Dmitrij Leluszenko

Dmitrij Daniłowicz Leluszenko Дмитрий Данилович Лелюшенко
Dmitrij Leluszenko w latach czterdziestych
generał armii
Data i miejsce urodzenia	2 listopada 1901 Nowokuźnieck, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci	20 lipca 1987 Moskwa, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby	1918–1987
Siły zbrojne	Armia Czerwona
Stanowiska	dowódca: 5. i 30. Armii, 1. i 3. Armii Gwardii, 4. Armii Pancernej Gwardii, d-ca Okręgów Wojskowych: Zakarpackiego, Zabajkalskiego, Uralskiego
Główne wojny i bitwy	wojna domowa w Rosji, wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa, wojna zimowa z Finlandią, Wielka Wojna Ojczyźniana: bitwa pod Moskwą, bitwa stalingradzka, bitwa o Dniepr, operacja lwowsko-sandomierska, operacja wschodniokarpacka, operacja wiślańsko-odrzańska, operacja śląska, bitwa o Berlin
Odznaczenia

Dmitrij Daniłowicz Leluszenko, ros. Дмитрий Данилович Лелюшенко (ur. 2 listopada 1901 w Nowokuźniecku, zm. 20 lipca 1987 w Moskwie) – Ukrainiec, radziecki dowódca wojskowy, generał armii, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1940, 1945) i Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (1970).

Życiorys

Urodził się we wsi Nowokuźnieck w obwodzie rostowskim w rodzinie chłopskiej.

W czasie wojny domowej w 1918 wstąpił do oddziału partyzanckiego Czerwonej Konnicy Borysa Dumenko walczącego przeciwko białym Kozakom. W 1919 wstąpił do Armii Czerwonej, gdzie w składzie 1. Armii Konnej walczył przeciwko wojskom gen. Antona Denikina, a później w wojnie polsko-bolszewickiej.

Po zakończeniu wojny domowej pozostał w wojsku, jako zawodowy oficer. W momencie rozpoczęcia w Armii Czerwonej tworzenia wojsk zmechanizowanych rozpoczął służbę w tych wojskach. W 1933 ukończył Akademię Wojenną im. M. Frunzego. Następnie był dowódcą batalionu a później pułku czołgów.

W czasie wojny zimowej w już w stopniu kombriga dowodził 29 Samodzielną Brygadą Czołgów. Wyróżnił się wtedy w walkach o przełamanie linii Mannerheima, za co 7 kwietnia 1940 został nagrodzony tytułem Bohatera Związku Radzieckiego.

W momencie rozpoczęcia agresji Niemiec na ZSRR dowodził 21 korpusem zmechanizowanym, walczącym nad rzeką Dźwiną. Jednak już w sierpniu 1941 został naczelnikiem ds. formowania wojsk pancernych w dowództwie wojsk pancernych.

W październiku 1941 został na rozkaz Józefa Stalina dowódcą utworzonego 1. Samodzielnego Korpusu Strzeleckiego Gwardii, którym dowodził w czasie bitwy pod Moskwą. Za zasługi w bitwie został mianowany dowódcą 5. Armii, która zajmowała pozycję obronne w rejonie Możajska. Funkcję tą pełnił jednak bardzo krótko, gdyż został ranny.

Po wyleczeniu z ran w listopadzie 1941 został dowódcą 30. Armii, która wchodziła w skład Frontu Zachodniego. Dowodząc tą armią wziął udział w kontrofensywie pod Moskwą w grudniu 1941, gdzie wyróżniła się ona w walkach o likwidację wybrzuszenia pod Klinem. Następnie brał udział w bitwie pod Rżewem w 1942 roku oraz w kontrofensywie pod Rżewem latem 1942.

W listopadzie 1942 został dowódcą 1. Armii Gwardii, którą dowodził w czasie kontrofensywy pod Stalingradem. 5 grudnia 1942 został dowódcą 3. Armii Gwardii, która powstała z przemianowania 1. Armii Gwardii. Wziął udział w bitwie o Dniepr zdobywając przyczółek pod Nikopolem.

W marcu 1944 został dowódcą 4. Armii Pancernej (17 marca 1945 została przemianowana na 4. Armię Pancerną Gwardii), którą dowodził do końca wojny. Dowodząc to armią wziął udział w oswobodzeniu prawobrzeżnej Ukrainy, operacji lwowsko-sandomierskiej, wschodniokarpackiej, wiślańsko-odrzańskiej. śląskiej i berlińskiej.

6 kwietnia 1945 został po raz drugi nagrodzony tytułem Bohatera Związku Radzieckiego.

5 maja 1945 dowodzona przez niego armia wzięła udział w operacji praskiej jako siły uderzeniowe 1 Frontu Ukraińskiego, które dotarły do Pragi 9 maja 1945 udzielając pomocy powstańcom.

Po zakończeniu II wojny światowej na kierowniczych stanowiskach w Armii Radzieckiej. Był kolejno dowódcą Zakarpackiego Okręgu Wojskowego (1953–1956), Zabajkalskiego Okręgu Wojskowego (1956–1958) i Uralskiego Okręgu Wojskowego (1958–1960). Następnie został przewodniczącym organizacji DOSAAF w latach 1960–1964. Później był w grupie generalnych inspektorów Ministerstwa Obrony ZSRR.

Napisał wspomnienia pt. Москва-Сталинград-Берлин-Прага. Записки командарма (wyd. I 1970)

Zmarł w Moskwie i został pochowany na cmentarzu Nowodziewiczym.

Odznaczenia

• Medal "Złota Gwiazda" Bohatera Związku Radzieckiego – dwukrotnie (7 kwietnia 1940, 6 kwietnia 1945)
• Order Lenina – czterokrotnie
• Order Rewolucji Październikowej
• Order Czerwonego Sztandaru – czterokrotnie
• Order Suworowa I klasy – dwukrotnie
• Order Kutuzowa I klasy – dwukrotnie
• Order Bohdana Chmielnickiego I klasy
• Order Wojny Ojczyźnianej I klasy
• Order "Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR" III stopnia
• Złota Gwiazda Bohatera Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (28 kwietnia 1970, ČSSR)
• Order Klementa Gottwalda (ČSSR)

Bibliografia

• B. Potyrała, W. Szlufik – Who is who? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940-1991, Wyd. WSP, Częstochowa 2001, ISBN 83-7098-662-5
• (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 14, s. 286, Moskwa 1969-1978
• (ros.) Велкая Отечественная война 1941-1945. Moskwa: Политиэдат, 1985. 
• Лелюшенко Дмитрий Данилович – Герои страны (ros.)