Diafora

Diafora (gr. diaphorá – przesunięcie, różnica) – figura retoryczna polegająca na powtarzaniu tego samego wyrazu, jednak za każdym razem w innym jego znaczeniu, budując w ten sposób kalambur, grę słów. Diafora może być zbliżona do tautologii lub pleonazmu (określana jest wtedy mianem dilogii), np.:

Matka jest matką.

Różnice semantyczne w diaforze mogą być słabo zarysowane, np.:

Chleb jest chlebem codziennym. (Z. Bieńkowski, Wstęp do poetyki, II)

Niektóre diafory zestawiają ze sobą słowa o całkowicie różnym znaczeniu, których podobieństwo tkwi w ich homonimii, np.:

Kiosk z gazetami rzuca cień palmy / Patrzmy słuchajmy i palmy (A. Ważyk, Tramwaj)

Bibliografia

• Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. T. 1: A–M, Warszawa 1989, s. 186. ISBN 83-01-01520-9. ISBN 83-01-05368-2
• Głowiński M., Kostkiewiczowa T., Okopień-Sławińska A., Sławiński J., Podręczny słownik terminów literackich, Warszawa, 1996, s. 44, 46. ISBN 83-85254-34-X