Dialekty nowoaramejskie
Dialekty nowoaramejskie – zespół języków i dialektów stanowiących najpóźniejszą fazę rozwojową języka aramejskiego. Pierwsze świadectwa pisane, w których występują wyraźnie nowoaramejskie cechy językowe, pochodzą z XVI wieku. Języki te były używane na obszarze rozciągającym się od Syrii po Iran.
Ponieważ użytkownicy języków nowoaramejskich – bliskowschodni chrześcijanie i żydzi – podlegali licznym prześladowaniom ze strony muzułmańskiej większości, wiele spośród tych języków jest obecnie zagrożonych lub wręcz na granicy wymarcia.
Dialekty nowoaramejskie dzielą się na cztery grupy:
- zachodnia – używana w trzech wsiach na terenie Syrii (Maalula, Bakh'a i Jubb'adin)
- centralna – używana w Turcji (prowincja Mardin), obejmująca języki turoyo i niedawno wymarły mlahsô
- północno-wschodnia (zwana też NENA od North-Eastern Neo-Aramaic) – obejmująca liczne języki używane przez żydów i chrześcijan z terenu Kurdystanu, Iraku, Azerbejdżanu, Iranu
- nowomandejska – używana przez współczesnych mandejczyków
Cechą dialektów nowoaramejskich szczególnie przykuwającą uwagę badaczy jest unikalny na tle języków semickich system czasownikowy, w którym odmiana koniugacja oparta jest na dawnych imiesłowach np. domax-no "śpię" (dosł. śpiący-ja), mḥalaq-li "rzuciłem" (dosł. rzucony-dla mnie), ptīḫ-lē "on otworzył" (otwarty-dla niego).
[edytuj] Bibliografia
M. Tomal. "Nowoaramejski – język irackich chrześcijan i żydów" [w:] Niemuzułmańskie mniejszości Iraku : historia, kultura, problemy przetrwania, red. Michael Abdalla. Wydawnictwo Poznańskie: Poznań 2008.
