Dmitrij Ustinow

Dmitrij Fiodorowicz Ustinow Дмитрий Фёдорович Устинов
Znaczek Poczty ZSRR z marsz. Dmitrijem Ustinowem
Marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia	30 października 1908 Samara
Data i miejsce śmierci	20 grudnia 1984 Moskwa
Przebieg służby
Lata służby	1922–1984
Siły zbrojne	Armia Czerwona
Stanowiska	minister obrony ZSRR
Główne wojny i bitwy	II wojna światowa, Wielka Wojna Ojczyźniana
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Dmitrij Ustinow (w centrum po lewej) z Erichem Honeckerem, 1984

Dmitrij Fiodorowicz Ustinow, ros. Дмитрий Фёдорович Устинов (ur. 30 października 1908 w Samarze, zm. 20 grudnia 1984 w Moskwie) – radziecki inżynier, wojskowy, wysoki działacz partyjny i państwowy. Członek Komitetu Centralnego KPZR (1952), sekretarz KC KPZR (1965–1976), członek Biura Politycznego KC KPZR, wicepremier ZSRR (1957–1965), minister obrony ZSRR (1976–1984), Marszałek Związku Radzieckiego (1976), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2., 4., 5., 6., 7., 8., 9. i 10. kadencji, Bohater Związku Radzieckiego (1978) i dwukrotny Bohater Pracy Socjalistycznej (1942, 1961), Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (1982) i Bohater Mongolii (1981).

Życiorys

W latach 1922–1923 służył jako ochotnik w Armii Czerwonej w Samarkandzie. Po demobilizacji w 1923 pracował początkowo jako ślusarz, potem jako dyrektor w fabryce w miejscowości Iwanowo. W 1934 ukończył Wojskowy Instytut Mechaniczny w Leningradzie i pracował jako inżynier, szef biura pracy i eksperymentów w dziedzinie transportu morskiego artylerii. Od 1937 zastępca głównego konstruktora, a następnie dyrektor Zakładów "Bolszewik" w Leningradzie.

W 1941 mianowany przez Józefa Stalina ludowym komisarzem uzbrojenia (później minister przemysłu obronnego). Po wojnie wykorzystał specjalistów niemieckich na potrzeby radzieckiego programu rakietowego i badań kosmicznych. Twórca sowieckiego przemysłu rakietowego. Pełnił funkcje wicepremiera ZSRR od 1957–1965. Był członkiem-kandydatem Politbiura KC KPZR od 1965, w tym też roku został sekretarzem KC odpowiedzialnym za produkcję zbrojeniową. Od 1976 minister obrony i członek Biura Politycznego; w tym roku otrzymał też stopień wojskowy Marszałka Związku Radzieckiego. Deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2. i od 4. do 10. kadencji.

Przyjaciel Leonida Breżniewa i jeden z najbardziej wpływowych osób na Kremlu – przywódca kompleksu obronno-przemysłowego. Lobbował za zwiększaniem wydatków na zbrojenia. W 1979 wpłynął na interwencję wojsk sowieckich w Afganistanie. W czasie kryzysu polskiego 1980 zwolennik interwencji zbrojnej w Polsce, choć znana jest również informacja, że jakoby miał opowiedzieć się za rozwiązaniem kwestii "Solidarności" przez miejscowe władze komunistyczne mówiąc przy tym: Polska to nie Czechosłowacja, wojsko polskie na pewno stawi nam opór.

W pogrzebie marsz. Dmitrija Ustinowa uczestniczyła delegacja PRL w składzie: zastępca członka Biura Politycznego KC PZPR, minister obrony narodowej PRL gen. armii Florian Siwicki – przewodniczący delegacji, ambasador PRL w ZSRR Stanisław Kociołek, wiceminister obrony narodowej, szef Głównego Zarządu Politycznego WP gen. broni dr Józef Baryła, wiceminister obrony narodowej, szef Sztabu Generalnego WP gen. broni Józef Użycki, attaché wojskowy, morski i lotniczy przy Ambasadzie PRL w ZSRR gen. dyw. Henryk Koczara, a także zastępca szefa Sztabu Zjednoczonych Sił Zbrojnych Państw Stron Układu Warszawskiego gen. dyw. Stanisław Antos.

Awanse

• generał-lejtnant wojsk inżynieryjno-artyleryjskich – 24 stycznia 1944
• generał-pułkownik wojsk inżynieryjno-artyleryjskich – 18 listopada 1944
• generał armii – 29 kwietnia 1976
• Marszałek Związku Radzieckiego – 30 lipca 1976

Odznaczenia

• Medal "Złota Gwiazda" Bohatera Związku Radzieckiego (1978)
• Medal "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej – dwukrotnie (1942, 1961)
• Order Lenina – jedenastokrotnie (1939, 1942, 1944, 1951, 1956, 1957, 1958, 1968, 1971, 1978, 1983)
• Order Suworowa I klasy (1945)
• Order Kutuzowa I klasy (1944)
• Medal 100-lecia urodzin Lenina
• Medal za Wybitne zasługi w ochronie granic państwowych ZSRR
• Medal za Obronę Moskwy
• Medal za Zwycięstwo nad Japonią
• Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945
• Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945
• Medal 30-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945
• Medal za Ofiarną Pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945
• Medal "Za umacnianie współpracy wojskowej"
• Medal za Zagospodarowywanie Dziewiczych Ziem
• Medal jubileuszowy 30-lecia Radzieckiej Armii i Marynarki Wojennej
• Medal 40-lecia Sił Zbrojnych ZSRR
• Medal 50-lecia Sił Zbrojnych ZSRR
• Medal 60-lecia Sił Zbrojnych ZSRR
• Medal 50-lecia Radzieckiej Milicji
• Medal 800-lecia Moskwy
• Medal 250-lecia Leningradu
• Order Georgi Dymitrowa – dwukrotnie (1976,1983, Bułgaria)
• Złota Gwiazda Bohatera Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (1982, CSSR)
• Order Białego Lwa I stopnia (1977, CSSR)
• Order Klementa Gottwalda (1978, 1983, CSSR)
• Bohater Mongolii (1981, Mongolia)
• Order Suche Batora – trzykrotnie (1975, 1978, 1981, Mongolia)
• Оrder Czerwonego Sztandaru (1983, Mongolia)
• Order Karola Marksa – dwukrotnie (1978, 1983, NRD)
• Order Scharnhorsta (1977, NRD)
• Order Krzyża Grunwaldu I klasy (1976, Polska)
• Order Flagi Węgierskiej Republiki Ludowej z rubinami II klasy – dwukrotnie (1978, 1983, Węgry)
• Order Hồ Chí Minha (1983, Wietnam)
• Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (1978, Finlandia)
• I inne

Bibliografia

• B. Potyrała, H. Szczegóła – Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, Zielona Góra 1997, ISBN 83-86832-23-1
• B. Potyrała, W. Szlufik – Who is who? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940-1991, Wyd. WSP, Częstochowa 2001, ISBN 83-7098-662-5
• Słownik biograficzny marszałków Związku Radzieckiego, t. III, Koszalin 2004
• Mała Encyklopedia Wojskowa, t. III, Wyd. MON, Warszawa 1971
• Encyklopedia II wojny światowej, Wyd. MON, Warszawa 1975
• (ros.) W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000
• (ros.) K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
• (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa
• (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 27, s. 129, Moskwa 1969-1978
• (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986
• Дмитрий Федорович Устинов – Герои страны (ros.)
• Дмитрий Федорович Устинов – Проект ХРОНОС (ros.)
• Wyżsi dowódcy Związku Radzieckiego (ros.)

---

Poprzednik marsz. Andriej Grieczko

Minister obrony ZSRR 1976–1984

Następca marsz. Siergiej Sokołow