Dopamina

Dopamina
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) 4-(2-aminoetylo)benzeno-1,2-diol
Inne nazwy i oznaczenia prolaktostatyna; 4-(2-aminoetylo)katechol; 3,4-dihydroksyfenyloetyloamina
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C8H11NO2
Masa molowa	153,18 g/mol
SMILES NCCc1ccc(O)c(O)c1
Identyfikacja
Numer CAS	51-61-6 (wolna zasada} 62-31-7 (chlorowodorek)
PubChem	681
DrugBank	APRD00085
Właściwości Rozpuszczalność w wodzie 60,0 g/100 ml Rozpuszczalność w innych rozpuszczalnikach nierozpuszczalny w etanolu, acetonie, chloroformie i eterze Temperatura topnienia 128 °C
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia według MSDS Drażniący (Xi) Zwroty R R22, R50/53 (chlorowodorek) Zwroty S S61 (chlorowodorek) Numer RTECS UX1092000 (chlorowodorek) Dawka śmiertelna 2859 mg/kg (szczur, doustnie)
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC	C01 CA04
Genetyka i fizjologia Antagoniści neuroleptyki

Dopamina − organiczny związek chemiczny z grupy katecholamin. Ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego.

Działanie i funkcje

Dopamina działa przez swoiste receptory (pięć opisanych podtypów) zlokalizowane w błonie pre- jak i postsynaptycznej. Odgrywa odmienną rolę w zależności od miejsca swego działania:

• w układzie pozapiramidowym jest odpowiedzialna za napęd ruchowy, koordynację oraz napięcie mięśni − w chorobie Parkinsona występuje niedobór dopaminy;
• w układzie rąbkowym (limbicznym) jest odpowiedzialna za procesy emocjonalne, wyższe czynności psychiczne oraz w znacznie mniejszym stopniu procesy ruchowe;
• w podwzgórzu jest związana głównie z regulacją wydzielania hormonów, a szczególnie prolaktyny (stąd inną nazwą dopaminy jest prolaktostatyna (ang. Prolactin Inhibitory Hormone, PIH)) i gonadotropin.

Dopamina jest syntetyzowana także w tkankach obwodowych (kanaliki nerkowe i nerkowe naczynia krwionośne, pęcherzyki płucne, trzustka oraz naczynia krwionośne płuc i serca) i wykazuje tam aktywność autokrynną.

Dopamina jest także stosowana jako lek, w postaci kroplówek, w zapobieganiu ostrej niewydolności nerek (zwiększa perfuzję nerkową), a w większych dawkach podwyższa ciśnienia tętnicze i działa dodatnio na siłę skurczu mięśnia sercowego i z tego względu jest stosowana we wstrząsie septycznym, kardiogennym, pourazowym, po operacjach kardiochirurgicznych oraz w zaostrzeniu przewlekłej niewydolności krążenia. Na układ krążenia działa w sposób złożony. Przez swoiste receptory D1 już w małych dawkach rozszerza naczynia (głównie nerkowe - korzystny efekt w leczeniu wstrząsu hipowolemicznego i kardiogennego). W większych dawkach działa przez receptory β-1-adrenergiczne na czynność serca. Największe dawki (powyżej 10 μg/kg m.c./min.) pobudza receptory α-1-adrenergiczne prowadząc do skurczu naczyń krwionośnych i zwiększenia oporów obwodowych. Dożylnie najczęściej stosuje się dopaminę w leczeniu niektórych postaci i faz wstrząsów w dawce 2-5 μg/kg m.c./min. Nie przekracza bariery krew-mózg, dlatego nie można wywołać uczucia euforii poprzez bezpośrednie podanie dopaminy (głównie dlatego w parkinsonizmie stosuje się L-dopę).

Przypisuje się dopaminie pełnienie funkcji "przekaźnika przyjemności", co nie jest jednak poparte wiarygodnymi źródłami. Cechą większości substancji uzależniających jest bezpośrednie lub pośrednie nasilenie dopaminergicznej impulsacji w układzie mezolimbicznym, co przejawia się zwiększonym stężeniem dopaminy w jądrze półleżącym przegrody i kory orbitofrontalnej. Główne działanie kokainy polega na stymulowaniu wydzielania dopaminy w mózgu. Odstawienie substancji narkotycznej wywołuje patologiczne obniżenie stężenia dopaminy w tej strukturze mózgu, co objawia się dysforią oraz objawami głodu narkotykowego.

Patofizjologia

Wykazano niski potencjał przyłączania się dopaminy do receptorów D₂ u osób cierpiących na fobię społeczną. Uczeni spekulują na temat prawdopodobnej patologicznie niższej aktywności układu dopaminergicznego wobec aktywności układu współczulnego u socjofobików

Z drugiej strony, według niektórych teorii nadmierny poziom dopaminy jest jedną z przyczyn schizofrenii. Może to mieć jednak związek także z nieprawidłową budową receptora D₂ u chorych z tej grupy.

Jedną z przyczyn zespołu Tourette'a jest zaburzenie dozowania ilości dopaminy.

Zobacz też

• fenetylaminy
• hormon
• katecholaminy
• Kategoria:Agoniści receptorów dopaminowych
• Kategoria:Inhibitory wychwytu zwrotnego dopaminy

Linki zewnętrzne

• Biochemistry of Parkinson's Disease (ang.)

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.