Donatello, właściwie Donato di Niccolò di Betto Bardi (ur. ok. 1386 we Florencji, zm. 13 grudnia 1466 tamże) – rzeźbiarz włoskiego renesansu.
Działał we Florencji, Padwie i Sienie. Kształcił się i początkowo pracował u Lorenzo Ghibertiego, obok którego jest twórcą renesansowego stylu w rzeźbie. W okresie 1404-1407 pracował w warsztacie Ghibertiego we Florencji. W latach 1430-1433 w Rzymie studiował rzeźbę antyczną, 1443-1453 w Padwie. Wykonał rzeźby dla katedry florenckiej: posągi Dawida (1408/1409) i św. Jana Ewangelisty (1408-15), figury na fasadę kościoła Orsanmichele (słynny św. Jerzy, ok. 1416). W Padwie stworzył pomnik kondotiera weneckiego, Erasmo da Narni, zw. Gattamelata (1447) - pierwszy pomnik konny od czasów antyku. Donatello miał przełomowe znaczenie dla rozwoju rzeźby renesansowej i uwolnienia się jej od wpływów gotyku.
Jego dojrzałe prace cechuje swobodny układ postaci, portretowe traktowanie głów, opanowanie perspektywy, wyczucie ruchu i umiejętna kompozycja. Późne prace Donatella cechuje dynamizm, wnikliwość w oddaniu psychiki i naturalizm w przedstawianiu ekspresji. Wychodzi od detalu po ogólne opracowanie.
Spis treści |
| nr | tytuł, zleceniodawca i miejsce przeznaczenia |
czas powstania | technika i wymiary | miejsce przechowywania | ilustracja |
| 1. | statuetki proroków dla florenckiej katedry |
1406-09 | marmur | Museo dell'Opera del Duomo we Florencji | |
| 2. | Dawid | 1409 | brąz | Museo Nazionale del Bargello we Florencji | |
| 3. | pomniki dla kościoła Orsanmichele we Florencji | ||||
| Św. Marek | 1411 | marmur | Orsanmichele we Florencji | ||
| Św. Jerzy | ok. 1416 | marmur | Museo Nazionale del Bargello we Florencji | ||
| Św. Ludwik | ok. 1413 | pozłacany brąz | Museo dell'Opera di Santa Croce we Florencji | ||
| 4. | rzeźby dla florenckiej katedry | ||||
| Św. Jan Ewangelista | 1410-11 | marmur | Museo dell'Opera del Duomo we Florencji | ||
| Prorok Jeremiasz | 1423-26 | ||||
| Prorok Habakuk | 1427-36 | ||||
| 5. | Madonna rodziny Pazzi | lata 20. lub 30. XV w. | marmur | Staatliche Museen w Berlinie | |
| 6. | Dawid | 1430 | brąz | Museo Nazionale del Bargello we Florencji | |
| nr | tytuł, zleceniodawca i miejsce przeznaczenia |
czas powstania | technika i wymiary | miejsce przechowywania | ilustracja |
| 1. | cyborium | 1432-33 | marmur | Bazylika św. Piotra w Rzymie | |
| 2. | cantorium dla katedry florenckiej |
1439 | marmur | Museo dell'Opera del Duomo we Florencji | |
| 3. | rzeźby dla bazyliki św. Antoniego w Padwie | ||||
| krucyfiks | 1449 | brąz | |||
| Ołtarz św. Antoniego | 1447-50 | brąz | |||
| Madonna z Dzieciątkiem w asyście św. Franciszka i św. Antoniego | 1448 | brąz | |||
| 4. | pomnik konny Gattamelaty | 1447-50 | brąz | Piazza del Santo w Padwie | |
| nr | tytuł, zleceniodawca i miejsce przeznaczenia |
czas powstania | technika i wymiary | miejsce przechowywania | ilustracja |
| 1. | Judyta i Holofernes | 1455-60 | brąz | Pałac Vecchio we Florencji | |
| 2. | Św. Jan Chrzciciel | 1457 | brąz | katedra w Sienie | |
| 3. | Św. Maria Magdalena | ok. 1457 | drewno | Museo dell'Opera del Duomo we Florencji |