Doris Lessing

Doris Lessing
Doris Lessing podczas festiwalu literackiego w Kolonii, 12 marca 2006 r.
Imiona i nazwisko	Doris May Lessing
Data i miejsce urodzenia	22 października 1919 Kermanszah
Narodowość	brytyjska
Dziedzina sztuki	literatura
Ważne dzieła	Pamiętnik przetrwania, Piąte dziecko, Podróż Bena
Galeria w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Doris May Lessing z domu Tayler (ur. 22 października 1919 w Kermanszahu) – brytyjska pisarka, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 2007.

Urodziła się w Persji, dzisiejszym Iranie, jako córka Brytyjczyków; ojciec, Alfred Cook Tayler, okaleczony w I wojnie światowej, był urzędnikiem w Imperial Bank of Persia, matka zaś była pielęgniarką. Wczesne dzieciństwo Lessing spędziła w Kermanszahu. W latach dwudziestych XX w. rodzina przeniosła się do Rodezji, gdzie jej ojciec kupił farmę. W roku 1948 przeprowadziła się do Anglii. Była znana z krytycznych opinii o polityce wewnętrznej RPA okresu apartheidu.

Uznanie zdobyła dzięki książkom psychologicznym i obyczajowym z życia kobiet. Ze względu na wymowę części swojej twórczości Doris Lessing stała się żywym symbolem marksizmu, feminizmu, antykolonializmu i sprzeciwu wobec apartheidu. Jest autorką ponad czterdziestu dzieł. Kilka jej książek należy do gatunku science-fiction.

W wywiadzie udzielonym dla hiszpańskiej gazety El País pisarka określiła prezydenta USA George'a W. Busha jako "światową katastrofę", a brytyjskiego byłego premiera Tony'ego Blaira jako "katastrofę dla własnego kraju". Ponadto Doris Lessing powiedziała, że: "Niektórzy Amerykanie będą myśleć, że oszalałam. Dużo ludzi zginęło, prestiżowe budynki zostały zburzone, ale zamachy z 11 września nie były tak straszne w porównaniu z krwawym terrorem Irlandzkiej Armii Republikańskiej (IRA)".

11 października 2007 przyznano jej literacką Nagrodę Nobla, uzasadniając wybór stwierdzeniem: ...jej epicka proza jest wyrazem kobiecych doświadczeń. Przedstawia je z pewnym dystansem, sceptycyzmem, ale też z ogniem i wizjonerską siłą.

Licząca 88 lat pisarka jest najstarszą (2008) osobą nagrodzoną literacką Nagrodą Nobla. Przed nią najstarszym laureatem był Theodor Mommsen mający w momencie przyznawania nagrody 85 lat.

W Polsce jej książki tłumaczyli: Bogdan Baran, Agnieszka Glinczanka, Anna Gren, Zofia Kierszys, Wacław Niepokólczycki, Magdalena Słysz i Barbara Rewkiewicz-Sadowska.

Nagrody

• Somerset Maugham Award (1954; za książkę Mrowisko: Opowiadania)
• Prix Médicis étranger (1976)
• Österreichischem Staatpreis für Europäische literatur (1981)
• Shakespeare-Preis der Alfred Toepfer Stiftung F.V.S., Hamburg (1982)
• W. H. Smith Literary Award (1986)
• Palermo Prize (1987)
• Premio Internazionale Mondello (1987)
• Premio Grinzane Cavour (1989)
• James Tait Black Memorial Prize za biografię (1995)
• Los Angeles Times Book Prize (1995)
• Premi Internacional Catalunya (1999)
• Order Kawalerów Honorowych (1999)
• Companion of Literature of the Royal Society of Literature (2000)
• David Cohen British Literary Prize (2001)
• Premio Príncipe de Asturias (2001)
• S.T. Dupont Golden PEN Award (2002)
• Nagroda Nobla w dziedzinie literatury (2007)

Twórczość

• Trawa śpiewa (The Grass Is Singing 1950, powieść; wydanie polskie Świat Książki 2008)
• This Was the Old Chief's Country (1951, opowiadania)
• The Children of Violence (1952–1969):
  • Martha Quest (Martha Quest (1952, wydanie polskie Albatros 2008)
  • Mrowisko (Five Short Novels 1953; wydanie polskie: Państwowy Instytut Wydawniczy 1956)
  • A Proper Marriage (1954)
  • A Ripple from the Storm (1958)
  • Landlocked (1965)
  • The Four-Gated City (1969)

• Going Home (pamiętniki) (1957)
• The Habit of Loving (opowiadania; 1957)
  • Wine (opowiadanie; 1957)
• In Pursuit of the English (tekst niebeletrystyczny; 1960)
• Złoty notes (The Golden Notebook 1962, powieść; wydanie polskie Świat Książki 2009)
• Mężczyzna i dwie kobiety (A Man and Two Women 1963, opowiadania; wydanie polskie PIW 2008)
• Opowieści afrykańskie (African Stories 1964, opowiadania; wydanie polskie Albatros 2008)
• Cat Tales (Kocie opowieści):
  • Particularly Cats (opowiadania i teksty niebeletrystyczne; 1967)
  • Particularly Cats and Rufus the Survivor (1993)
  • The Old Age of El Magnifico (opowiadania i teksty niebeletrystyczne; 2000)
  • O kotach (On Cats 2002, opowiadania; wydanie polskie Prószyński i S-ka 2008)
• Briefing for a Descent into Hell (1971)
• The Temptation of Jack Orkney and other Stories (opowiadania; 1972)
• Lato przed zmierzchem (The Summer Before the Dark 1973, powieść; wydanie polskie Czytelnik 1976)
• A Small Personal Voice (eseje; 1974)
• Pamiętnik przetrwania (Memoirs of a Survivor 1974, powieść; wydanie polskie Wydawnictwo Literackie 1990, ISBN 83-08-02176-X; Wydawnictwo Literackie 2007, ISBN 978-83-08-04157-4)
• Stories (opowiadania; 1978)
• The Canopus in Argos: Archives – seria powieści fantastycznych (1979–1983):
  • Shikasta (1979)
  • The Marriages Between Zones Three, Four and Five (1980)
  • The Sirian Experiments (1980)
  • The Making of the Representative for Planet 8 (1982)
  • The Sentimental Agents in the Volyen Empire (1983)
• Dobra terrorystka (The Good Terrorist 1985, wydanie polskie Albatros 2008)
• Prisons We Choose to Live Inside (eseje, 1987)
• The Wind Blows Away Our Words (1987)
• Piąte dziecko (The Fifth Child, 1988, wydania polskie Wyd. Marba Crown 1992, ISBN 83-85467-03-3; PIW 2005, ISBN 83-06-02957-7)
• African Laughter: Four Visits to Zimbabwe (pamiętnik; 1992)
• Conversations (wywiady, red. Earl G. Ingersoll; 1994)

• Autobiografia Doris Lessing:
  • Under My Skin: Volume One of My Autobiography, to 1949 (1994)
  • Walking in the Shade: Volume Two of My Autobiography 1949 to 1962 (1997) (wydanie polskie Spacer w cieniu, tłum. E. Kowalewska, Świat Książki Warszawa 2010 ISBN 978-83-247-1100-0))
• Spies I Have Known (zbiór opowiadań; 1995)
• Znów ta miłość (Love, Again 1996), wydanie polskie W.A.B. (2009)
• The Pit (opowiadania; 1996)
• Mara and Dann (1999)
• Podróż Bena (2000, wydanie polskie PIW 2005, ISBN 83-06-02982-8)
• The Sweetest Dream (2001)
• The Grandmothers: Four Short Novels (opowiadania; 2003)
• The Story of General Dann and Mara's Daughter, Griot and the Snow Dog (sequel Mara and Dann; 2005)
• Szczelina (The Cleft (2007, wydanie polskie Świat Książki 2008)

• Pod pseudonimem Jane Somers:
  • The Diary of a Good Neighbour (1983)
  • If the Old Could... (1984)

Linki zewnętrzne

• Życie i twórczość Doris Lessing - strona internetowa
• Doris Lessing - profil na MySpace