Diecezja pomezańska
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: ujednoznacznić linki do dekanatów i biskupów. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Diecezja pomezańska – jedna z czterech diecezji pruskich położona pomiędzy Warmią a ziemią chełmińską. Katedrą diecezjalną była katedra w Kwidzynie.
Na początku XV w. w diecezji pomezańskiej było 235 parafii skupionych w 16 dekanatach.
Po sekularyzacji państwa krzyżackiego i swojej konwersji w 1525 roku książę pruski Albrecht Hohenzollern przystąpił do propagowania luteranizmu. W latach 1542-1543 brał udział w wizytacjach kościelnych w towarzystwie biskupa Jerzego Polentza z Sambii i Speratusa z Pomezanii. Sekularyzacji kraju i reformacji w diecezji pomezańskiej sprzeciwiła się jedynie kapituła pomezańska, natomiast niższe duchowieństwo przyjęło nowe wyznanie. Biskupi sambijski i pomezański opublikowali tzw. agendę pt. „Artikel der Ceremonien und anderen kirchenordung”, w której czytanie Pisma Świętego miało odbywać się tylko w języku niemieckim. Podobnie kazania, śpiewy i sakramenty święte mogły być sprawowane tylko w tym języku. Nakazano ograniczenie liczby świąt kościelnych oraz udzielanie chrztu świętego tylko w kościele.
W wyniku rozwoju protestantyzmu zanikła diecezja pomezańska, a jej parafie zostały w 1577 r. objęte administracją biskupów chełmińskich, co zostało potwierdzone przez Stolicę Apostolską w 1601 r.
Obecnie tradycje diecezji pomezańskiej kontynuuje diecezja elbląska. Ponad 90% jej terytorium to dawna diecezja pomezańska. Jej siedzibą były Kwidzyn i Prabuty, mieszczące dzisiaj konkatedry diecezji elbląskiej. Znaczenie kwidzyńskiej katedry wzrosło, kiedy znalazł się tam grób błogosławionej Doroty z Mątowów. Do jej grobu pielgrzymował m.in. Władysław Jagiełło, który odwiedził Kwidzyn po zwycięstwie pod Grunwaldem.
Spis treści |
[edytuj] Dekanaty diecezji pomezańskiej na początku XV wieku
Dekanaty:[1]
- dekanat Żuławki
- dekanat Dąbrówno
- dekanat Miłomłyn
- dekanat Zalew
- dekanat Dzierzgoń
- dekanat Jasna
- dekanat Morąg
- dekanat Ostróda
- dekanat Postolin
- dekanat Zwierzewo
- dekanat Trumiejki
- dekanat Gnojewo
- dekanat Olsztynek
- dekanat Nidzica
- dekanat Działdowo
[edytuj] Lista biskupów pomezańskich
Biskupi pomezańscy:[2]
- katoliccy
- 1217 -biskup Chrystian z Zantyru
- 1249-1254 – Ernest von Torgau OP
- 1254-1285 – Albert OFM
- 1277/78-1292 – Henryk (wybrany przeciwko biskupowi Albertowi)
- 1286-1302 – Henryk
- 1303-1309 – Chrystian
- 1309-1321 – Ludeko
- 1322-1332 – Rudolf
- 1333-1346 – Berthold
- 1346-1360 – Arnold
- 1360-1376 – Mikołaj I
- 1376-1409 – Jan I Moench
- 1409-1417 – Jan II Rieman
- 1417-1427 – Gerhard Stolpmann
- 1428-1440 – Jan III Winkler
- 1440-1464 – Kacper Linke
- 1464-1466 – Mikolaj II (biskup elekt)
- 1466-1478 – Wincenty Kiełbasa (biskup chełmiński, administrator diecezji pomezańskiej)
- 1479-1501 – Jan IV von Lassen
- 1501-1521 – Hiob von Dobeneck
- 1521-1523 – Achilles de Grotis
- protestanccy
- 1523-1529 – Erhard von Queis (od 1526 biskup protestancki)
- 1530-1551 – Paweł Speratus (biskup protestancki)
- 1561-1574 – Jerzy von Vehediger (biskup protestancki)
- 1575-1587 – Jan V Wigand (biskup protestancki, po 1587 zniesienie biskupstwa i jego ostateczna sekularyzacja)
Po 1577 roku opiekę nad katolikami w diecezji pomezańskiej pełnili biskupi chełmińscy. W 1601 roku papież Klemens VIII dokonał inkorporacji katolickiej diecezji pomezańskiej do diecezji chełmińskiej.
Przypisy
- ↑ A. Radzimiński, Podziały kościelne, [w:] Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach. Podziały administracyjne i kościelne w XIII-XVI wieku, pod red. Z. H. Nowaka, Toruń 2000, s. 73.
- ↑ Tadeusz Wiśniewski: Katedra i zamek kapituły biskupstwa pomezańskiego w Kwidzynie. Przewodnik. Kwidzyn: Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kwidzyńskiej, 1994, s. 28.
