Doksepina

Doksepina
Wzory strukturalne diastereoizomerów doksepiny
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) (E,Z)-3-(dibenzo[b,e]oksepin-11(6H)-ylideno)-N,N-dimetylopropano-1-amina
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C19H21NO
Masa molowa	279,38 g/mol
Wygląd	białe, krystaliczne ciało stałe
SMILES CN(C)CC\C=C1/C2=CC=CC=C2COC2=CC=CC=C12
Identyfikacja
Numer CAS	1668-19-5 (chlorowodorek)
PubChem	667477
DrugBank	DB01142
Właściwości Gęstość i stan skupienia 1,122 g/cm³; ciało stałe Rozpuszczalność w wodzie 4,9 mg/l Rozpuszczalność w innych rozpuszczalnikach niższe alkohole, chloroform Temperatura topnienia 184 °C Temperatura wrzenia 413 °C Napięcie powierzchniowe 48,1 dyna/cm
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów Zagrożenia według MSDS Niebezpieczeństwo Zwroty H H301 Zwroty EUH brak zwrotów EUH Zwroty P P301+P310 Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia według MSDS Toksyczny (T) Zwroty R R25 Zwroty S S36/37/39, S45 Temperatura zapłonu 121 °C Numer RTECS HQ4375000
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC	N06 AA12
Farmakokinetyka Biodostępność 25% Okres półtrwania 17 h Metabolizm wątrobowy Wydalanie z moczem
Uwagi terapeutyczne Drogi podawania doustnie, dożylnie, domięśniowo

Doksepina (łac. doxepinum) – organiczny związek chemiczny stosowany jako trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny o umiarkowanej sile działania.

Mechanizm działania

Mechanizm działania doksepiny nie został, jak dotąd, wyczerpująco wyjaśniony. Lek nie stymuluje centralnego układu nerwowego, nie jest też inhibitorem MAO. Podejrzewa się, że działanie przeciwdepresyjne doksepiny jest złożone i polega najprawdopodobniej na zwiększaniu stężenia neuroprzekaźników – noradrenaliny i serotoniny – w mózgu poprzez zapobieganie dezaktywacji i blokowanie ich zwrotnego wychwytu. Lek może również wpływać na aktywność adrenergiczną synaps. Doksepina wykazuje również bardzo silne działanie antyhistaminowe, silne antyserotoninowe oraz umiarkowane antycholinergiczne. Lek wykazuje umiarkowane działanie przeciwdepresyjne oraz silne przeciwlękowe i uspokajające. Doksepina nie działa na napęd psychoruchowy, nie wywołuje euforii, nie uzależnia ani psychicznie ani fizycznie. Działanie leku jest powolne. Po 10–14 dniach następuje wyraźna poprawa nastroju chorego^{[potrzebne źródło]}.

Farmakokinetyka

Lek wchłania się szybko z przewodu pokarmowego i w krótkim czasie znika z krążenia, przenikając do tkanek. Pokarm nie ma wpływu na całkowitą biodostępność preparatu oraz na jego parametry farmakokinetyczne. Doksepina jest metabolizowana w wątrobie, głównym metabolitem jest desmetylodoksepina, która również wykazuje działanie przeciwdepresyjne. Okres półtrwania leku jest długi i wynosi 17 h. Doksepina wydalana jest głównie z moczem, prawie wyłącznie w postaci metabolitów. Lek przenika przez barierę krew-łożysko i do mleka matki.

Wskazania

Doksepina stosowana jest w:

• łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach nerwicowych ze współwystępującymi objawami somatycznymi,
• nerwicach narządowych,
• zaburzeniach depresyjnych, również tych wywołanych schorzeniami organicznymi,
• depresji z objawami lękowymi, niepokojem,
• zaburzeniach depresyjnych, nerwicowych i lękowych związanych z leczeniem alkoholizmu.

Przeciwwskazania

• nadwrażliwość na doksepinę lub którykolwiek składnik preparatu (w tym na laktozę)
• zaburzenia maniakalne,
• ciężkie schorzenia wątroby,
• jaskra z zamkniętym kątem przesączania,
• zatrzymanie moczu (związane np. z przerostem gruczołu krokowego), bezmocz,
• ciąża i karmienie piersią,
• u dzieci poniżej 12 roku życia (ze względu na brak badań w tej grupie wiekowej).

Ostrzeżenia specjalne

1. Doksepina, jak większość leków przeciwdepresyjnych, może nasilać objawy depresji, a także być przyczyną pojawiania się myśli i epizodów samobójczych oraz samookaleczeń, szczególnie na początku leczenia. Wiąże się to ze stopniowym działaniem leku. Rodzinę i bliskich chorego należy poinformować, by bacznie obserwowali chorego i zgłaszali lekarzowi prowadzącemu leczenie wszelkie niepokojące symptomy, takie jak: nagłe zmiany nastroju, apatia, zmiany w zachowaniu oraz inne objawy, które choćby w małym stopniu świadczyć mogą o pojawieniu się myśli samobójczych. Zaleca się również, by lek podawany był choremu przez osoby, które się nim zajmują.
2. Doksepina nie powinna być podawana chorym z różnymi typami manii, dwubiegunową chorobą afektywną, ze względu na możliwość nasilenia objawów maniakalnych. Konieczna jest więc jednoznaczna diagnoza, odrzucająca powyższe zaburzenia psychiczne, szczególne okres depresyjny w chorobie dwubiegunowej.
3. Należy zwracać szczególną uwagę na chorych w podeszłym wieku, którzy zażywają doksepinę. Leczenie takich osób należy zacząć od małych dawek, monitorując w trakcie leczenia ich stan.
4. Stan pacjentów z padaczką, blokiem serca, świeżym zawałem, leczonych doksepiną, powinien być dokładnie i regularnie monitorowany.

Interakcje

Nie należy stosować doksepiny łącznie z inhibitorami MAO.

1. Cymetydyna może powodować wahania stężenia doksepiny, co z kolei wpływać może na skuteczność leczenia. Odradza się zażywanie cymetydyny łącznie z doksepiną.
2. Inne leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe oraz etanol mogą nasilać działanie doksepiny oraz potęgować wywoływane przez nią efekty uboczne.
3. Doksepina nie powinna być podawana z lekami sympatykomimetycznymi.
4. Środki stosowane w znieczuleniu ogólnym, w połączeniu z doksepiną, mogą prowadzić do arytmii i niedociśnienia/nadciśnienia. Należy więc zachować dużą ostrożność podczas podawania narkozy.
5. Doksepina zmniejsza skuteczność leków obniżających ciśnienie krwi, takich jak: debryzochina, klonidyna, guanetydyna, betanidyna, oraz nitratów podawanych podjęzykowo.
6. Barbiturany przyspieszają metabolizm doksepiny.
7. Doksepina zwiększa stężenie doustnych hormonów tarczycy. Konieczne jest więc zmniejszenie ich dawki podczas jednoczesnego podawania doksepiny.

Działania niepożądane

Występują rzadko i nie mają nasilonego charakteru. Najczęściej występuje suchość w jamie ustnej, zaparcia i senność. Rzadziej pojawiają się:

• zatrzymanie moczu (u pacjentów z przerostem gruczołu krokowego),
• obfite pocenie się,
• zaburzenia wzroku (nieostre widzenie),
• eozynofilia,
• agranulocytoza i zaburzenia funkcjonowania szpiku kostnego,
• trombocytopenia,
• leukopenia,
• zaburzenia produkcji krwi (plamica i niedokrwistość hemolityczna).

Obserwowano również występowanie reakcji alergicznych oraz objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego, szczególnie u osób nadużywających alkoholu i narkotyków oraz u osób starszych.

Inne zastosowania

Istnieją dobrze udokumentowane doniesienia o wysokiej skuteczności doksepiny w leczeniu:

• atopowego zapalenia skóry, kiedy to doksepinę stosuje się w postaci 5% kremu,
• chronicznych zespołów bólowych, w tym bólów nowotworowych, fibromialgii i neuralgii,
• bezsenności.

Preparaty

Opakowania preparatu Doxepin

Jeżeli nie podano inaczej, we wszystkich preparatach doksepina występuje w postaci chlorowodorku.

• Doxepin – Pliva Kraków – kapsułki 10 i 25 mg oraz roztwór do wstrzykiwań 25 mg/ml,
• Doxepin 10 i Doxepin 25 – Teva Pharmaceuticals (daw. Polfa Kutno) – kapsułki 10 i 25 mg.

Bibliografia

1. J. Podlewski, A. Chwalibogowska-Podlewska, Leki współczesnej terapii, Split Trading, Warszawa 2005, wyd. 17, ISBN 83-85632-82-4.
2. Ulotka dla pacjenta.
3. Informacja o leku w DailyMed.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.