Diecezja tarnowska

Diecezja tarnowska
Katedra w Tarnowie
Państwo	Polska
Siedziba	Tarnów
Wyznanie	katolickie
Kościół	rzymskokatolicki
Metropolia	krakowska
Katedra diecezjalna	Katedra w Tarnowie
Biskup diecezjalny	bp Andrzej Jeż (nominat)
Biskup pomocniczy	bp Wiesław Lechowicz
Biskup senior	bp Władysław Bobowski
Dane statystyczne (2009)
Liczba wiernych	1.119.740
Liczba kapłanów	1395
Liczba dekanatów	43
Liczba parafii	446
Powierzchnia	7.566 km²
Strona internetowa

Diecezja tarnowska (łac. Dioecesis Tarnoviensis) – jedna z 4 diecezji rzymskokatolickich metropolii krakowskiej w Polsce.

Historia

Diecezja tarnowska została samowolnie utworzona przez Józefa II dnia 20 września 1783 roku. Kanonicznie potwierdził ją papież Pius VI dnia 13 marca 1786 roku bullą In suprema beati Petri cathedra. III rozbiór Polski w 1795 roku i włączenie do posiadłości habsburskich Krakowa zadecydowało w głównej mierze o zniesieniu diecezji tarnowskiej i przeniesieniu kapituły katedralnej do Kielc, na mocy bulli papieża Piusa VII Indefessum personarum regia dignitate fulgentium z dnia 13 czerwca 1805 roku. Kolejna bulla Operosa atque indefessa z dnia 24 września 1805 roku podzieliła terytorium diecezji tarnowskiej między dwa biskupstwa: krakowskie i przemyskie. W 1821 bullą Studium paterni affectus z dnia 20 września 1821 Pius VII erygował diecezję w Tyńcu. Na mocy kolejnej bulli papież Leona XII Sedium episcopalium translationes z dnia 23 kwietnia 1826 stolicę diecezji przeniesiono z Tyńca do Tarnowa i diecezja otrzymała nazwę tarnowskiej. W 1992 roku za sprawą dekretu Stolicy Apostolskiej O ustanowieniu i określeniu granic diecezji i prowincji kościelnych w Polsce przyłączono do nowo tworzącej się diecezji rzeszowskiej 49 parafii z dekanatów: Biecz, Gorlice-Południe, Gorlice-Północ, Kolbuszowa i Ropczyce, zaś do diecezji sandomierskiej dekanat Baranów Sandomierski.

Biskupi

• biskup diecezjalny: bp Andrzej Jeż (nominat)
• administrator diecezji biskup pomocniczy / wikariusz generalny : bp Wiesław Lechowicz (od 2011 / 2007)
• biskup senior: bp Władysław Bobowski (senior od 2010)

Instytucje diecezjalne

• Kuria diecezjalna
• Wyższe Seminarium Duchowne
• Muzeum Diecezjalne w Tarnowie
• Radio RDN Małopolska
• Wydawnictwo Biblos

Główna świątynia

• Bazylika katedralna Narodzenia NMP w Tarnowie

Patroni

Pierwszorzędni

• Najświętsza Maryja Panna w tajemnicy Narodzenia
• Święty Stanisław Szczepanowski, Biskup i Męczennik

Drugorzędni

• Święty Andrzej Świerad, Wyznawca
• Święty Benedykt, Męczennik
• Święta Kinga, Dziewica

Zakony

Zakony męskie

Bonifratrzy (OH) Cystersi (OCist) Dominikanie (OP) Filipini (COr) Franciszkanie (OFM) Franciszkanie (OFMCap.) Jezuici (SI) Karmelici (OCarm)

Misjonarze (CM) Pallotyni (SAC) Redemptoryści (CSsR) Salezjanie (SDB) Sercanie (SCJ) Stowarzyszenie Misji Afrykańskich (SMA) Synowie Maryi (SNMN) Zgromadzenie Ducha Świętego (CSSp)

Zakony żeńskie

Albertynki (SAPU) Baptystynki (CSGB) Benedyktynki Bernardynki (OSF-B) Córki Bożej Miłości (FDC) Dominikanki (OP) Elżbietanki (CSSE) Felicjanki (CSSF) Franciszkanki Misjonarki Maryi (FMM) Franciszkanki od Cierpiących

Józefitki (CSSJ) Kanosjanki (FdCC) Karmelitanki Bose (OCD) Karmelitanki Dzieciątka Jezus (CSCII) Karmelitanki Misjonarki Terezjanki Klaryski (OSC) Loretanki (CSBML) Michalitki (CSSMA) Misjonarki Chrystusa Króla (MChR) Nazaretanki (CSFN)

Niepokalanki (SIC) Oblatki (OSJ) Pasterki (CSDP) Prezentki Rodziny Maryi (CSFFM) Sacré Coeur (RSCJ) Serafitki (CMBB) Sercanki (SSCJ) Siostry De Notre Dame (SSND) Siostry Opatrzności Bożej (SDP)

Siostry Wspomożycielki Szarytki Sługi Jezusa (AI) Służebnice Ducha Świętego (SSpS) Służebniczki Dębickie (sł. BDNP) Służebniczki Starowiejskie Urszulanki (USJK) Urszulanki Unii Rzymskiej (OSU) Zmartwychwstanki (CR)

Świeckie Instytuty Życia Konsekrowanego

Instytut Niepokalanej Matki Kościoła Instytut Wynagrodzicielek Sercu Jezusa i Maryi

Ciekawostki

• Diecezja tarnowska jest drugą w Polsce (po archidiecezji krakowskiej) pod względem liczby dekanatów (43) wchodzących w skład diecezji. W granicach diecezji tarnowskiej mieści się najwięcej parafii (446) spośród wszystkich diecezji.
• Muzeum Diecezjalne w Tarnowie jest najstarszym muzeum diecezjalnym w Polsce. Założone zostało w 1888 r. przez ówczesnego rektora tarnowskiego seminarium duchownego.
• Tarnowskie Wyższe Seminarium Duchowne jest największym polskim seminarium duchownym, do którego obecnie uczęszcza prawie 200. kleryków.

Linki zewnętrzne

• Diecezja tarnowska
• Wyższe Seminarium Duchowne w Tarnowie
• Diecezja tarnowska w bazie catholic-hierarchy.org (ang.)

Zobacz też

• Biskupi tarnowscy
• Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce
• Bazylika katedralna Narodzenia NMP w Tarnowie
• Nuncjatura Stolicy Apostolskiej w Polsce‎