parlamentu w odniesieniu do niektórych osób bądź czynności);
- król nie mógł nakładać podatków bez zgody parlamentu;
- zakaz utrzymywania stałej armii w czasie pokoju;
- poddani mogli odtąd wnosić petycje w sprawach zarówno publicznych, jak i prywatnych;
- postulat częstszego zwoływania sesji parlamentu oraz wprowadzenie wolności słowa oraz debat;
- zniesiono restytuowany przez Jakuba II Sąd Wysokiej Komisji;
- postulat powoływania na sędziów przysięgłych ludzi uczciwych, którzy nie są stronnikami monarchy.
W roku 1690 rozszerzono postanowienia Bill of Rights o dalsze dwa:
- władca, przed wstąpieniem na tron, miał potępić katolicki dogmat o transsubstancjacji;
- królem nie mógł zostać katolik, ani też osoba wstępująca w związek małżeński z przedstawicielem tego wyznania.
Od momentu wydania przedmiotowego dokumentu faktyczna władza w państwie należała zatem do parlamentu. Władza królewska poddana została bowiem kontroli parlamentu, co uczyniło Anglię pierwszą na świecie monarchią parlamentarną. Religią panującą pozostał anglikanizm, a katolicy nie mogli piastować urzędów państwowych.
